Plus Dansrecensie

Requiem: ijzersterke combinatie van dans en film

In het Requiem dat Gavin Bryars schreef voor Het Nationale Ballet lijkt het soms alsof de Engelsman 550 jaar requiemgeschiedenis heeft willen samenballen in één stuk.

Requiem is een opeenstapeling van stijlen en invloeden. Beeld Hans Gerritsen/Het Nationale Ballet

Talloze componisten waagden zich in de loop der eeuwen aan het op muziek zetten van de tekst van de katholieke dodenmis, het requiem.

Een van de vroegst bewaarde versies werd rond het jaar 1470 op papier gezet door renaissancecomponist Johannes Ockeghem. Vervolgens bleven requiems prominent op het muzikale menu staan, van barok (Pergolesi) tot avant-garde (Ligeti).

Omineuze buisklokken
In het Requiem dat Gavin Bryars schreef voor Het Nationale Ballet (HNB) lijkt het soms alsof de Engelsman 550 jaar requiemgeschiedenis heeft willen samenballen in één stuk.

De in de Britse koortraditie gewortelde Bryars geeft het koor van De Nederlandse Opera polyfone zangpartijen die teruggrijpen op de renaissance, maar de schurende harmonieën die het Balletorkest daartegenover stelt, zijn onomstotelijk modernistisch.

IJle strijkersgroepen en omineuze buisklokken roepen dan weer associaties op met de postmoderne spiritualiteit van Pärt en Gorécki.

Je zou denken dat zo'n opeenstapeling van stijlen en invloeden zou leiden tot een kakafonie. Maar bij de eerste beluistering springt juist een zekere eenvormigheid in het oor. Als een somber monument dat is opgetrokken uit een grauw graniet.

Tegenover de stemmigheid van Bryars compositie plaatste diens landgenoot David Dawson een opmerkelijk lichte choreografie. In een toelichting op het werk stelt Dawson dat 'dans de taal van engelen' is, en deze opvatting komt tot uitdrukking in een continu omhoog strevende dans.

Kwikzilvervlug
Dat is vooral het geval in een serie parallel gedanste trio's, waarin twee mannen voortdurend hun vrouwelijke partner optillen en laten zweven.

DANS

Requiem
Door Het Nationale Ballet
Gezien 9/2, Nationale Opera & Ballet
Te zien 16 t/m 27/2, aldaar

En niemand zweeft dan weer hoger dan Sasha Mukhamedov, die gaandeweg de voorstelling steeds meer naar voren (en boven) komt als het stralende middelpunt van deze hoogmis.

Bijzonder fraai zijn ook enkele vloeiende ensemblestukken, waarin groepjes dansers het ene moment synchroon en symmetrisch ronddraaien, om vervolgens kwikzilvervlug te verglijden in een tegengestelde motoriek.

De spannende dynamiek wordt fraai vermenigvuldigd in de aan weerszijden opgestelde spiegelwanden.

Bijna een uur duurt dit requiem en het is jammer dat noch de muziek noch de choreografie de aandacht de hele tijd kunnen vasthouden.

Door sleuven in de uit verticale stroken opgebouwde achterwand zien we een licht langzaam van links naar rechts schuiven.

Misschien had er wat meer kunnen gebeuren met licht en decor - nu blijft het toneelbeeld van Eno Henze toch wat statisch.

Dartelende cijfers en letters
Dat kun je niet zeggen van de twee, door diezelfde Henze neergezette, filmwanden in Citizen Nowhere.

In deze twee jaar geleden voor HNB gemaakte solo draait Edo Wijnen zich vele slagen in de rondte, terwijl projecties van dartelende cijfers en letters op onnavolgbare wijze opgaan in digitale wolkenformaties.

De danser komt uit de verf als een eenzame figuur die zich bewust wordt van zijn plaats in een groter geheel.

Soms leidt dat tot euforie, bijvoorbeeld als een in rood licht badende danseres - opnieuw: Sasha Mukhamedov - op het doek verschijnt en haar verlokkend bewegende beeltenis zich razendsnel vermenigvuldigt.

Maar er zijn ook talloze momenten waarop de solist geheel op zichzelf lijkt teruggeworpen: verward of zelfs moedeloos.

Net als twee jaar geleden werd deze ijzersterke combinatie van dans, film en animatie beloond met een staande ovatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden