Rentree van Pronk: ramp of zegen?

Oud-minister Jan Pronk is kandidaat-partijvoorzitter van de Partij van de Arbeid. Heel slecht nieuws voor partijleider Wouter Bos, is de algemene mening. Of juist niet?De lancering van zijn kandidatuur als partijvoorzitter ging gepaard met het ontvouwen van een eigenzinnige politieke agenda. Een partijvoorzitter wordt geacht zich vooral bezig te houden met de interne aangelegenheden en slechts op hoofdlijnen de politieke koers te bespreken. Zo niet Jan Pronk. Een onderzoek naar de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak acht hij nog steeds wenselijk, het ontslagrecht moet intact blijven en de inkomensverdeling moet evenwichtiger.

Het zijn het soort teksten waar partijleider Wouter Bos niet op zit te wachten, is de heersende mening van commentatoren en veel partijgenoten. De eerste ruzie tussen Pronk en Bos ontstaat als de koopkrachtcijfers bekend worden, voorspelt politicoloog André Krouwel. ''Als blijkt dat de lage inkomens er met dit overheidsbeleid nauwelijks op vooruitgaan, zal Pronk van zich laten horen.''

Jacques Monasch, voormalig campagneleider van de PvdA, spreekt van 'een nachtmerriescenario voor Wouter Bos'. Of Bos een ideologische discussie binnen de partij overleeft, hangt volgens Krouwel af van het kabinet en de economie. ''Als het kabinet succes kan uitstralen, redt Bos het wel. Anders is hij na dit kabinet weg.''

Voormalig Kamerlid Niesco Dubbelboer, die zelf enige tijd met de gedachte speelde zich te kandideren maar daarvan afzag, voorziet een 'richtingenstrijd'. ''Het is niet slecht de discussie aan te gaan, maar de roep om een scherpe koers kan enorm veel spanningen oproepen voor een partij die regeert.''

De spanning tussen kabinetsleden, die compromissen moeten sluiten, en partijleden, die veel vrijer kunnen spreken, is er volgens Krouwel altijd. Maar bij de PvdA kan die spanning wel erg hoog oplopen. ''De top is in handen van de gematigde rechterkant van de PvdA. Pronk is juist een linkse visionair, een idealist. Bos heeft niets met dat idealisme van Pronk.''

Paul Kalma en Ed van Thijn, die Pronk zelf vroegen om zich kandidaat te stellen, zien het zonniger in. Volgens Kalma, oud-directeur van het wetenschappelijk bureau en nu Kamerlid, zijn de botsingen die Pronk zal veroorzaken broodnodig voor de partij. ''De PvdA zal de spanning op moeten zoeken. Dat geeft risico's, maar het moet.''

Van Thijn denkt dat de rentree van Pronk voor Bos een stimulans kan zijn om binnen het kabinet meer echte PvdA-punten af te dwingen. ''Wouter Bos heeft nog weinig tegenspel gehad. Daar kan Pronk voor zorgen.''

Daar komt bij dat Pronk het fletse linkse gezicht van de partij weer kleur kan geven, waardoor de SP beter kan worden bestreden. En in zijn jaren als minister heeft hij aangetoond, in weerwil van zijn imago, een realo te zijn, bereid om bezuinigingen door te voeren en zijn verantwoordelijkheid te nemen voor beleid dat hij eerder afwees.

''De roergangers in de partij zijn niet gelukkig met zijn kandidatuur, maar als het erop aankomt is hij veel minder bijterig dan het lijkt,'' zegt Bram Peper, die Pronk van nabij meemaakte in de ministerraad. ''Zijn inzet vooraf is altijd hoog, maar als hij geen realo zou zijn, had hij niet zo lang overleefd in de politiek. En partijvoorzitters die niet of nauwelijks inhoudelijk profiel hadden, zoals Michiel van Hulten en Marijke van Hees, zijn geenszins een garantie gebleken voor rust in de tent.''

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden