Rekenkamer: 'Daklozen worden aan hun lot overgelaten'

De opvang van het groeiend aantal daklozen in Amsterdam laat te wensen over. Ze krijgen onvoldoende toegang tot de opvang en als ze eenmaal 'binnen zijn' worden ze nauwelijks verder geholpen in het zetten van stappen.

Beeld anp

Door een gebrek aan opvangplaatsen staan ze gemiddeld een jaar op de wachtlijst. Dit staat in het donderdag verschenen rapport Wachten op Opvang van de Rekenkamer Amsterdam.

"Bijna 1100 mensen hebben vanwege de strenge criteria rond zelfredzaamheid geen recht op maatschappelijke opvang terwijl ze meerdere problemen hebben. Zij worden gewoon aan hun lot overgelaten," zegt Jan de Ridder, directeur van de Rekenkamer.

Te complex
De aanvraag voor een plek in de maatschappelijke opvang wordt door daklozen als te complex ervaren. Ze krijgen volgens de Rekenkamer Amsterdam te weinig uitleg over hun rechten en plichten. De zorg voor deze groep kwetsbare mensen wordt nodeloos duur. Ook kunnen de mensen hun eigen situatie niet verbeteren.

"Het college heeft de afgelopen tweeënhalf jaar verbeteringen doorgevoerd en belemmeringen weggenomen, maar is er nog onvoldoende in geslaagd de instroom, doorstroom en uitstroom te verbeteren voor de cliënten op de wachtlijst en in de opvang," aldus het rapport.

Te weinig hulp
In 2016 vroegen 2900 mensen een plek in de opvang aan en werden er 1107 afgewezen. Deze afgewezen mensen worden niet actief doorverwezen naar andere hulpinstanties zoals intensieve nachtopvang, maatschappelijke dienstverlening en schuldhulpverlening. Ook is er tijdens het wachten op huisvesting te weinig hulp.

De problemen van deze groep verergeren, wat kan leiden tot terugval waardoor het zorgtraject langer wordt. Op het moment dat deze mensen wel toe zijn aan zelfstandig wonen onder begeleiding wordt ook onvoldoende hulp geboden.

Per 1 januari 2015 is het gemeentebestuur niet alleen verantwoordelijk voor daklozen maar ook voor beschermd wonen voor mensen met psychiatrische problemen. Daarvoor is 189 miljoen euro uitgetrokken.

Betere begeleiding
De Ridder ziet graag dat de opvang in de stad efficiënter wordt. "Dat betekent niet per se dat er meer opvanglocaties moeten komen."

Er moet volgens De Ridder ook betere begeleiding komen. "De kwaliteit van een gemeenschap meet je af aan hoe er met mensen aan de onderkant van de samenleving wordt omgegaan. Wij leggen de lat hoog maar een grote groep kwetsbare mensen kan daar niet aan voldoen. Zij hebben ook recht op aandacht, anders verloedert de stad als geheel."

Lees ook: Daklozen op CS: 'Elke week zie ik nieuwe gezichten'

Reactie Amsterdam
Het Amsterdams college reageert in het rapport voorzichtig positief op de kritiek. Het college vindt dat de stad, gezien de grote opgave bij het opvangen van daklozen, goed functioneert, maar erkent ook dat de toegang tot de voorzieningen niet goed is, zoals de Rekenkamer vaststelt.

Amsterdam zal dat verbeteren. Hetzelfde geldt voor ondersteuning terwijl cliënten op de wachtlijst staan. Tevens werkt Amsterdam aan verkorting van de wachttijd. Het college wijst er op dat het aantal huizen dat beschikbaar komt voor daklozen de komende jaren fors stijgt.

Aantallen dak- en thuislozen in Amsterdam
Het aantal daklozen neemt volgens de Rekenkamer vooral in de grote steden flink toe. Uit cijfers van het CBS blijkt dat hun aantal sinds 2009 bijna is verdubbeld: van 17.500 tot 30.500 in 2016.

Ruim een derde verblijft in een van de grote steden; van hen loopt 'een redelijk groot aantal' rond in Amsterdam. Ze slapen op straat of vinden een plekje in de nachtopvang, het passantenpension of bij vrienden of familie. Zo'n 70 personen slapen in de winter van 2016 en 2017 per nacht op straat.

De wachtlijst voor de instroom in de opvang steeg in Amsterdam van 788 cliënten begin 2015 tot 878 begin 2017.

Het overgrote deel van de daklozen is man en rond de veertig jaar. Meer dan de helft heeft geen Nederlandse nationaliteit en is laagopgeleid. Schulden, huisuitzetting, een relatiebreuk of ontslag uit een instelling zijn de meest genoemde oorzaken van dakloosheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden