Plus

Regenbooggezinnen: wie mag de ouder zijn, en wie niet?

Gezinnen met meer vaders en moeders lopen tegen veel praktische problemen aan. 'Wij willen gewoon voor ons kind kunnen zorgen.'

Het meeroudergezin van de vaders Hein Rijkenberg (rechts) en Peter Sweers en de moeders Yvonne Koene (op de bank) en Jet de Waard. Het viertal heeft twee zoons, Floris en Lennart (op de grond). Beeld Dingena Mol

'Ik heb twee zonen," zegt Hein Rijkenberg. "Van één ben ik de wettelijke vader, van de ander ben ik niets." Floris en Lennart, inmiddels 21 en 19 jaar oud, groeiden op in een groot huis in De Pijp.

Op de eerste verdieping woonde Rijkenberg met zijn man Peter Zweers, op de tweede verdieping de moeders Jet en Yvonne. De begane grond was gedeelde ruimte. Met zijn zessen vormen ze één van de vele zogenoemde regenbooggezinnen die Nederland kent.

Dilemma's
Rijkenberg heeft wettelijk de oudste erkend, Zweers de jongste. "Als ik met Lennart naar de bieb ging, mocht ik niet eens een pas halen. Medisch mocht ik niets beslissen. En als ik op reis ging, kon ik hem niet in mijn paspoort laten bijschrijven. Gelukkig is dat allemaal goed gegaan, maar toen ze klein waren maakten we ons daar zeker druk om."

Rijkenbergs kinderen zijn inmiddels meerderjarig, maar voor veel regenbooggezinnen zijn dit nog dagelijkse dilemma's. De handtekeningenactie Gelijke Ouders, Gelijke Rechten (zie kader) roept de politiek op de wet zo aan te passen dat ook een derde of een vierde ouder wettelijke erkenning als ouder kan krijgen.

Buitensluiten
Wie nu in een regenbooggezinsconstructie stapt, moet juridisch ongelooflijk veel vastleggen. "Hoeveel heterostellen bespreken al voordat de baby geboren is wat er moet gebeuren als de ouders uit elkaar gaan?" zegt Sara Coster van stichting Meer dan Gewenst, een van de initiatiefnemers van de actie. "Ook is het pijnlijk dat je bij elkaar moet gaan zitten met de vraag: wie gaan we buitensluiten? Wie wordt wel ouder en wie niet?"

"Je moet uitgaan van veel vertrouwen," zegt Rijkenberg. "Bij ons zijn bijvoorbeeld de twee moeders inmiddels niet meer bij elkaar. Een scheiding die goed is gegaan. Maar als er boosheid in het spel is, kan een van de ouders ook plotseling een kind wegnemen. Als niet-wettelijke ouder heb je dan geen poot om op te staan."

Erfrecht
Zelfs met volwassen kinderen loopt Rijkenberg nog tegen problemen aan. "Het pijnlijkste voor ons nu is het erfrecht. Als ik mijn erfenis gelijk wil verdelen onder mijn kinderen, krijgt mijn wettelijke zoon toch meer dan de ander."

Volgens de wet betaalt je eigen kind namelijk tien procent belasting over de erfenis, terwijl een buitenstaander dertig procent moet inleveren. En iedere ouder in een regenbooggezin moet een testament opstellen om überhaupt wat achter te kunnen laten voor een niet-wettelijk kind.

Rijkenberg is ook een van de oprichters van Meer dan Gewenst, een platform voor lhbt'ers met een kinderwens. Online kunnen onder ­andere advertenties worden geplaatst om geschikte partners te zoeken voor een co-ouderschapsregeling.

Coster, die speeddateavonden organiseert voor deze 'wensouders', benadrukt dat de handtekeningenactie voornamelijk voor het kind is. "Wij willen gewoon juridisch voor het kind zorgen zoals wij in het dagelijks leven ook voor ons kind zorgen."

Welwillendheid
En die zorg is soms letterlijk. Als niet-wettelijke ouder heb je niet automatisch recht op ouderschaps- of zorgverlof. "En dan ben je van de welwillendheid van je werkgever afhankelijk," zegt Coster, die zelf ook twee kinderen opvoedt met een homostel.

De handtekeningenactie staat niet op zichzelf. In april 2014 werd door de ministerraad de commissie Herijking Ouderschap in het leven geroepen. Deze commissie buigt zich onder andere over meerouderschap en komt in december met een advies.

De actie moet de commissie aan het belang van het onderwerp herinneren. "Het onderwerp staat al op de politieke agenda," zegt Patricia van den Broek, hoofdredacteur van Ouders van Nu, "maar het duurt zo lang. En elke maand dat er niets is geregeld bij wet, kan er van alles misgaan. "

Groeiende interesse
Er zijn geen precieze cijfers over het aantal regenbooggezinnen in Nederland, maar Coster constateert een flinke toename in interesse in de stichting. "Vier jaar geleden hadden we nog maar 120 mensen per jaar die bijeenkomsten bezochten, nu zijn dat er 900."

Volgens Rijkenberg zou een wettelijke aanpassing niet alleen een uitkomst voor regenbooggezinnen zijn. "Als ik om me heen keen kijk naar vrienden en collega's die gescheiden zijn, zie ik situaties die nog veel ingewikkelder zijn dan mijn eigen. Wellicht dat samengestelde gezinnen hier ook gebruik van willen maken."

Handtekeningenactie

De handtekeningenactie Gelijke ouders, gelijke rechten is een initiatief van het online ouderplatform Ouders van Nu, het COC en de stichting Meer dan Gewenst. De actie roept de politiek op het mogelijk te maken dat kinderen, wettelijk gezien, meer dan twee ouders kunnen hebben.

Inmiddels hebben 3360 mensen de actie ondertekend. Dat zijn er veel, vindt Patricia van den Broek, hoofdredacteur van Ouders van Nu. "Wij verwachten niet dat dit onderwerp erg leeft onder hetero's, dus dit getal laat vooral zien in hoeverre dit onderwerp speelt in de doelgroep."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden