Plus Klapstoel

Rector magnificus VU: 'Ik ben geen expat meer'

Vinod Subramaniam (1967) is rector magnificus van de Vrije Universiteit. Hij is de eerste rector met een migratieachtergrond in Nederland. Zaterdag is de masterdag voor nieuwe studenten bij de VU.

Beeld Harmen de Jong

Madras

"Groot, druk, de kleuren en geuren van mijn jeugd. In het zuidelijke Madras ben ik geboren, maar ik ben opgegroeid in New Delhi. Het verschil tussen Zuid- en Noord-India is enorm. Ik was in het noorden altijd een 'madrasi'. Dat kan zowel een compliment als een belediging zijn. Zowel mijn moeder als schoonouders wonen nog in Madras. Ik voel me meteen thuis als ik er ben, maar ook weer niet. Ik ben ook al 33 jaar weg. Ik heb in Amerika, Engeland en Duitsland gewoond. Ik voel me overal wel thuis."

Indiaas paspoort

"Heb ik niet meer. Ik heb de keuze gemaakt ­Nederlands te worden. Ik wil volledig meedoen met de samenleving in Nederland, ook kunnen stemmen voor de Tweede Kamer. Ik ben al 14 jaar hier, mijn dochter is hier geboren. De kans dat ik wegga, is heel klein. Dit land heeft me veel gegeven, ik wil wat teruggeven. Maar het was een moeilijke beslissing. Als Indiër mag je geen dubbel paspoort hebben, dus de keuze voor een Nederlands paspoort betekent automatisch afstand doen van je Indiase. Ik heb nu een 'overseas citizen of India'-visum. Als ik er ben, geld ik formeel als bezoeker, maar het is wel een langetermijnvisum."

Ivy League

"Ik heb een beurs gehad om op Cornell University te studeren, een Ivy Leagueuniversiteit in de Verenigde Staten. Dat was onbetaalbaar zonder beurs. Ik heb als toelating een essay geschreven over de rellen nadat Indira Gandhi was vermoord, één A4'tje slechts."

"Op Cornell heb ik de tijd van mijn leven gehad. Ik was nooit ver van huis geweest, stond ik daar met twee koffers op het vliegveld van New York. Het onderwijs en onderzoek op Ivy Leaguescholen zijn niet per se beter, maar er komt veel geld binnen uit donaties. Ze kunnen daardoor de beste onderzoekers binnenhalen en die geven ook les. Ik heb regelmatig les gekregen van Nobelprijswinnaars. Wij hebben aan de Vrije Universiteit ook toponderzoekers die college geven, maar het is niet altijd vanzelfsprekend."

De Verrekijker

"Een vervelende situatie. Ik vind het jammer en kwalijk dat de studenten die de ruimte gebruiken ons niet hebben geïnformeerd over de bijeenkomst met de Palestijnse Rasmea Odeh. Dat schaadt het vertrouwen. Dat je een plek hebt waar mensen op een laagdrempelige manier bij elkaar ­komen is prima. Maar dat heb je ook op andere plekken op de universiteit."

"De studenten hebben ons niet kunnen overtuigen dat ze in de toekomst niet weer zoiets doen. Ze hebben een maand om te vertrekken. Wat er daarna ­gebeurt, weten we nog niet. Ik heb geen glazen bol."

Eiwitbiofysica

"Eiwitten zijn de bouwstenen van het leven. Daar ben ik de afgelopen 20 jaar mee bezig geweest. Mijn opleiding is in elektrotechniek, ­later heb ik technische natuurkunde gedaan. Toevallig kwam ik in aanraking met onderzoek van een biochemicus en dat onderzoek vond ik interessanter. Zo ben ik in het onderzoek naar eiwitbiofysica gerold. Het is een van de meest mysterieuze vragen in de wetenschap: hoe vouwen en ontvouwen eiwitten zich en wat gaat er mis als een eiwit niet goed vouwt, zoals bij alzheimer en parkinson? Als we die vraagstukken oplossen, komen we ook een stap dichterbij een medicijn tegen die ziektes."

Rector magnificus

"Na 20 jaar bèta-onderzoek, werk ik als rector opeens samen met de faculteiten rechten, sociale wetenschappen en geesteswetenschappen en godsgeleerdheid. Ik leer er ontzettend veel van. Als kind dacht ik dokter of ingenieur te worden, geen rector. Ik ging naar de VS om na mijn studie bij Intel te gaan werken of zo, maar het liep anders. Een academische carrière riep mij."

"Het minst leuke aan rector zijn? Ik aarzel een beetje, want alle dingen die ik doe als rector zijn heel leerzaam. Het is een grote gemeenschap van 24.000 studenten en 4000 medewerkers waaraan ik mede leiding geef. Soms gebeuren er dingen die niet horen. Dan moet je gesprekken voeren die niet leuk zijn. Ik heb geen idee wat ik hierna ga doen, ik maak graag deze termijn af en misschien zit er nog één in. Maar ik twijfel niet er iets anders interessants voorbijkomt."

Gereformeerde hindoe

"Een grappige uitspraak. Een NRC-journalist vroeg me bij mijn aantreden 'je komt als hindoe terecht bij een universiteit waarvan de wortels protestants-christelijk en gereformeerd zijn.' Maar de VU is zoveel meer. Het is ook een in­clusieve, internationale en diverse universiteit. Het feit dat de VU de keuze durfde te maken voor iemand die geen christelijke wortels heeft, vind ik gewaagd. Vandaar het grapje gereformeerde hindoe. Ik ben zelf geen traditionele of 'kerkelijke' hindoe. Ik doe zeker niet alle rituelen, maar de filosofie is wel deel van wie ik ben."

Expat

"Ben ik niet meer. Ik ben een gewone Nederlander nu. Wat denk ik belangrijk is als expat - en wat ik altijd zelf heb proberen te doen - is de ­lokale taal en cultuur te leren. Dat brengt je beter in aanraking met de samenleving. In Duitsland heb ik Duits geleerd, in Nederland heb ik meteen Nederlands geleerd bij de nonnen in Vught. Het was voor mij een belangrijke stap om mijn expat-zijn om te vormen naar onderdeel worden van de samenleving. Ik kan het andere expats alleen maar aanbevelen. Expats hoeven geen probleem te zijn, diversiteit brengt Amsterdam ook veel. Maar ik kan uit eigen ervaring zeggen dat het echt wat uitmaakt om de taal te leren. Het hoeft niet vloeiend, maar doe wel de moeite. Ik spreek nu Tamil, Hindi, Duits, Engels en Nederlands en een beetje Spaans."

"Ik heb mijn hele leven geprobeerd geen Little India van mijn leven te maken. Ik woon nu ook niet in Buitenveldert of Amstelveen, maar in de Plantagebuurt. Amsterdam is vergeleken met Madras of New Delhi heel klein. De bruisende stad is waar we wilden wonen, niet in een rustige buitenwijk. Ook toen we in Enschede woonden, waar ik werkte aan de Universiteit Twente, hadden we een pied-à-terre in Amsterdam."

Kok

"Ik kook graag, vaak Indiaas. Meestal zoekt mijn vrouw de recepten uit en voer ik ze uit. Ik kan me achter de pannen ontspannen. Mijn specialiteit is een chicken curry. Restaurant ­Saravanaa Bhavan, op de hoek van Van Wou en Stadhouderskade, ga ik ook graag heen. De keten komt net als ik uit Madras. Daar hebben ze the real stuff. De echte Zuid-Indiase dosa's. Een aanrader."

Internationale studenten

"We hebben een goede balans tussen internationale en Nederlandse studenten. De VU heeft ook niet zo veel uitsluitend Engelstalige opleidingen. Ik vind internationalisering belangrijk, ik ben zelf een internationale student geweest. Van een diverse collegezaal leer je ook veel. Bij een college eiwitbiofysica misschien minder, maar in een discussie over internationaal recht is het heel waardevol om stemmen uit verschillende landen te horen."

#MeToo

"Er gebeuren vast dingen die niet door de beugel kunnen, ook aan de VU. Maar we hebben een zerotolerancebeleid. Als we signalen krijgen, handelen we meteen. Ik heb niet het gevoel dat we meer meldingen hebben gekregen, maar er wordt wel meer over gesproken omdat er meer bewustzijn over is. Het is goed dat mensen zich durven uit te spreken. Als er ook maar enige vorm van ongewenst gedrag is, ook discriminatie valt daaronder, moet je daar over praten."

"Ik ben zelf weleens staande gehouden door de politie voor mijn huis in de Plantagebuurt. 'Wat doet u hier?' vroegen ze. 'Ik sta voor mijn huis,' zei ik. Pas later dacht ik: holy shit, I've been ethnically profiled! Later kreeg ik persoonlijke excuses van Pieter-Jaap Aalbersberg, de hoofdcommissaris van de politie. Op de universiteit hebben we een Chief Diversity Officer, die werk maakt van een open en sensitieve sfeer op de universiteit in een diverse omgeving. En dat blijft niet alleen bij praten, het is ook doen."

Diversiteitsquotum

"Ik vraag me af of dat zou werken. Het probleem met een quotum is dat je een label krijgt vanwege een karakteristiek - vrouw zijn of een migratieachtergrond hebben - en dat kan stigmatiserend werken. Anderzijds moet je voortgang maken. De vraag is hoe je zo ver komt zónder dat het stigmatiserend werkt. Wij streven naar meer vrouwelijke hoogleraren. Dat lukt aardig, we zitten nu op bijna 25 procent. Daar letten we wel op, zonder een quotum. We moeten nog wel meer aandacht geven aan culturele diversiteit, maar dan moet je eerder beginnen, bij promovendi. Waarom kiezen eerstegeneratiestudenten er niet voor om te promoveren? Als universiteit moet je hun ook die optie presenteren."

March for science

"Het is ontzettend belangrijk dat wetenschappers de moeite nemen om de samenleving duidelijk te maken waarom we wetenschap doen, waarom er belastinggeld heen gaat. Waarom is eiwitvouwing boeiend? Je moet dat kunnen uitleggen aan je buurvrouw. De wetenschap staat een beetje onder druk, vergeleken met ons omringende landen wordt er weinig geld aan uitgegeven. Dat zou best meer mogen zijn."

Rintje Ritsma

"De beer van Lemmer. Een schaatser met een indrukwekkende loopbaan. Een collega ging vorige week schaatsen op de Coolste Baan in het Olympisch Stadion en kwam hem tegen. Ik kan zelf niet schaatsen. Mijn dochtertje van 10 wel, zij heeft het onder de knie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden