Plus Analyse

Rechtsgeleerden: bemoeienis ambtenaren hoeft niet eind zaak Wilders te betekenen

Uit e-mails blijkt dat ambtenaren van het ministerie van Justitie zich hebben bemoeid met de vervolging van Wilders. Dat betekent nog niet het door de PVV-leider gewenste slot van het proces.

Advocaat Geert-Jan Knoops en PVV-leider Geert Wilders. Beeld ANP

Geert Wilders maakte zondag via RTL zelf de e-mails openbaar die de rechter in zijn zaak had opgevraagd. Daaruit blijkt dat ambtenaren met het Openbaar Ministerie (OM) uitvoerig hun opvattingen en vragen deelden over de vervolging van de PVV-voorman. Die staat in hoger beroep terecht voor zijn uitspraken over ‘minder, minder Marokkanen’ uit 2014, waarvoor hij in eerste aanleg is veroordeeld zonder straf­oplegging. Wilders leest in het mailverkeer dat het OM hem niet wilde vervolgen, maar dat het ministerie daarop aandrong. “Dat gebeurt in Rusland en in Cuba nog niet.”

‘Zo ver mogelijk wegblijven’

Ambtenaren van het ministerie vroegen het OM onder meer of een uitlating van Wilders die het OM liet rusten, niet toch tegen hem in stelling moest worden gebracht. De betreffende ambtenaar stelt dat uit Wilders’ woorden ‘actiebereidheid/aanzet om de daad bij het woord te voegen’ blijkt. Ook noemt hij de gewraakte woorden van Wilders ‘ophitsend’ en schaart hij ze in de categorie ‘racistische uitlatingen’. De ander noemt de uitlatingen van Wilders ‘eigenlijk gewoon behoor­lijk kwaadaardig’.

Het tweetal kijkt ook vooruit naar het verweer dat ze van Wilders verwachten en hoe het OM dat zou kunnen pareren. Een van de twee dringt erop aan dat ze het requisitoir van de officier van justitie vooraf te lezen krijgen. Dan kunnen ze ‘waar nuttig opmerkingen meegeven’. Een van de ambtenaren merkt ook op dat de minister ‘bij deze zaak zo ver mogelijk weg wil blijven’.

Voor Wilders is het zonneklaar dat de rechtszaak tegen hem moet worden gestaakt, omdat het ministerie zich niet met het OM zou mogen bemoeien. Staatsrechtgeleerden zetten daar vraagtekens bij. Dat de zaak politieke gevolgen zal hebben, is vrijwel zeker, maar een einde van het strafproces hoeft het zeker niet te betekenen.

Noodrem

“Het is een misvatting dat de minister niets te zeggen heeft over het Openbaar Ministerie,” zegt hoogleraar staatsrecht Paul Bovend’Eert. “De minister van Justitie mag concrete aanwijzingen geven over vervolging en zelfs over de strafvordering. Het is alleen niet de bedoeling dat hij zich mengt in elke individuele zaak. Het moet gaan over principiële zaken, bijvoorbeeld rond euthanasie.”

Dat ambtenaren zich bemoeien met de vervolging van een politicus, is volgens Bovend’Eert weliswaar ‘bedenkelijk’, maar verboden is het niet. Probleem is wel dat de ambtenaren niet in de openbaarheid hebben gehandeld, terwijl bemoeienis van de minister met een strafzaak volkomen transparant zou moeten zijn.

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans spreekt van ‘een noodrem op het systeem’ als het gaat om ingrijpen door de minister. “Je kunt zeggen dat je als minister ver moet blijven van deze vervolging, maar met evenveel ­reden kun je juist zeggen dat enige regie gewenst is, gezien het gedoe rondom het vorige proces tegen Wilders.”

Proces stopzetten

Volgens Voermans is het goed mogelijk dat ambtenaren overleg hebben gevoerd met het OM in voorbereiding op een latere aanwijzing door de minister. “Wat ik alleen niet begrijp, is dat het ministerie halsstarrig vasthoudt aan de ontkenning dat er sprake is van contact.”

Dat de minister zich daarvoor moet verantwoorden in de Kamer, staat vast, maar dat de rechter het proces zal stopzetten, is minder waarschijnlijk. Voermans: “Tenzij hij besluit dat Wilders geen eerlijk proces krijgt, omdat hem informatie is onthouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden