Recensie: K. Schippers - De hoedenwinkel

Je hoort of leest wel eens dat het niet verstandig is als een schrijver de droom van de lezer verstoort. Aan niets mag de lezer merken dat hij een boek in handen heeft. De lezer moet kunnen wegsoezen naar een verzonnen wereld, of in elk geval naar een ándere wereld, en niets mag verwijzen naar hoe die wereld in elkaar is gezet of naar het materiaal waarmee die wereld is opgebouwd, namelijk taal.

K. Schippers trekt zich van deze infantiele opvatting terecht niets aan. Ook in zijn nieuwe, net verschenen roman, De hoedenwinkel, blijft de lezer zich ervan bewust dat hij een boek in handen heeft, want de taal, het boek zelf, de bladzijden ervan, de typografie en de illustraties erin eisen een hoofdrol op. Het wellicht paradoxale resultaat is dat je als lezer prompt in een prachtige droom belandt.

Dat doe je aan de hand van de hoofdpersoon, de heldin in deze roman, Sonja Driebeecke. Om een beetje in dezelfde sfeer als het voorafgaande te blijven: zij jaagt haar droom na door haar baan als verkoopster in een warenhuis op te zeggen en een hoedenwinkel te beginnen. Dat is meteen zo'n fijn, tikkeltje ouderwets en nostalgisch element waar K. Schippers patent op lijkt te hebben. Hoewel de roman De hoedenwinkel voor een groot deel in het Amsterdamse hier en nu speelt, krijgt het boek door dit onderwerp, maar ook door de op een weldadige wijze sfeer oproepende stijl, van de eerste bladzijde af aan iets wat aan de tijd lijkt te ontstijgen.

Wat volgt is overigens weer eveneens bijzonder modern: in de buurt van de grote stad is een geheel nieuw dorp uit de grond gestampt. Waar eens veel lege ruimte was, zijn nu huizen en straten verrezen. Sonja krijgt het verzoek de straatnamen voor dit dorp te bedenken. Hoewel ze een beginnende en drukbezette ondernemer is, zegt ze toe dit te doen. Vervolgens krijgt het boek bijna horrorachtige trekjes.

Sonja brengt enige tijd in het nieuwe dorp door. Het vermaledijde dorp verzet zich echter tegen een benoeming in taal; het heeft er alles van weg dat de ruimte terugslaat en de taal begint op te eten. Als het ware, schrijf ik er nu maar even bij, hoewel K. Schippers dit alles heel precies en concreet beschrijft. Ook het fysieke boek De hoedenwinkel wordt door dit mysterieuze proces aangetast.

Een voorbeeld. Op een gegeven moment lezen we deze zin: 'Het lijkt wel of de omgeving uit het lood raakt, of er iets scheef zit, dat krijg je met al dat gedenk.' De alinea waarin deze zin is opgenomen, staat werkelijk uit het lood en scheef.

En zo zitten meer speelse en tegelijkertijd verontrustende vormtechnische vondsten in dit boek.

Je vergeet kortom al lezend nooit dat je een boek in handen hebt, maar het resultaat is niet minder hartveroverend. Het is alsof de wereld van Sonja wordt verdubbeld: ze maakt allerlei dingen mee, maar ergens lijkt ze toch ook aan te voelen dat ze in een boek zit, dat ze daar een rol in speelt.

Het verhaal blijft intussen buitengewoon aantrekkelijk. Sonja moet, met de mensen die haar omringen, een manier vinden om de verdwijning van de taal een halt toe te roepen. Dat avontuur voert ons uiteindelijk zelfs naar Den Haag, naar de koningin en naar eventueel verantwoordelijke politici.

Bovendien vult Sonja het boek De hoedenwinkel - een roman waarin ze zo'n belangrijke rol speelt, als heldin en als vormgeefster - met door haar uitgeknipte plaatjes en foto's. Ook daar kan de lege ruimte immers mee worden gevuld.

Dit klinkt zo samengevat misschien ingewikkelder dan het in de praktijk uitpakt, want hoewel ik niet aarzel dit boek postmodern te noemen, sleept het je ook gewoon mee.

Daarom: hoed af voor K. Schippers. Wat is hij toch een enorm inspirerende schrijver. (ARIE STORM)

K. Schippers - De hoedenwinkel
Querido, €18,95

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden