Plus

Ray & Liz roept afgrijzen maar vooral mededogen op

Fotograaf Richard Billingham brengt in zijn speelfilmdebuut Ray & Liz zijn jeugd opnieuw tot leven. Zijn beelden roepen afgrijzen maar vooral mededogen op.

Justin Salinger als Ray en Ella Smith als Liz Beeld Gitima Van Der Putten

Een slechte jeugd is een goudmijn voor kunstenaars en schrijvers, wil het cliché. Het klopt bij Richard Billingham.

De in 1970 in Birmingham geboren fotograaf, kunstenaar en filmmaker groeide op met ouders die hem verwaarloosden, maar later bleek dat voor hem een rijke artistieke bron.

Met het in 1996 gepubliceerde fotoboek Ray's a Laugh, dat nietsverhullende foto's van de deplorabele levens van zijn ouders bevat, vestigde de toen 26-jarige Billingham zijn naam.

Apathisch stel
De foto's van zijn kettingrokende, dikke moeder Liz, die weinig anders doet dan puzzelen, en zijn alcoholistische ­vader Ray, die leeft op door een buurman gebrouwen bier, schetsen een ontluisterend beeld van een diep in de Britse onderklasse weggezonken apathisch stel, dat in een totaal isolement leeft.

Dat het boek niet voelt als ellendeporno en een freakshow komt doordat de foto's, hoe pijnlijk ze ook zijn, - dronken vader uitgeteld bij een wc-pot, enzovoorts - een integere en liefdevolle blik verraden.

Wie er sociologisch naar kijkt, ziet misschien een aanklacht tegen de Britse klassenmaatschappij, waarin iedereen die niet mee kan komen kopje onder gaat.

Billingham portretteert zijn ouders als mensen die mededogen oproepen.

Twee jaar na Ray's a Laugh maakte Billingham de documentaire Fish Tank over zijn steeds heviger in drank en lethargie wegzinkende vader.

Daarna richtte hij zich op andere onderwerpen, zoals een fraaie, in gedempte kleuren gefotografeerde landschapsserie in de buurt van Birmingham.

Ook fotografeerde hij als contrast met zijn jeugd het gezinsleven dat hij leidt met zijn vrouw en drie kinderen.

Speelfilmdebuut
Ruim twintig jaar na Ray's a Laugh keert Billingham in zijn speelfilmdebuut Ray & Liz terug naar zijn jeugd. Zijn ­ouders kunnen het resultaat niet meer zien, want zijn moeder overleed 56 jaar oud in 2006 en zijn vader een jaar ­later op 74-jarige leeftijd.

In Ray & Liz blikt Billingham in drie losstaande, niet chronologische delen terug op zijn jeugd.

Ray and Liz

Regie Richard Billingham
Met Justin Salinger, Ella Smith
Te zien in Eye, Rialto

De film begint met een portret van zijn vader (een aandoenlijke Patrick Romer) die, inmiddels ­gescheiden van zijn vrouw, in een benauwd appartementje woont, waar hij zijn dagen hangend op een bank of in bed drinkend doorbrengt.

De beelden, die ogen alsof de foto's uit Ray's a Laugh tot leven zijn gekomen, roepen afgrijzen maar vooral ­mededogen op.

In het tweede deel zijn Billinghams ouders nog ­samen en eindigt het oppassen door een mentaal ­beperkte oom (Tony Way) op Billinghams 2-jarige broertje ­Jason in laveloze dronkenschap.

In het derde deel merken Ray (nu ­gespeeld door Justin Salinger) en Liz (Engelse ­realitydocuserieberoemdheid Ella Smith) pas dat de dan 9-jarige Jason (aangrijpende Joshua Millard-Lloyd) niet thuis is als hij door anderen wordt gemist.

Ray & Liz gaat over ouders die hun kinderen verwaarlozen zonder dat de film hen tot monsters maakt. Het onder de huid kruipende drama toont hen als hulpeloze, lamgeslagen wezens die in een afgrond zijn gegleden. Of iets of iemand er schuldig aan is, mag de kijker beslissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden