Plus

Rasbestuurder Ruud Grondel verlaat lokale politiek

Ruud Grondel was bijna dertig jaar bestuurder in achtereenvolgens Amsterdam, Haarlem en Diemen. Een terugblik op een omgekeerde carrièrelijn.

Ruud Grondel: 'Het mooie van democratie is dat je zonder geweld van bestuurders af kunt komen' Beeld Eva Plevier

Die komt hier annexeren, was in Diemen de heersende gedachte toen Ruud Grondel twaalf jaar geleden zijn entree maakte als wethouder in de buurgemeente van Amsterdam.

"Diemen had een moeilijke periode achter de rug," zegt de 65-jarige GroenLinksbestuurder. "Het was een grote chaos. Er was veel behoefte aan bestuurders van buiten, aan ervaren mensen die er niet op uit waren politieke spelletjes te spelen, maar de dingen gewoon een beetje netjes wilden regelen."

Dat laatste is gelukt. Bij de aankondiging van zijn afscheid is Diemen nog steeds een zelfstandige gemeente zonder grote problemen. Weinig opwindend, wordt geregeld vastgesteld, maar een kleine dertigduizend bewoners wonen er tot hun grote tevredenheid. "Het is waar wat ze over Diemen zeggen," zegt Grondel. "Niemand wil erheen en niemand wil er weg."

Grondel zelf woont nog steeds in Westerpark - zelfs Leefbaar Diemen maakte daar de laatste keer geen punt meer van. "Een wethouder van buiten heeft ook voordelen," zegt Grondel. "Toen ik hier net kwam, was ik gelegitimeerd om mij in alles te verdiepen. Ik mocht schaapachtig de weg vragen. Maar na een half jaar wist ik meer van Diemen dan de meeste andere mensen."

Blij met stadsdelen
Twaalf jaar is eigenlijk vier jaar te lang, vindt Grondel. "Het mooie van democratie is dat je van bestuurders kunt afkomen zonder geweld te hoeven plegen. Ik heb collega-bestuurders die me vertellen dat ze een buurthuis moeten sluiten dat ze zelf nog hebben geopend. Dat is mij gelukkig nooit overkomen."

Trots is hij op het nieuwe gezondheidscentrum naast het gemeentehuis, waar alle vormen van zorg en welzijn onder één dak zitten. "Dat laat zich in een kleine gemeente nog organiseren."

In zijn jaren als bestuurder in grote en kleine gemeenten is Grondel een enthousiast apostel geworden van bestuurlijke kleinschaligheid. "In Westerpark heb ik de aanzet gegeven tot de ontwikkeling van de Westergasfabriek. Dat was het stadsbestuur echt niet gelukt; daar zitten vier wethouders naar elkaar te kijken. Ze weten: als ik als eerste beweeg, ben ik de sjaak. De razendsnelle ontwikkeling van de nieuwbouw in Holland Park is ook een goed voorbeeld. Dat kan omdat de lijnen hier kort zijn."

Klappen
Om dezelfde reden vindt Grondel het onbegrijpelijk dat Amsterdam de stadsdeelbesturen afschaft. "Ik behoorde in de jaren negentig tot de eerste generatie stadsdeelbestuurders. GroenLinks was helemaal niet voor. Ons uitgangspunt was: we gaan er alleen in zitten om het niet aan die andere gekken over te laten. Maar binnen een half jaar was ik helemaal om. In de stadsdelen werden creatieve en praktische oplossingen bedacht die op de Stopera niet eens ter sprake zouden zijn gekomen."

Een voordeel van kleinschaligheid is het contact met de burger. Zoals Grondel het omschrijft: besturen zonder glazen plaat tussen jou en de mensen. "Ja, dat betekent ook dat je veel boze mensen te spreken krijgt. Ik heb één keer klappen gekregen van een verwarde man, dat was nog in Westerpark. Ik had geluk: bij een collega werd een stuk uit zijn oor gebeten. Ik ben er altijd bewust van geweest dat mensen niet boos op mij persoonlijk waren, maar op het bestuur dat ik vertegenwoordigde. Anders had ik het geen 27 jaar volgehouden."

In 1998 werd Grondel wethouder van Amsterdam en onder meer verantwoordelijk voor de sanering van de Volgermeerpolder. Toen zijn collega en partijgenoot Frank Köhler in 2001 in politieke problemen kwam door een vernietigend rapport over het functioneren van de sociale dienst, stapte ook Grondel uit het college.

"Uit loyaliteit. Een partijgenoot laat je niet in de steek. Achteraf heb ik daar wel spijt van. Köhler is tegenwoordig senator voor de Socialistische Partij. Ik had er beter aan gedaan loyaal met mijzelf te zijn."

Postillon d'amour
Zijn Amsterdamse ervaring zorgde ervoor dat Grondel in de regio vaak als postillon d'amour optrad tussen de hoofdstad en de buurgemeenten. "Kleine gemeenten vergeten weleens op welk niveau de Amsterdamse collega's functioneren. Dat zit net onder het kabinet. Dan kun je niet altijd even attent zijn voor problemen van een totaal andere schaal."

Andersom gebruikte Grondel zijn uitgebreide Amsterdamse netwerk om aandacht te vragen voor de bestuurlijke gevoeligheden in de regio.

Dat was nodig, want Amsterdam ging met zijn grote voeten geregeld op tenen van anderen staan. Berucht is het voorbeeld van de Amsterdam Arena, die plompverloren werd ingetekend op het grondgebied van Ouder-Amstel, maar ook IJburg werd voor een deel op Diemense grond gebouwd.

Dat leidde er weer toe dat Diemen jarenlang geen overdreven haast maakte met de openstelling van de Nuonweg tussen IJburg en Muiden, iets waar Amsterdam reikhalzend naar uitkeek.

Tegenwoordig zijn de verhoudingen goed, zegt Grondel, en ook een dreigende annexatie door Amsterdam is vooralsnog van de baan. "Alleen Leefbaar Diemen voert nog campagne voor een zelfstandig Diemen," zegt de wethouder.

"Ironisch, want die partij was vijftien jaar geleden juist de oorzaak van de bestuurlijke onrust. Als iets de zelfstandigheid van kleine gemeenten bedreigt, is het chaos in het bestuur."

Amsterdam als kweekvijver

Bestuurders met Amsterdamse ervaring hebben goede papieren in de buurgemeenten. Grondel vormt geen uitzondering.

In Almere maakt oud-wethouder en stadsdeelvoorzitter van Zeeburg en Zuidoost Tjeerd Herrema namens de PvdA deel uit van het college. In Zaanstad zwaait VVD'er Dennis Straat na de verkiezingen af als wethouder.

Oud-wethouder Freek Ossel is momenteel waarnemend burgemeester in Wijdemeren, oud-stadsdeelvoorzitter Anne Lize van der Stoel vervult die functie in Landsmeer. Iets verder weg dragen oud-stadsdeelbestuurders Emile Jaensch en Gerolf Bouwmeester de ambstketen in respectievelijk Oegstgeest en Leusden.

Ook Ahmed Aboutaleb (Rotterdam) Achmed Marcouch (Arnhem) en Pauline Krikke (Den Haag) leerden besturen in de hoofdstad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden