Plus

Rapporteur Mensenhandel Herman Bolhaar: 'Veel blijft verborgen'

Herman Bolhaar is de nieuwe Nationaal Rapporteur Mensenhandel. Hij maakt zich grote zorgen om het enorme aantal jonge, veelal minderjarige slachtoffers.

Slachtoffers zijn meestal meisjes, maar zeker niet altijd Beeld Kirsten Fenton/Getty Images/Eyeem

De strijd tegen mensenhandel ging Herman Bolhaar (1955) altijd al aan het hart, ook toen hij hoofdofficier van justitie in Amsterdam was en, daarna, als voorzitter van het college van procureurs-generaal. Toen hij in februari aantrad als Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen begon hij een 'honderddagentour' langs alle instanties die iets met het thema te maken hebben. Hulpverleners, opsporingsinstanties, burgemeesters... Wat heeft het voor inzichten gebracht?

"Laat ik positief beginnen. De onderwerpen waar mijn mandaat over gaat staan op ieders agenda, óók die van het kabinet. Aan de andere kant zijn mijn grote zorgen over de positie van kwetsbare minderjarigen volop bevestigd. Uit onderzoeken en rapporten komt buitengewoon alarmerend cijfermateriaal."

Onder de ruim 4000 slachtoffers van 'seksuele uitbuiting' per jaar in Nederland, zijn volgens een schatting liefst 1320 Nederlandse meisjes. Juist die groep minderjarigen komt slecht in beeld in de officiële meldingen: maar tien, elf procent is daarin geregistreerd.

Bolhaar: "Het gaat om enorme aantallen in de prostitutie. Daarnaast zijn naar schatting 62.000 kinderen per jaar slachtoffer van seksueel geweld. Het verontrust me dat veel verborgen blijft."

Het grootste aantal slachtoffers betreft meisjes, maar 'ook in de jongensprostitutie zijn volgens onderzoek verreweg de meesten al als minderjarige begonnen'.

De slachtoffers van gedwongen prostitutie komen vaak uit kwetsbare groepen. Bolhaar: "Ze kampen met ontwikkelingsproblemen zoals een lichte verstandelijke beperking, komen uit multiprobleemgezinnen of uit gezinnen met financiële problemen - waarin de verleiding groot is snel geld te verdienen."

Vaak beginnen de grote problemen klein, met wat Bolhaar 'naïef onlinegedrag' noemt. Een kind heeft 'in haar of zijn ontdekkingsreis die je ieder kind gunt' nét een te pikante foto gedeeld, waarmee het vervolgens onder druk wordt gezet. "Daaruit blijkt hoe belangrijk het is dat alle geledingen werken aan de weerbaarheid van die kinderen, zeker in het onderwijs."

Pakketje zaken
Net zoals zijn voorganger pleit Bolhaar voor effectievere lesmethoden. "Scholen zouden programma's moeten gebruiken die bewezen effectief zijn. Eigenlijk is dat er maar één. Ik heb op een lyceum een les seksuele vorming en seksuele weerbaarheid volgens dat programma bijgewoond en ik was onder de indruk."

"Hoe die kinderen bezig waren met de vraag hoe ze zelf grenzen stellen én op basis van welke signalen ze moeten constateren dat een vriendje of vriendinnetje minder wil dan zij... Als je als school weinig geld hebt voor dit thema, gebruik dan in elk geval die methode die deugt."

Een pakketje strafzaken onderbouwt Bolhaars betoog. Vier Amsterdamse twintigers die een groep meisjes, van wie de jongste veertien was, jarenlang tot prostitutie aanzetten en het merendeel van hun inkomsten afpakten. Drie mannen die twee Amsterdamse meisjes seksueel uitbuitten. Drie mannen uit Amsterdam en Zaandam die jarenlang vijf prostituees uitknepen, onder wie een minderjarige. Een groepje uit Purmerend dat anderhalf jaar een aanvankelijk minderjarige jongen dwong tot seks met naar zijn zeggen zevenhonderd mannen - waarna hij de opbrengst moest afstaan.

Bolhaar: "Deze week nog stond in Groningen een oom terecht die zijn 13-jarige nichtje misbruikte, in de prostitutie dwong en tweehonderd keer liet verkrachten, ook vastgebonden aan een boom. Dat werd gefilmd."

De 'afschuwelijke verzameling' onderstreept voor Bolhaar de noodzaak van 'passende zorg en gerichte opsporing en vervolging'. "Wij, maar ook anderen moeten onderzoek blijven doen om deze groepen zichtbaar te maken. Het is een noodzaak over de juiste gegevens te kunnen beschikken."

Bolhaar citeert 'graag en vaak' Johan Cruijff: "Je ziet het pas als je het doorhebt. Dat geldt ook voor onderzoeksinstituten en universiteiten. Wát is de dadergroep, wát de slachtoffergroep."

Meldcode
Recente ontwikkelingen in de medische wereld verheugen Bolhaar. Eerder bleek uit onderzoek dat de helft van alle artsen signalen had ontvangen van mensenhandel. "Ik ben blij te kunnen melden dat de (artsenfederatie) KNMG mensenhandel gaat opnemen in de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Artsen kunnen signalen melden bij vertrouwensartsen, zodat ondanks het beroepsgeheim misstanden aan het licht kunnen worden gebracht."

Vele partijen zullen scherp moeten zijn. Bolhaar: "We hebben vele beschermingsringen nodig. Gezinnen, scholen, gemeenten, zorginstellingen, artsen... En dan een overheid die stevig toezicht organiseert en daders vervolgt."

Herman Bolhaar, de voormalig voorzitter van het college van procureurs-generaal is nu Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Beeld Het Parool

Loverboys

Waar pooiers in het verleden vaak de klassieke gespierde bruten waren zoals de Turks-Duitse Saban Baran - die met zijn organisatie op vooral de Wallen tot 2007 zeker tientallen prostituees met grof geweld achter de ramen dwong - zijn het tegenwoordig vaker gewiekste 'loverboy'-achtige uitbuiters die slachtoffers uitbuiten. Dat maakt de gedwongen prostitutie voor de buitenstaander lastiger te herkennen.

Dat geldt ook op andere vlakken van mensenhandel, zoals de Roma die in georganiseerd verband zakken rolden in Amsterdam en andere steden. De zakkenrollers waren niet alleen daders, maar ook slachtoffers die gedwongen werden door een geoliede criminele organisatie.

Het 'barrièremodel' waarin de overheid en vele instanties na de veroordeling van de groep van Saban Baran vele maatregelen afspraken om mensenhandel in te dammen, was aan herziening toe.

"Onlangs is een nieuwe versie van het model gepresenteerd. Mensenhandel vergt steeds nieuwe ingrepen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden