PlusTen Slotte

Raphaëlle-Anne Kok-Merlino (1980-2017): Gedreven, begaan en zelfbewust

Geef een archeoloog ambitie, doorzettingsvermogen, nieuwsgierigheid en een dosis koppigheid en je krijgt hele grote afgravingen. Een vakgenoot uit Rome keek dan ook met grote ogen naar de plannen van de Amsterdamse archeoloog Raphaëlle-Anne Kok-Merlino.

Malika Sevil
Raphaëlle-Anne Kok-Merlino in december 2012 Beeld Elenbaas Fotografie
Raphaëlle-Anne Kok-Merlino in december 2012Beeld Elenbaas Fotografie

"In hoeveel jaren wil je dit doen?," vroeg hij toen hij haar voornemens had aangehoord. Raphaëlle-Anne monter: "In drie weken."

Haar man Matteo Merlino, ook archeoloog, heeft vaak geprobeerd haar te temperen, maar Raphaëlle-Anne was van het type - 'no matter what'. "Zeshonderd vierkante meter afgraving te veel, nee hoor, het moet gewoon gebeuren."

Ze was gedreven, verantwoordelijk, begaan, welbespraakt, zelfbewust en uitgerust met een aanstekelijke lach.

Vorige week zaterdag overleed ze aan de gevolgen van borstkanker. Ze is 37 jaar geworden.

In juli stond ze nog, koorts of geen koorts van de bijwerkingen, op de voor-Romeinse nederzetting Muro Tenente, in het zuiden van Italië. Ze gaf met haar man leiding aan een VU-team dat daar vorig jaar de resten van een tempel heeft opgegraven. Dit jaar kwam daar een nieuw hoogtepunt bij: "Nog een tempel. Het was voor ons de mooiste ontdekking in jaren."

'Dutch' was ze nooit
Met haar handen in de klei, tussen de overblijfselen uit de tijd van 'Hanni­bals Oorlog' tussen Rome en Carthago - daar was ze in haar element. Ze was geïnteresseerd in geschiedenis, maar met evenveel enthousiasme greep ze het reizen en nieuwe ontmoetingen aan als bijvangst.

Matteo, zelf een Italiaan, vond haar al nooit 'Dutch'. Toen hij haar bij zijn vrienden introduceerde, zei een van hen: "Je zei toch dat ze Nederlands was? Ze spreekt Italiaans met een accent uit Rome." Ze sprak het vloeiend. Net als Frans, als kind van een Franse moeder misschien niet zo gek. In haar gezin begint een gesprek in het Frans en eindigt in het Nederlands - en vice versa. Maar bij Raphaëlle-Anne ging het verder: in haar slaap sprak ze in het Frans, niet in het Nederlands.

Taal en geschiedenis. Theater. En cello. Dat speelde ze dan op een antiek instrument dat nog van haar Franse overgrootmoeder was geweest, ook als kind al.

Ze groeide op in Twello, bij Deventer. Een intelligent meisje, dat volgens haar broer Marc-Etiënne vanwege haar Franse achtergrond en haar kosmopolitische inslag moeite had om haar plekje te vinden in de kleine gemeenschap. Al op haar zestiende vloog ze uit naar Italië voor een uitwisseling. Na het vwo trok ze naar Amsterdam voor de opleiding mediterrane archeologie aan de VU, waar ze een tijdje voorzitter was van de Studentenbond SRVU.

Onrustig
Met Matteo, die ze in 2005 ontmoette bij een opgraving bij Pompeï, kon ze avonden broeden op de vraag waar de stadspoort van Muro Tenente ongeveer moet staan. Die had ze graag nog omhoog gehaald. Sowieso, hoe korter haar tijd werd, des te groter de plannen. Ze wilde een Italiaanse woning verhuren aan toeristen, en toen ze in april in de Schotse hooglanden stond, keek ze naar een vuurtoren en zei tegen Matteo: Zullen we daar een bed and breakfast beginnen?'

Raphaëlle-Anne is vijf jaar na de diagnose overleden. In de tussentijd werd ze beter verklaard, maar twee jaar geleden bleek de ziekte terug en nu ongeneeslijk. Ze had haar leven net weer op de rit toen het nieuws kwam. In een interview met Het Parool, vorig jaar, vertelde ze openhartig over de worsteling, over hoe kanker niet alleen over het lichaam heen walst, maar ook over de psyche: "Je wordt zo heen en weer geslingerd tussen verschillende emoties."

"Ongeloof, niet-acceptatie, je buiten de maatschappij voelen staan. Na een half jaar, toen ik nog midden in de chemobehandelingen zat, bleef ik heel onrustig. Ik kon niet slapen. Ik was gedeprimeerd en erg in de war. Mijn hele perspectief verdween. Mijn man en ik waren net een jaar getrouwd, we wilden een gezin beginnen en daarvoor in de plaats kreeg ik deze levensbedreigende ziekte."

Lotgenoten coachen
Met zingevingstherapie van het Ingeborg Douwes Centrum en het lezen van heel veel Spinoza vond ze een balans. Ze besloot lotgenoten te coachen via de Stichting Leven XL en schreef mee aan een boek. "Die kinderwens raakt aan heel veel dingen, het raakt ook de sterfelijkheid. Een kind laat je achter, dat gaat na jou door. Maar je verhaal, emoties en inzichten kunnen op deze manier ook doorgaan. Dat is ook een manier om mijn leven zin te geven. Dat mij dit overkomt is klote, maar laten we er in elk geval iets positiefs uit halen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden