Radicaal Komorowski op zoek naar consensus

Bronislaw Komorowski begroet zondagavond aanhangers in Warschau. Foto EPA Beeld
Bronislaw Komorowski begroet zondagavond aanhangers in Warschau. Foto EPA

Ze zijn beiden kinderen van de revolutie tegen het communisme en begonnen allebei hun politieke loopbaan in het dissidente apparaat van Solidariteit, maar Bronislaw Komorowski en Jaroslaw Kaczynski staan voor twee heel verschillende ideeën in Polen.

De winst van Komorowski, hoewel kleiner dan verwacht, bevestigt de koers die Polen in 2007 inzette. Toen werd het fel nationalistische beleid van de Kaczynski's vervangen door het gematigde liberalisme van het Burgerplatform. Dat temperde de politieke stammentwisten in Polen zelf en opende de weg voor betere relaties met de buurlanden Duitsland en Rusland, en met de EU.

Dat Komorowski het gezicht van de redelijkheid zou worden, tegenover de scherpslijperij van Kaczynski, was lange tijd helemaal niet vanzelfsprekend. Opgegroeid in een adellijke familie die door de communisten was beroofd van al haar bezittingen, ontwikkelde Komorowski zich tot een radicale dissident - zo radicaal dat hij zich in 1989 verzette tegen de Ronde Tafel-onderhandelingen die het einde van het communistische regime inluidden. ''Ik vond dat de gesprekken een vorm van verraad waren,'' zei hij later.

Komorowski, een leidende figuur binnen Solidariteit, boycotte de gedeeltelijk vrije verkiezingen van juni 1989, omdat de helft van de zetels gereserveerd was voor de communisten. Een principiële, maar onverstandige stellingname: in de omstandigheden van die tijd was dit het meest haalbare en het feit dat Solidariteit alle vrije zetels won, opende de weg voor de eerste niet-communistische regering in Oost-Europa.

Bekering

Premier Tadeusz Mazowiecki, met wie Komorowski in 1981 gevangen had gezeten tijdens de staat van beleg, nodigde hem uit te komen werken voor zijn kabinet. ''Mazowiecki gaf me de kans te veranderen van een radicaal in een man van het compromis.''

Komorowski, in 1952 in het zuid-Poolse Oborniki Slaskie geboren, is de zoon van graaf Zygmunt Leon Komorowski, wiens familie tweehonderd jaar de macht uitoefende over de regio Zywiecczyzna. Prinses Mathilde van België stamt via haar moeder, gravin Komorowska, uit hetzelfde geslacht.

De berooide familie verhuisde in de jaren zestig naar Warschau, waar Bronislaw geschiedenis studeerde. Hij behoorde tot de oprichters van het dissidente tijdschrift Glos en belandde in 1980 voor het eerst in de gevangenis als activist van de Beweging voor de Verdediging van de Mensenrechten.

In 1991, na zijn 'bekering' tot de gematigdheid van de democratische consensus, stelde hij zich met succes kandidaat als parlementslid voor de Democratische Unie, in het onrustige Poolse partijensysteem een voorloper van het Burgerplatform van de huidige premier Donald Tusk. Van 2000 tot 2000 was Komorowski minister van Defensie, in 2007 werd hij voorzitter van de Sejm, de Poolse Tweede Kamer.

Straatvechter

Het Burgerplatform wees hem op 27 maart van dit jaar aan als kandidaat voor het presidentschap. In de peilingen had hij direct een grote voorsprong op Jaroslav Kaczynski, oud-premier voor de partij voor Recht en Rechtvaardigheid en tweelingbroer van de zittende president, Lech Kaczynski.

Maar de dood van Lech Kaczynski op 10 april bij het vliegtuigongeluk in het Russische Smolensk (met 94 anderen, op weg naar een herdenking in Katyn) veranderde de strijd. Jaroslav Kaczynski hulde zich in de mantel van het martelaarschap van zijn broer en dwong eind juni een tweede ronde af door Komorowski af te houden van een absolute meerderheid.

De politieke straatvechter Kaczynski speelde het spel geraffineerd. In de geest van nationale rouw die Polen na de ramp van Smolensk overspoelde, stelde hij zich op als een boven de partijen staande kandidaat.

Vergeten was de jacht op oud-communisten en hun liberale 'handlangers' - niet zelden voormalige dissidenten. De afgelopen weken koos Kaczynski ervoor de strijd tegen de binnenlandse vijanden te staken. Hij kwam er ver mee, maar uiteindelijk vertrouwden meer kiezers op Komorowski, de andere ex-radicaal, als de man die het verdeelde volk kan verenigen. (STEVO AKKERMAN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden