Update

PvdA is helemaal klaar met D66

Besloten D66 vergadering in de Stopera van maandagavond. Foto: Klaas Fopma

AMSTERDAM - Het liep definitief mis tussen D66 en PvdA bij de koffieautomaat op de tweede verdieping van de Stopera, om kwart voor één maandagnacht.

Beide partijen stonden op het punt met elkaar Amsterdam te gaan besturen, met GroenLinks als derde partner. Wat de PvdA betreft zou de samenwerking vanochtend op een persconferentie bekend zijn gemaakt. Maar D66 verlangde meer tijd, om een persverklaring op te stellen waarin nog een keer zou worden ingegaan op 'het obstakel', de kwestie van de waarnemend burgemeester. D66 vond en vindt PvdA-leider Lodewijk Asscher te politiek gekleurd voor die post. Het advies van de informateurs Eberhard van der Laan (PvdA) en Gerrit-Jan Wolffensperger (D66) was dat D66 en PvdA een klemmend beroep op hem zouden doen terug te treden zodra het college zou zijn gevormd. D66 kon daar mee leven, maar wilde dus dinsdag nog eens de erkenning dat het allemaal niet de schoonheidsprijs verdiende.

'Niet toegeven. Dan gaat de stekker eruit'
Daar stonden fractievoorzitter Ageeth Telleman en de raadsleden Ivar Manuel en Jan Paternotte van D66 tegenover onderhandelaar Carolien Gehrels en fractievoorzitter Frank de Wolf van de PvdA. De D66'ers wisten niet wat de PvdA-fractie eerder op de avond had besloten voor het geval D66 extra voorwaarden zou stellen: niet toegeven. Dan gaat de stekker eruit.

D66 vroeg om uitstel, wilde nog een keer met de hele fractie overleggen. Ze waren te moe om nu nog de gewenste verklaring op te stellen. ''Te laat,'' zei Gehrels. De PvdA wilde niet meer talmen. Ze konden een glaasje wijn krijgen op haar wethouderskamer, maar dat was het dan ook. In de ervaring van de D66'ers was het slikken of stikken.

De Amsterdamse D66'ers trokken zich even tien minuten terug op hun eigen fractiekamer en waren er snel uit: dit was onacceptabel.

In Gehrels' werkvertrek werd de breuk vervolgens bezegeld. Telleman nam het woord: ''We dachten dat we eruit waren, maar als het zo moet, dan maar niet.''

Daarmee kwam een einde aan een twee weken lange poging om een coalitie tot stand te brengen met de grote winnaar van de raadsverkiezingen, D66, en de grootste partij, PvdA.

'Ongelukken gebeuren altijd diep in de nacht'
Dinsdagochtend begrepen de informateurs Van der Laan en Wolffensperger niet waarom het mis wasgegaan. ''Het gaat uiteindelijk om politieke wil,'' zegt Van der Laan. ''Ongelukken gebeuren altijd diep in de nacht,'' weet Wolffensperger.

Ze hadden reden om verbaasd te zijn. Maandagavond lichtten ze hun advies toe aan de beide fracties. Dat bestond uit twee delen: de aanbeveling om in eerste instantie samen verder te praten met GroenLinks. Die partij ligt inhoudelijk op veel punten dichtbij PvdA en D66 en maakte een stabiele indruk. Een coalitie met de VVD is echter ook mogelijk.

Voor de kwestie van de waarnemend burgemeester hadden ze een oplossing gevonden. Zodra er een college gevormd zou zijn, zou er een 'dringend beroep' gedaan worden op Asscher om op te stappen als waarnemend burgemeester en wethouder te worden. Verder zouden beide partijen erkennen dat ze niet handig hebben geopereerd de afgelopen weken. D66 had bezwaar tegen die erkenning en vond dat haar niets te verwijten viel.

'Geen fratsen meer'
Toch aanvaardden beide fracties het advies. Bij de PvdA'ers was een minderheid voor samenwerking met de VVD. Tweederde van de aanwezigen koos voor GroenLinks. Over D66 werd van verschillende kanten gezegd: Als ze weer moeilijk doen, is het mooi geweest. Geen fratsen meer.

Bij D66 vond men de oplossing voor het waarnemerschap gekunsteld en mager, maar aanvaardbaar. Telleman, Paternotte en Manuel stuurden de andere fractieleden om kwart voor één naar huis. Ze vertrokken met het idee dat vandaag de puntjes op de i zouden worden gezet voor het nieuwe college. Maar bij de koffieautomaat wachtte het einde van de collegeonderhandelingen voor D66.

Gehrels schakelde meteen door naar de volgende fase: om kwart voor drie 's nachts lichtte ze alle fractievoorzitters in over de afloop van de besprekingen met D66. VVD-leider en nachtdier Eric van der Burg was nog wakker. Hij belde meteen met Gehrels. Er zijn nieuwe kansen voor hem.

Van der Laan is teleurgesteld. ''De meest logische uitkomst na de verkiezingsuitslag komt niet tot stand.'' (ADDIE SCHULTE, BAS SOETENHORST)

Download hier het rapport van de informateurs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden