Project NZ-lijn te groot voor stad

Het lijkt er op dat oud-wethouder Geert Dales een deel van de schuld krijgt. Hij wilde het project kost wat kost doorzetten. Foto ANP

AMSTERDAM - De openbare verhoren van de enquêtecommissie Noord/Zuidlijn zijn afgelopen. Tijd voor de eerste conclusie: de stad was niet klaar voor dit ingewikkelde project.

Amsterdam wist niet waar het aan begon, toen de gemeenteraad het besluit nam tot de aanleg van de de Noord/Zuidlijn. De gemeente had zich niet goed voorbereid, de plannen waren complex, ambitieus én onvoldragen. De contracten zaten slecht in elkaar, er was geen deugdelijke financiële onderbouwing en controle ontbrak.

Dit zijn de uitkomsten van ruim twee weken getuigenverhoren van de enquêtecommissie, die de problemen bij de Noord/Zuidlijn onderzoekt. Hoe hard de commissie die kritiek in haar eindrapport verwoordt, valt nog niet te voorzien: ze beschikt immers ook over bevindingen en rapporten die niet via de verhoren naar buiten kwamen.

Maar dat het gemeentebestuur zich in 2002 met het aanlegbesluit vergaloppeerde, is wel zeker. Het verweer van wethouders en de burgemeester dat zij de organisatie niet overzagen en ondeskundig waren - 'amateurs' zei Job Cohen - pleit hen niet vrij.

Het lijkt er op dat oud-wethouder Geert Dales een deel van de schuld krijgt. Hij wilde het project kost wat kost doorzetten. Hij dekte zich echter tegen dit verwijt in met een door hem destijds al gevraagde brief van de directeur van het projectbureau, Jaap Geluk, waarin staat dat het bouwbesluit werd genomen zonder trucs of creatief boekhouden. Het bestaan van de brief leidde bij de commissie tot verbazing en wantrouwen. De commissie zou naar verluidt over een extern rapport uit 2006 beschikken waarin staat dat is 'toegerekend' naar het beschikbare budget.

Voor Dales is ook een probleem dat het eerste jaar de metrobouw niet op gang kwam. Het project verzandde in 1500 claims van aannemers. Verder had Dales' financiële afdeling geen toegang tot de cijfers van het projectbureau, dat zelf evenmin een directeur Financiën had aangesteld.

Grotere verwijten gaan mogelijk naar Dales' opvolger Mark van der Horst. Hij leek achterover te leunen toen het project aan het begin van de bouw ontspoorde. Ook rijzen vragen over de ogenschijnlijk te rooskleurige boekhouding die Van der Horst bij zijn vertrek in 2006 achterliet. Een raadsel is waarom hij in het voorjaar van 2006, vlak na de raadsverkiezingen, wethouder Lodewijk Asscher waarschuwde voor tegenvallers van 200 miljoen euro.

Tjeerd Herrema, wethouder tot begin dit jaar, heeft veel ten goede gekeerd, maar gaat niet vrijuit. Hij was verantwoordelijk toen panden aan de Vijzelgracht verzakten. Ook onder Herrema was er geen andere gemeentelijke dienst die de boekhouding en prognoses van het Projectbureau Noord/Zuidlijn controleerde.

De bouwmanager van het projectbureau, Johan Bosch, bagatelliseerde de risico's. Zo werd gezegd dat de metrobouw voortdurend werd gecontroleerd door een signaleringssysteem. Dat was niet zo: het registratiesysteem liet bij verzakkingen achteraf zien wat er gebeurd was.

De gemeenteraad was ten slotte onvoldoende geïnformeerd om een besluit over de start van de metrobouw te nemen. Dat lag aan ingewikkeldheid van de inderhaast gepresenteerde voorstellen. De vraag is waarom de raad niet meer tijd nam. (TON DAMEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden