Plus

Profielwerkstuk Noord/Zuidlijn: 'Toerist gaat voor de trouwe klant'

Als de Noord/Zuidlijn rijdt, moet de rest van het openbaar vervoer op de schop. Twee scholieren plozen uit wat er dan gebeurt en zijn niet zo enthousiast. 'Het GVB geeft meer om de eigen portemonnee dan om de vaste klant.'

Ov-onderzoekers Tim de Ridder (l) en Félix Sens Beeld Tammy van Nerum

Als we dan toch 160 uur arbeid in ons profielwerkstuk moeten stoppen, dan zou het fijn zijn als het resultaat niet in een archiefkast belandt, waar het nooit meer uit wordt gehaald.

Zoiets dachten Tim de Ridder (17) en Félix Sens (18), leerlingen van het 4e Gymnasium, voordat ze begonnen aan hun onderzoek naar een beter ov-netwerk voor Amsterdam. "Het is leuk als iemand er iets aan heeft."

Eerst hun conclusie: het GVB doet zijn best, maar het zou allemaal veel beter kunnen. Want: het vervoersnetwerk en de besluitvorming zijn een puinhoop. Gevolg: de trouwe Amsterdamse ov-reiziger wordt aan de kant gezet voor de ruim betalende toerist.

Stevige uitspraken, altijd fijn. Ware het niet dat het hier de conclusies betreft van, nogmaals, twee leerlingen van een middelbare school. Twee jongens die, ze geven het zelf onmiddellijk toe, niet buitensporig veel ov-ervaring hebben, omdat ze zich beiden vooral met de fiets door de stad begeven.

Snuggere types, daar niet van, en ze houden van complexe vraagstukken en van puzzelen, maar je zou gemakkelijk kunnen denken: schattig. Hopelijk hebben jullie een goed cijfer gekregen en veel succes ermee.

Zinnige suggesties
Maar lees hun onderzoek OVeral, Sneller: Efficiënter Stadsvervoer in Amsterdam en al snel bekruipt je het gevoel dat er geen speld tussen is te krijgen.

De Ridder en Sens hebben namelijk bergen werk verzet: veel meer dan de verplichte 80 uur de man. Ze hebben gekeken wat er allemaal verandert aan het openbaar vervoer in de stad als deze zomer de Noord/Zuidlijn in gebruik wordt genomen.

En ze stelden zichzelf ten doel daar zinnige suggesties over te doen. "Er verdwijnen zoveel werkstukken in de kast. Dat wilden wij niet."

In de war gegooid
Alle tram- en buslijnen, de oude én de nieuwe, werden geanalyseerd. Hoe gaat het? Hoe gaat het worden? Hoe kan het beter? En dat verzonnen ze niet zelf; ze vergeleken hun bevindingen met de voorwaarden waaraan het GVB zich moet houden.

De Ridder: "Het blijkt dat het GVB soms keuzes maakt die niet zijn gebaseerd op het uitgangspunt: hoe krijgen we de reizigers zo snel en comfortabel mogelijk op de plaats van bestemming?"

Neem het streven minder trams te laten rijden naar CS en juist meer in oost-westelijke richting. Daar is in de nieuwe dienstregeling niets van terechtkomen, zegt Sens.

"Er rijden in het centrum nog steeds zes lijnen in oost-westelijke richting en veertien lijnen naar CS. Ze vermommen het. De boel wordt in de war gegooid, waarna niemand meer ziet wat het uiteindelijke resultaat is."

Volgens De Ridder is er sprake van bewuste keuzes. "Kijk naar het feit dat de opdracht aan het GVB is minder trams door de Leidsestraat te laten rijden. Daar komt niet veel van terecht. Het GVB wil die lijnen, waarvan veel toeristen gebruikmaken, daar het liefst laten rijden omdat ze veel geld opleveren. Zo zeiden ze het ook tegen ons."

Visgraatmodel
Ook wijkt het GVB af van de filosofie dat het tramnetwerk optimaal aansluit op de Noord/ Zuidlijn, de nieuwe ruggengraat van het openbaar vervoer.

"Ze adverteren intensief met dit visgraatmodel, dat het oude spinnenweb zou moeten vervangen. Maar er rijden nog steeds veel trams naar CS in plaats van naar de stations van de nieuwe metro. De conclusie is dat er niet optimaal gebruik wordt gemaakt van de Noord/Zuidlijn."

Al met al heeft al hun gepuzzel hun beeld van de toekomst van het Amsterdamse ov er niet rooskleuriger op gemaakt, zegt Sens. "Wij concluderen dat het GVB meer geeft om de eigen spaarpot dan om de Amsterdammer die al jarenlang een trouwe klant is van het vervoer­bedrijf."

'Niet de werkelijkheid'

Het GVB spreekt in een reactie op het onderzoek van de twee scholieren van 'een grondige filering', maar stelt ook dat de uitkomsten 'niet stroken met de realiteit'.

"We zijn onder de indruk van hun bevlogenheid en geven hun dan ook een 8 voor vlijt. Maar hun conclusies zijn gebaseerd op een wereld zonder opdrachtgevers en andere weggebruikers. En een wereld waar kosten altijd wel worden gedekt."

Volgens het GVB hanteert het vervoerbedrijf het uitgangspunt: zo veel mogelijk reizigers vervoeren en daarbij vraag en aanbod zo eerlijk mogelijk verdelen.

"We willen het ov met de gestage reizigersgroei toegankelijk en betaalbaar houden, bij voorkeur niet ten koste van de belasting­betaler. Nogmaals: petje af voor hun inspanning, maar helaas strookt dit werkstuk inhoudelijk niet met de werkelijkheid."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden