Preventieakkoord: zo moeten we gezonder worden

'We maken samen een vuist voor een gezonder Nederland,' zegt staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) over het Nationaal Preventieakkoord. Dit zijn de belangrijkste maatregelen.

Beeld anp

De stevigste maatregelen worden tegen roken genomen, tegen overgewicht en problematisch alcoholgebruik zijn de stappen minder dwingend. Zo komt er bijvoorbeeld geen suikertaks op frisdranken om overgewicht tegen te gaan. Wel wordt ernaar gestreefd in 2025 30 procent minder suiker in frisdrank te hebben.

Blokhuis begon een jaar geleden met de eerste gesprekken met ruim zeventig maatschappelijke organisaties en bedrijven. De meeste belangrijke maatregelen waren de afgelopen weken al uitgelekt, en op het uiteindelijke resultaat was al voor de officiële presentatie vrijdag stevige kritiek, van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu tot de tabaksfabrikanten.

'Tweede krat gratis'
Vorige week werd al bekend dat werknemers in de zorg niet meer onder werktijd mogen roken en zelfs niet 'herkenbaar' mogen zijn als roker tijdens hun werk. Mensen die willen stoppen, krijgen hulp van zorgverzekeraars, zonder dat dat ten koste gaat van hun eigen risico.

Een van de belangrijke maatregelen om overmatig alcoholgebruik tegen te gaan, is een verbod op stunten met prijzen. Zo zullen acties als 'koop een krat, krijg een tweede gratis' tot het verleden behoren. Studentenverenigingen zullen alcoholarm en alcoholvrij bier in het assortiment opnemen.

Maatregelen tegen roken

Huidige situatie: 23,1 procent volwassenen rookt, 8 procent jongeren rookt, 9 procent zwangere vrouwen rookt

Ambitie voor 2020: Minder dan 20 procent volwassenen rookt, minder dan 5 procent zwangere vrouwen rookt

Ambitie voor 2040: Minder dan 5 procent volwassenen rookt, geen enkele jongere of zwangere vrouw rookt meer

De belangrijkste maatregelen:

- Per 2020 worden rookwaren bij supermarkten uit het zicht gehaald en per 2021 bij andere verkooppunten. Ook is dan reclame aan de voorgevel verboden.

- De prijs van een pakje sigaretten gaan in 2020 met een euro omhoog. In 2023 moet een pakje 10 euro kosten.

- Sigaretten zitten vanaf 2020 in neutrale verpakkingen. Voor sigaren en e-sigaretten zal dit in 2022 ingaan.

- In 2020 zijn alle schoolterreinen, kinderopvanglocaties en kinderboerderijen rookvrij. In 2025 zijn alle speeltuinen en sportverenigingen rookvrij.

- Rookruimten in de horeca en in openbare gebouwen worden uiterlijk juli 2022 gesloten. In het bedrijfsleven moet dat in 2023 het geval zijn.

- In 2020 krijgen alle zwangere vrouwen die roken een stopadvies van de verloskundig zorgverlener.

- Campagnes om de sociale niet-roken norm en het draagvlak voor maatregelen te versterken.

- In 2030 is de gehele zorg rookvrij (instellingen voor verslavingszorg in 2020, ziekenhuizen en GGZ in 2025).

Beeld anp

Maatregelen tegen overgewicht

Huidige situatie: 48,7 procent volwassenen met overgewicht, 13,5 procent van de jongeren heeft overgewicht

Ambitie voor 2040: Minder dan 38 procent volwassenen met overgewicht, minder dan 9,1 procent van de jongeren heeft overgewicht

De belangrijkste maatregelen:

- Om gezond eten te stimuleren, komt er een campagne over de Schijf van Vijf.

- Meer watertappunten op publieke plekken en in scholen. Frisdrankproducenten stoppen met verkoop suikerhoudende frisdranken op middelbare scholen.

- Gezond aanbod in bedrijfsrestaurants bij de rijksoverheid (2021), in de catering (2022) en in ziekenhuizen (2030).

- In 2020 is 50 procent van alle schoolkantines gezond.

- Suiker uit suikerhoudende zuivelproducten moet met 5 procent omlaag. De huidige afspraak van 15 procent minder calorieën in frisdranken wordt verhoogd naar 25 procent in 2020 en 30 procent in 2025.

- In 2020 zijn de helft van alle gemeenten actief bezig om jongeren op gezond gewicht te houden en wordt voor 2 miljoen kinderen de leefomgeving gezonder.

Beeld anp

Maatregelen tegen alchohol

Huidige situatie: 9,2 procent van de volwassenen drinkt teveel, 8,9 procent van de zwangere vrouwen drinkt teveel

Ambitie voor 2040: 5 procent of minder van de volwassenen drinkt teveel, minder dan 4 procent van de zwangere vrouwen drinkt teveel

De belangrijkste maatregelen:

- De leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol moet in 2030 voor honderd procent worden nageleefd.

- Er komen campagnes over problematisch drinkgedrag en de schadelijkheid van gebruik van alcohol.

- Supermarkten mogen niet meer stunten met de prijzen van alchohol. Er mag nog maximaal 25 procent korting worden gegeven.

- Alcoholreclame langs de velden bij amateursport verdwijnt.

- Sportkantines moeten meer verantwoord met alcohol omgaan, zoals het niet meer schenken tijdens jeugdwedstrijden en afschaffen van de meters bier.

- Minder reclame op sociale media op profielen die gerichten zijn op jongeren onder de 18 jaar.

- Onderwijsinstellingen en studentenverenigingen moeten voor 2021 plannen maken om risicovol alcoholgebruik onder studenten stevig terug te dringen.

Oppositie kraakt akkoord

De oppositie in Den Haag reageert kritisch op het Nationaal Preventieakkoord. De linkse partijen vinden het akkoord te vrijblijvend. De PVV vindt dat er beslissingen voor mensen worden genomen, zonder hen daarbij te betrekken.

Volgens Lilianne Ploumen (PvdA) is het een 'akkoord waarbij de voedingsindustrie en alcoholproducenten in hun handjes wrijven'. Ze vindt de gemaakte afspraken te vrijblijvend.

Ook GroenLinks-Kamerlid Wim-Jan Renkema vindt de afspraken over problematisch alcoholgebruik en overgewicht 'halfbakken' en wijt dat aan het feit dat de industrie ook om de tafel zat. Over de rooktafel is hij positiever. "Daar mocht de tabakslobby niet aan tafel en je ziet meteen dat het helpt.''

Fleur Agema (PVV) heeft geen goed woord over voor het plan. 'Het is totale gekte!,' twittert zij. 'Dit akkoord gaat over roken, drinken en obesitas, maar de mensen die roken, drinken en te dik zijn, zijn niet betrokken. Het is óver hen, zónder hen!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden