Column

Postuum zien wij in de grootste chagrijn nog graag een grappenmaker

Albert de Lange (57, @deAlbertLange), bijna dertig jaar redacteur bij Het Parool, is 'uitbehandeld'. Hij verkent, ongewis hoe lang, de route naar zijn aangekondigde dood.

Albert de LangeBeeld Het Parool

Hij zou er zelf meteen de grap van hebben gezien, ontregeling was zijn tweede natuur. Mij kostte het iets meer tijd om uit de ernst van het moment te stappen. Toen weduwe Jeanine vanuit een AH-tas, glibberend op bewierde rotsen nabij het Schotse Tain, zijn asresten over het zeewater uitstrooide, joeg een windvlaag de halve Henk over mijn goeie goed. Z'n laatste streek.

Je kunt met zo'n berg as - de crematoria zijn niet zuinig, is mijn ervaring - nog behoorlijk tobben. Een goede vriendin vertelde over een volstrekt illegale verstrooiing op het Noordzeekanaal, waarbij de vochtig geworden as de koker niet wenste te verlaten. Na vergeefs beuken op de reling hebben ze het hele ding overboord gedonderd.

Nu merk je daar, als betreurde, zelf betrekkelijk weinig van en het geeft de gasten bij zo'n ceremonie de gelegenheid de plechtstatigheid besmuikt af te schudden. Er is immers altijd wel een mogelijkheid om de handeling onder te brengen als 'in de geest van de overledene'. Postuum zien wij in de grootste chagrijn nog graag een grappenmaker, elke opluchting is goed.

Ik heb lang gedacht dat ik begraven wilde worden in de voorouderlijke contreien, op een charmant kerkhofje achter De Krim, in het noordoosten van Overijssel. Daar ligt al een Albert de Lange, mijn grootvader, en de locatie, in een verder leeg landschap, leek me ver genoeg van de bewoonde wereld om de nabestaanden te vrijwaren van tijdrovend zondags gedenkwerk.

Maar een paar jaar geleden waren de machtige cypressen ineens gerooid, blies een gure wind tussen de zerken en stond het getrut met vaasjes, schoonmaakemmers en de mislukte individualiteit van de graven me plotseling tegen.

Zo rijpte de gedachte dat helemaal geen steen, nergens, elk gevoel van verplichting bij de nabestaanden zou kunnen wegnemen. En dan wordt crematie dus een optie; vorig jaar koos 61 procent van de Nederlanders er al voor. Op de zeer lange termijn betekent dat het einde van het kerkhof zoals we dat kennen.

Ik heb altijd met plezier over begraafplaatsen geslenterd. In zuidelijke landen zijn het halve musea, maar ook Nederland kent vele bezienswaardige, sfeervolle dodenakkers. We waren vorig weekeinde in Drenthe op de kerkhoven van Roden en Nieuw-Roden.

Het goot van de regen, het bruine blad lag als vloerbedekking over de terreinen, de omstandigheden waren kortom ideaal voor een ingetogen mijmering onder de paraplu. We bezochten het tien jaar oude urngraf van mijn schoonvader (zijn mondharmonica was ongeschonden) en stonden wat langer stil bij het graf van Annemieke, op haar zeventiende vermoord door de vrijer die ze had afgewezen.
Een mooi monumentje, een fraai kunstwerk en veel witte kiezels met boodschappen van haar vrienden, maar ik stelde vast dat begraafplaatsen aantrekkingskracht verliezen zodra je de stoffelijkheid is aangezegd.

Ineens hebben de stilte, de merkwaardige namen ('Hier rust onze beminde Blaauwwiekel') en de aardige historische details niet meer die kalmerende impact die ze ooit hadden. Het sterven als 'bevrijding', zoals ik op een zerk las, en het ingebeitelde vertrek naar de juichende Heerscharen - het irriteerde me nu.

Wijlen mijn schoonmoeder heeft geen plek. Dat wil zeggen, haar as is hier en daar onopvallend gedeponeerd, maar ze is nog niet op.
De vraag dient zich aan: zal ik over mijn as heen regeren?


Wil je reageren op deze column? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen of mail naar a.delange@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden