Review

Pop: Diverse artiesten - Murder - songs from the dark side of the soul ****

Rappers krijgen nogal eens het verwijt geweld te verheerlijken of er op zijn minst wel een heel grote belangstelling voor te hebben. Geheel onterecht is dat niet. Zeker in de hoek van de gang­sta's wordt veel opgeschept over guns en ander wapentuig. Moord is in die kringen een heel gebruikelijk onderwerp van teksten. Maar wie denkt dat hiphop het eerste genre is met zo'n macabere trek, kent de muziekgeschiedenis niet.

Op Murder, een uitgave het Duitse specialiteitenlabel Trikont, zijn Amerikaanse songs rond het thema moord en doodslag verzameld. Er zit geen enkel hiphopnummer bij. Wel horen we blues, folk, jazz, country, ragtime en calypso uit vooral de jaren veertig en vijftig.

De titels zeggen veel over de meestal bloederige inhoud van de teksten. Seven skeletons found in the yard luidt de huiveringwekkende titel van een lied van de uit Trinidad afkomstige calypsozanger Lord Executor. Bij Bloodstains on the wall van blueszanger Frank 'Honeyboy' Patt weet je ook wel zo'n beetje wat je kunt verwachten. En in dit verband belooft een nummer met de titel Boom, boom, out goes the light van Little Walter, nog een blueszanger (en mondharmonicaspeler), evenmin veel goeds.

Om nog eens te benadrukken dat al dat geweld in hiphopteksten bepaald niets nieuws is in de Amerikaanse muziek: de oudste song op Murder, Bob McKinney van Henry Thomas, stamt uit 1927. In het heerlijk krakende en ruisende nummer bezingt Thomas ene Bob McKinney, die, nadat zijn vrouw hem had bedrogen, volledig door het lint gaat. Iedereen die hij op zijn weg vindt, krijgt het met hem aan de stok. En waar in de gangstarap van heden ten dage meestal een uzi het weapon of choice is, schiet McKinney er lustig op los met een 38 special.

En in 1927 was Henry Thomas zeker geen nieuwlichter. Met zijn bloederige relaas over een moordenaar sloot hij aan bij een eeuwenoude traditie. Sensatiezucht is van alle tijden. En wat is er sensationeler dan het verhaal van een gruwelijke moord. Nu lezen we erover in de krant of vernemen we ervan via radio of televisie. Vroeger leidde een 'echt gebeurde' moord vaak tot een lied, dat zich al snel verspreidde. En natuurlijk werd het verhaal in de loop van de tijd steeds spectaculairder. Van een feitenrelaas kon het verhaal uitgroeien tot een mythe.

Vooral in Engeland en Schotland werden veel zogeheten murder ballads gezongen, maar ook in Scandinavië waren zulke liederen eeuwen geleden al populair. Die Engelse en Schotse murder ballads staken in de negentiende eeuw de oceaan over. En terwijl ze thuis in de vergetelheid raakten, kregen ze in de nieuwe wereld een heel nieuw leven. Bestaand repertoire werd aangevuld met liederen over in de Verenigde Staten gepleegde moorden. En ook daar nam men het meestal niet zo nauw met de waarheid.

In de twintigste eeuw doken murder ballads ook op in de populaire muziek, zoals die werd vastgelegd op grammofoonplaten. Vooral in de country and western of de directe voorloper daarvan, de hillbillymuziek, was men er gek op (geen artiest die zo veel murder ballads op de plaat zette als de toch zo godvrezende Johnny Cash), maar ook in alle mogelijke andere genres werd geregeld - en liefst zo gedetailleerd en grafisch mogelijk - gezongen over moord en doodslag. Uit vaak heel verschillend perspectief, zo leren we van de op de cd Murder verzamelde songs, 23 in totaal.

Soms wordt het verhaal verteld vanuit het oogpunt van de moordenaar, maar ook het slachtoffer kan degene zijn om wie alles draait. Vaak eindigt een song in de gevangenis, soms zelfs op de elektrische stoel, waarbij sprake is van een duidelijke moraal. Maar even makkelijk wordt de moordenaar helemaal niet zo onsympathiek afgeschilderd, als een soort van rebel. Bizar is het dat sommige murder ballads in Amerika zo populair zijn geworden dat vrijwel niemand zich meer realiseert waar ze echt over gaan.

Neem Tom Dooley, dat vooral bekend werd in de versie van het Kingston Trio, dat er in 1958 wel vier miljoen exemplaren van verkocht. Leuk deuntje toch? Wat melodie betreft wel, ja, maar de tekst gaat toch echt over de soldaat Tom Dula, die ten tijde van de Amerikaanse burgeroorlog zijn verloofde om zeep hielp.

Nog zo eentje: Frankie and Johnny, dat werd gezongen door onder veel anderen Frank Sinatra, maar dat op Murder weerklinkt in de versie van Ethel Waters uit 1938. Bij oppervlakkige beluistering lijkt een liefdeslied. Dat is het in wezen ook, maar wel met een heel slechte afloop: als Frankie ontdekt dat haar Johnnyboy overspel pleegt, knalt ze hem meedogenloos overhoop.

Een hoogtepunt op Murder is Stack-a-lee, dat we horen in de uit 1950 stammende uitvoering van de uit New Orleans afkomstige zanger Archibald, die zichzelf rollend en beukend begeleidt in de typische pianostijl van zijn stad. De bezongen Stack-a-lee heette in werkelijkheid Lee Shelton, bijgenaamd Stagger Lee, een zwarte pooier die in 1895 na een met drank overgoten ruzie ene Billy Lyons omlegde.

Een heel spectaculaire moord was het niet eens, maar het is waarschijnlijk de meest bezongen misdaad in de Amerikaanse geschiedenis. Her verhaal van Stagger Lee werd, ook wel als Stagolee, Stackerlee, Stack O'Lee en Stack-a-Lee, op de plaat gezet door artiesten als Bob Dylan, Dr. John, Neil Diamond, Pat Boone, James Brown, Bill Haley, The Grateful Dead, Duke Ellington, The Clash, Nick Cave, Woody Guthrie, The Isley Brothers en vele, vele anderen.

Het succesvolst was rock-'n-rollzanger Lloyd Price, die er eind jaren vijftig een enorme hit mee had. Voor een optreden in het legendarische tv-programma American Bandstand pastte Price de tekst van het nummer enigszins aan; presentator Dick Clark vond een song over een moord toch net iets te morbide voor een op tieners gerichte show. Maar het was de ongekuiste versie van Lloyd Price's Stagger Lee die in 1959 moeiteloos de hoogste plaats van de Amerikaanse hitparade zou bereiken. (PETER VAN BRUMMELEN)
(Trikont)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden