Plus

Plofkraak steeds explosiever: van vuurwerkkruit tot TNT

Met almaar weer nieuwe methodes blazen plofkrakers in heel Nederland geldautomaten op. Forensisch rechercheurs treffen vaak krachtige explosieven aan.

Beelden van een plofkraakBeeld -

In de vroege ochtend van maandag 5 december rijdt een politiewagen zijn rondjes door de stille straten van Slotervaart in Amsterdam. Tussen vier en vijf uur 's ochtends is het uitgestorven bij de Slotermeerlaan.

Maar als de agenten bij de geldautomaten op Plein '40-'45 drie mannen zien staan, gaan direct alle alarmbellen af. Zodra de agenten dichterbij komen, vluchten de drie met een motor­scooter - een van hen strooit zelfgemaakte kraaienpoten om de banden van achtervolgende politieauto's lek te krijgen.

Het is duidelijk dat een plofkraak is verijdeld. Maar daarmee is het niet voorbij. Bij de pinautomaten zijn krachtige explosieven gevonden.

Experts van de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) zijn uren bezig om Plein '40-'45 veilig te stellen. Tramverkeer wordt omgeleid. De bommen worden in het Westelijk Havengebied gecontroleerd tot ontploffing gebracht.

Nieuwe manieren
Die ochtend is in Zoetermeer de telefoon gaan rinkelen van het Landelijk Forensisch Coördinatie Team (LFCT) van de politie. Zodra ergens in Nederland een ram- of plofkraak - waarbij criminelen een geldautomaat openbreken om bij de geldcassettes te komen - is gepleegd, tot september dit jaar al 75 keer, wordt de expertise van dit team ingeroepen.

Criminelen tijdens een plofkraak met een thermische lansBeeld -

Op de gevaarlijke plaatsen delict, waar soms hele gevels zijn opgeblazen, zoeken de forensisch specialisten naar de minieme sporen die verdachten in beeld moeten brengen.

Marc Wösten, plaatsvervangend teamchef van het LFCT en explosievenexpert, ziet hoe criminelen telkens nieuwe manieren bedenken om bij het geld in een pinautomaat te komen - met alle risico's van dien. Recent vertelde hij op een seminar over de ontwikkelingen.

Wösten: "We zien de laatste tijd veel huisgemaakte explosieven, zogenoemde Improvised Explosive Devices (IED's). De recepten zijn op internet te vinden."

150

Een vaste groep van zo’n 150 daders uit de omgeving van Utrecht en Amsterdam is ­verantwoordelijk voor de meeste kraken

Dat opkomst van de zelfgemaakte explosieven baart ook de banken grote zorgen, zegt ook de Nederlandse Vereniging van Banken. Zelfgefabriceerde springstoffen zijn vaak zeer instabiel.

De plofkraak is een delict in ontwikkeling. Een vaste groep van zo'n 150 daders uit de omgeving van Utrecht en Amsterdam is verantwoordelijk voor de meeste kraken. Per plofkraak wordt soms 200.000 euro buitgemaakt, al slaagt het merendeel van de pogingen niet. De dadergroep opereert in wisselende samenstelling en gebruikt meerdere technieken.

Moker
Een veelgebruikte methode is de ramkraak bij de Albert Heijn. De krakers rijden met een gestolen auto in op de pui van een supermarkt, om zo bij de kwetsbare losstaande pinautomaat in de winkel te komen.

Criminelen tijdens een plofkraak met gasflessenBeeld -

Nadat de automaat met een moker is opengewerkt, hangen de daders een stalen haak in de machine. Door de haak aan de auto te verbinden en hard achteruit te rijden, moet de kluisdeur worden opengetrokken.

De experts van het LFCT constateren dat de plofkrakers ook overweg kunnen met de thermische lans. Dit apparaat, dat normaliter vooral wordt gebruikt bij sloopwerkzaamheden, wordt zo heet dat staal wordt doorboord.

Dutch Method
De methode die de plofkraak haar naam heeft gegeven, en die in Engeland bekendstaat als The Dutch Method, was lange tijd het meest populair: de daders wrikken de geldsleuf open en plaatsen daarin een slang.

Via die slang wordt een mengsel van zuurstof en een lichtontvlambaar gas de kluisruimte ingebracht. Naast die slang plaatsen de criminelen een elektrodraad, die wordt aangesloten op een stroomstootwapen. Zo wordt de vonk afgegeven waardoor het gas ontploft en de kluis openspringt.

Die werkwijze is op zijn retour, vooral omdat banken de automaten zodanig aanpassen dat het gas wegvloeit of wordt geneutraliseerd. Om die reden verlegden de Nederlandse plofkrakers hun werkterrein vorig jaar naar Duitsland.

Geldsleuf
Maar nu ziet het LFCT hoe de criminelen terug zijn in Nederland. Ditmaal met explosieven. Wösten: "Laatste zag een technisch rechercheur na een mislukte plofkraak een slangetje uit de geldsleuf steken. Hij dacht met een klassieke plofkraak van doen te hebben en probeerde de slang los te krijgen."

Beelden van een plofkraak in een ING kantoorBeeld -

"Pas toen dat lukte, realiseerde hij zich dat hij een ontstekingsmechanisme in handen had. In de automaat lag een krachtige zelfgemaakte bom. Die was niet afgegaan, maar stond wel op scherp."

Met regelmaat treft Wösten dergelijke explosieven aan. "Soms vinden we meerdere IED's op één geldautomaat. We zien allerlei springstoffen, van vuurwerkkruit tot dynamiet en TNT."

Pizzaschuiver
Criminele experts bouwen voor plofkrakers apparatuur, soms voorzien van instructies. De methoden duiden op enige kennis en kunde, zegt Wösten.

"Een bekende manier is wat wij 'de pizzaschuiver' noemen. Met een lange stang, die wel wat lijkt op het gereedschap waarmee pizza's uit de oven worden gehaald, wordt een explosieve lading dicht bij de kluisdeur gemanoeuvreerd. Met een afstandsbediening wordt die dan tot ontploffing gebracht."

Sommige daders blijken nauwelijks te begrijpen hoe ze met explosieven moeten omgaan. Dat maakt het niet minder gevaarlijk. Wösten: "Dan blijft de kluis misschien wel heel, maar is de schade enorm."

Criminelen tijdens een plofkraak in een Albert HeijnBeeld -

Spoor van glas

Het Landelijk Forensisch Coördinatie Team is onderdeel van een politieteam dat de aanpak van ram- en plofkraken landelijk coördineert.

Politie, Openbaar Ministerie en banken werken daarin samen. Omdat de politie ziet dat een vaste dadergroep uit de omgeving van Utrecht en Amsterdam verantwoordelijk is voor de meeste plofkraken, proberen de rechercheurs de daders voor meerdere delicten veroordeeld te krijgen.

Technische sporen zijn essentieel. Rob Bontjema, teamleider van het LFCT: "Wij hebben een glasdatabase, waarin we de kenmerken van glassplinters die zijn gevonden op een plaats delict bewaren. Die kunnen we dan koppelen aan sporen die we bijvoorbeeld bij een huiszoeking bij een verdachte vinden."

"Bij een plofkraak springt glas soms uiteen in poederachtige wolkjes minuscule glasdeeltjes. We hebben dat soort glasdeeltjes weleens in een bivakmuts gevonden, waardoor we een verdachte aan een plofkraak konden koppelen."

Binnen het LFCT worden alle dadersporen geanalyseerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden