PlusVuurwerkserie

Plastisch chirurg: 'Die ontplofte hand komt nooit meer goed'

De een kan niet wachten, de ander zet zich schrap. In een serie tellen we af naar oud en nieuw. Vandaag deel 3: de plastisch chirurg.

Vera Spaans
Annekatrien van de Kar: 'Gesprekken met de ouders zijn vaak heftig' Beeld Carly Wollaert
Annekatrien van de Kar: 'Gesprekken met de ouders zijn vaak heftig'Beeld Carly Wollaert

Eerst is het vooral angst. De shock van het moment, het totaal niet beseffen wat er aan de hand is. "Het gebeurt ook zo snel, letterlijk in één seconde," zegt plastisch chirurg Annekatrien van de Kar (39).

"En daarna worden ze boos, waarom het gebeurd is. Soms zijn ze ook wel even boos op ons. Vraagt iemand of het nou echt wel nodig was dat zijn hand eraf moest. Maar wij hebben jouw hand er niet afgehaald, zeggen we dan. Die heb je er zelf afgeknald. Wij hebben het dichtgemaakt voor je, maar we kunnen het niet herstellen."

Ernstigste letsel
Van de Kar werkt in het OLVG en het AMC. Vorig jaar had ze dienst tijdens oud en nieuw, dit jaar staat ze ingeroosterd voor 1 januari. Of het druk wordt is altijd moeilijk te voorspellen, zegt ze. Droogjes: "We gaan er wel van uit dat we aan het werk zijn dan, ja."

Haar werk rond deze tijd: hand- en vinger­amputaties. Vooral van jongens, vanaf een jaar of 10, 11 tot een jaar of 15. Vuurwerk dat te vroeg is afgegaan, of is opgeraapt en toen alsnog ontploft. Het kan door alle soorten vuurwerk zijn ontstaan, maar het ernstigste letsel zien we van de illegale Cobra 6.

Eerst worden slachtoffers geopereerd, daarna blijven ze nog een aantal dagen in het ziekenhuis. Dat is ook om te kijken of er nog een operatie nodig is: soms overleeft niet alle huid die is gebruikt om de wond dicht te maken.

Revalidatietraject
De revalidatiearts komt erbij, die begeleidt het revalidatietraject. Psychologische hulp wordt ingezet, kinderartsen zijn erbij, pijnstilling - je kunt fantoompijn krijgen. Van de Kar ziet de patiënten dan weer terug op de poli en kijkt of er nog aanvullende operaties nodig zijn.

Ze vraagt altijd wat er gebeurd is, maar de antwoorden blijven vaak vaag. "Ze hoeven ons ook niks te zeggen natuurlijk. Soms zeggen ze: het werd naar me toe gegooid - maar als je ziet wat het letsel is... Dat kan bijna niet. Het verhaal verandert ook vaak, er komt van alles bij."

De gesprekken met de ouders zijn heftig. "Die hebben er heel veel moeite mee. Maar ja - je kunt je kind helaas niet continu beschermen. Al heb je ook ouders die juist zelf enorm in dat vuurwerk meegaan."

Zware ontploffing
Het is voor plastisch chirurgen helemaal geen leuk letsel, zegt ze. "Je kunt vaak niks herstellen. Een breuk kun je nog repareren, maar die ontplofte handen, dat komt nooit meer goed. Het zijn bommen, die Cobra 6-achtige dingen. Een zware ontploffing. Als een vinger recht afgesneden wordt, zou je die kunnen reïmplanteren. Maar zo'n vinger of hand is weggerukt. De hand is er meestal wel bij, maar de pezen zijn vaak tot aan de elleboog uit de arm gerukt. Alles is verwoest."

Ze laat een foto zien. Een jongensarm die bij de pols eindigt in iets wat zich nog het best laat omschrijven als een bord spaghetti. De chirurg, nuchter: "Ga daar nog maar wat aanzetten. Dat lukt niet. Dit zijn stukken bot, stukken spier, stukken pees."

Ze vertelt over een slachtoffer van een Cobra 6, die naast handletsel een schram had op zijn buik. "Er is toen een echo gemaakt en toen bleek dat er een gat in de darm zat. Dat is wat die bommen doen."

Illegale nitraten
Ze leest voor uit een rapport: "'Jongens tussen 10 en 14 jaar liepen relatief vaak letsel op door illegale nitraten en bommen.' Gastjes van tien, hoe komen die daaraan? Wordt dat op school verhandeld?"

Ze zou het liefst zien dat het afsteken van vuurwerk door consumenten verboden werd. Want ook legaal vuurwerk zorgt voor veel ongelukken. En hoe kun je het anders controleren, als een rotje wel mag en een strijker niet? "We moeten een cultuur krijgen waarin kinderen leren dat je zelf geen vuurwerk afsteekt. Uiteindelijk zal de drang naar illegaal vuurwerk dan hopelijk ook afnemen."

Annekatrien van de Kar zou het liefst zien dat het afsteken van vuurwerk door consumenten verboden werd Beeld Laura van der Bijl
Annekatrien van de Kar zou het liefst zien dat het afsteken van vuurwerk door consumenten verboden werdBeeld Laura van der Bijl

Maar ook legaal vuurwerk zorgt voor veel ongelukken. "Als heel Nederland tegelijk, met nogal wat alcohol achter de kiezen, vuurwerk gaat afsteken, dat gaat gewoon niet goed!"

Onder de indruk
Zelf steekt ze niets af. Dat zou een grap zijn, grijnst ze. Haar man hield er wel van, maar die is na al haar verhalen ook om. Met hun drie kleine kinderen houden ze het bij sterretjes, om zes uur 's avonds.

Haar zoon is drie, maar voor de duidelijkheid: die mag als hij groter is niet met rotjes de straat op. Op verzoek van haar zus heeft Van de Kar weleens wat foto's van letsel aan haar neefjes laten zien. "Die waren enorm onder de indruk."

Het is zo onnodig, verzucht ze. "Als in Syrië je hand eraf wordt geblazen, dan komt dat doordat het daar oorlog is. Hier doen we het gewoon zelf, om een feestje te vieren."

Lees ook de vorige delen
Deel 1: Mirko (18) geeft tot 300 euro uit aan vuurwerk: 'Het is recreatie'
Deel 2: Vuurwerkstress bij huisdieren: 'Bij elk rotje staat ze te trillen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden