'Pieter Hilhorst paste niet bij de PvdA'

Paste Pieter Hilhorst wel bij de PvdA in Amsterdam? Die vraag wordt in feite beantwoord met een klinkend nee in een partijevaluatie.

Het afscheid van wethouder en PvdA-leider Pieter Hilhorst, 26 maart 2014. Beeld anp

Een onduidelijk verkiezingsprogramma waar de onervaren lijsttrekker zich slecht bij thuis voelde en een diffuse campagne­strategie speelden een voorname rol bij de historische nederlaag van de Amsterdamse PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart dit jaar. Dit schrijft een partijcommissie onder leiding van oud-wethouder Jaap van der Aa in een evaluatie van de neder­laag.

Het verlies mondde uit in het aftreden van wethouder en lijsttrekker Pieter Hilhorst. Voor het eerst in haar geschiedenis zit de partij in Amsterdam in de oppositie. Op zoek naar de oorzaak gaat de partijcommissie terug naar het vertrek van Lodewijk Asscher, die in het najaar van 2012 zijn leiderschap van de PvdA in de hoofdstad neerlegde om vicepremier te worden.

Toekomstig lijsttrekker
Al vanaf begin 2012 dacht Asscher in kleine kring na over zijn opvolging. Hilhorst was in beeld als opvolger, maar voor hem kwam diens vertrek 'eigenlijk te vroeg'. Hij wilde pas in 2014 zijn rol als publicist verwisselen voor die van raadslid. Toch stelde hij zich kandidaat-wethouder toen Asscher vertrok, daartoe aangemoedigd door de Amsterdamse partijtop.

Door talloze PvdA'ers werd Hilhorst ook al gezien als toekomstig lijsttrekker, die de zegen van Asscher en andere prominenten uit de partijtop had. Het beeld ontstond dat een voorschot werd genomen op het lijsttrekkerschap - waardoor zich geen tegenkandidaat meldde voor de lijsttrekkersverkiezingen, tot teleurstelling van de partijtop.

De commissie is kritisch over het gemak waarmee Hilhorst als totaal onervaren bestuurder de zware portefeuille van Asscher overnam (Financiën, Onderwijs). Als wethouder van Financiën kwam hij een paar maanden voor de verkiezingen in het nauw door een blunder bij de Dienst Belastingen, die 188 miljoen euro in plaats van 1,88 miljoen uitkeerde. De kwestie wordt door tal van gesprekspartners van de commissie een keerpunt in de campagne genoemd. Vanaf dat moment lag Hilhorst onder vuur.

Verkeerde inschatting
Daar komt bij dat de PvdA een heldere boodschap richting de kiezers ontbeerde. Hilhorst profileerde zich als de man van het sociaal doe-het-zelven, waarbij burgers en niet de overheid het voortouw nemen - wat op gespannen voet staat met het klassieke sociaaldemocratische gedachtegoed. 'Het behelst impliciet een kritiek op de zittende macht.'

De keuze om zich af te zetten tegen de VVD pakte ongelukkig uit: in zowel Amsterdam als Den Haag bestuurde de PvdA immers al lang met de liberalen. Ook het negeren van D66 was een verkeerde inschatting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.