Plus PS

Penvrienden door kanker: 'Jij vond doodgaan lastiger dan ik'

De journalisten Danielle Pinedo (49) en Bart van Eldert (52) kregen allebei kanker. Voor wat houvast begonnen ze elkaar brieven te schrijven. 'Over beter worden is er niets.'

Journalisten Danielle Pinedo en Bart van Eldert Beeld Renate Beense

De wet van Murphy. Terwijl journalist Bart van Eldert lag bij te komen van leukemie, kreeg zijn vrouw te horen dat ze borstkanker had. Zijn collega Danielle Pinedo, dochter van oncoloog Bob Pinedo, had nog niet gehoord dat ze kanker had aan haar eierstokken, of haar zus werd gediag-nosticeerd met nierkanker. Bleken ze beiden ook nog eens het borstkankergen met zich mee te dragen.

"Heb je toch een voorsprong in de verwerking," zegt Van Eldert.

Hij werd ziek in 2013, Pinedo in 2014. Althans: in die ­jaren kregen ze te horen dat ze kanker hadden. Ziek waren ze al veel langer.

Het gaat inmiddels goed met ze. Pinedo is alweer tweeenhalf jaar aan het werk. Een keer in de vier maanden moet ze nog opdraven voor controle. "Ik voel weer levensgeluk," zegt ze. "Ik ben redelijk gezond.'

Ook bij Van Eldert is de kanker verdwenen. Tenminste: zolang hij zijn pillen slikt. Doet hij dat niet, dan komt de leukemie even hard weer terug. Hij zal moeten leren leven met de vele bijwerkingen: spierpijn, gewrichtspijn, een slechte conditie, geheugenverlies en problemen met de concentratie. Zijn levensverwachting is 'bijna normaal', maar na twintig uur werken per week is de energie op.

Van Eldert: "Er is een oude man in mij komen wonen."

Blijmoedig chronisch ziek noemt hij zichzelf. Van de week zag hij op de dijk achter zijn huis de eerste zomerse zwaluw van het jaar. Was hij eindelijk een keer eerder dan zijn buurman. Hij heeft een levensfase bereikt waarin hij zomaar durft toe te geven dat hem dat vervult met een groot geluksgevoel, zonder er cynisch over te worden. "Dat is de feestelijke kant," zegt hij. "Maar hardlopen en hard werken, dat zijn de dingen die ik weleens mis."

Pinedo: "Vroeger kon ik maar wat raak leven. Nu moet ik oppassen. Ik heb een paar maanden geleden nog een ileus gehad, een darmstillegging. Zomaar uit het niets. Als ik niet goed voor mezelf zorg, alleen maar hard doorwerk en weinig beweeg, heb ik er zo weer een."

Ze zitten naast elkaar aan een tafel bij de uitgeverij.

In een stil kamertje, want zo hebben ze het graag. Prikkel­arm.

Wat is het grootste verschil tussen hen?

Van Eldert kijkt opzij: "Nou, bijvoorbeeld doodgaan. Dat vond jij lastiger dan ik."

Pinedo: "Dat is dus Barthumor."

Van Eldert: "Maar het was wel zo."

Ze kenden elkaar als collega's. Hij schreef voor het Algemeen Dagblad over economie en combineerde dat een tijdje met verslaggeving over het koninklijk huis, het ­onderwerp waar Pinedo een paar jaar over schreef voor NRC Handelsblad. Stonden ze naast elkaar te kijken naar het gedoe op de rode loper. Via via hoorde Van Eldert dat Pinedo net zo ernstig ziek was als hijzelf. Ze besloten ­elkaar brieven te schrijven.

"Dat was mijn schuld," zegt Van Eldert.

Pinedo: "Ja, dat was jouw schuld."

Van Eldert: "Ik zat thuis en dacht: laten we elkaars verslaggever worden, laten we voor elkaar opschrijven wat we meemaken. Een krant om dat in te doen hadden we even niet meer."

Kindertekeningen en rouwkaarten
Pinedo: "Het is een raar gevoel: om je heen draait alles door, maar zelf doe je niet meer mee. Je komt in een wereld die je helemaal niet kent. Je wordt erdoor overdonderd. Je zit in de kappersstoel om je haar af te laten scheren voordat het uitvalt door de chemo en denkt: wat gebeurt hier eigenlijk? Wie komt er straks onder dat haar vandaan? Dan geeft brieven schrijven ritme en houvast."

Van Eldert: "Je zit bij de dokter en ziet kindertekeningen aan de muur en rouwkaarten tussen de post. Ik krijg daar een verslaggeversreflex van. Het is fijn om het verhaal te kunnen vertellen aan iemand die dat snapt."

In elk geval hebben ze elkaar er beter door leren kennen.

Pinedo kijkt haar buurman aan: "Je bent een invoelende, zachtaardige, geestige en slimme man. En ook heel loyaal. Ik kon altijd aankloppen, tenzij je zelf in een moeilijke fase zat. Dat was heel bijzonder."

Van Eldert: "Danielle was altijd bezig met werk, werk, werk. Ik denk dat ze nu meer van zichzelf durft te laten zien, meer in evenwicht is."

Pinedo: "Hij is niet veranderd. Hij kwam gaandeweg ­tevoorschijn."

Van Eldert: "Wat je weinig hoort - en wat ook bijna niemand snapt als je het zegt: een ernstige ziekte kan je ook doen groeien. Dat heb ik bij Danielle gezien. Als je zo met je neus op de feiten van het leven wordt gedrukt, ga je je ­afvragen of je wel genoeg van het leven hebt genoten."

Pinedo: "Het confronteert je met de vraag wie je bent en wat je uit het leven wilt halen."

Ziek zijn is ook mooi, schrijft ze. "Je zou het iedereen toewensen, mits je er lang genoeg van kunt genieten."

Van Eldert: "Er is een term voor: posttraumatische groei. Je moet er wel wat voor doen, maar als je wordt bedreigd in je bestaan, kun je er sterker uitkomen. Het is de bucketlist die niemand ziet. Een kans om beter in het leven te komen staan."

Pinedo: "Ik ken mezelf nu beter, ik stel mijn grenzen ­beter en durf opener te zijn. Ik was erg brainy, nu ben ik empathischer."

Ziek zijn, kortom, is één ding. Goed beter worden, daar draait om. Beter worden is niet voor watjes. Er zijn geen kaartjes met 'toch nog onverwacht is zij genezen' of 'na een lang ziekbed staat hij er weer naast'. Beter worden doe je in je hoofd en niemand die je er het recept voor geeft. Het is uiteindelijk de reden waarom ze besloten hun brieven in boekvorm uit te geven.

Door met werken en op vakantie gaan
Van Eldert: "Ik was een heel goede zieke. Ik nam een boek mee in de wachtkamer. Ik zat in mijn eentje een beetje de Paralympics te winnen. Daarna werd het pas lastig. Als de kanker weg is, denkt iedereen: nou is het klaar. Dan is het: doei, ik ga weer door met werken en op vakantie gaan."

Pinedo: "Over ziek zijn heb je films, boeken en weet ik wat."

Van Eldert: "Over beter worden is er niets."

Pinedo: "Ik heb ons boek aan mijn chirurg laten lezen. Die zei: dit zou verplicht moeten worden voor hulpverleners."

Van Eldert: "Het punt is: als je beter bent, zijn er geen hulpverleners meer."

Pinedo: "Hard gezegd is voor artsen de geest een wormvormig aanhangsel. Maar voor ons, voor de ­patiënt, is de geest zeker de helft van de ziekte. De ene helft is: het lichaam weer goed krijgen. De andere helft is: weer grip krijgen op de verwarring die de ziekte oplevert."

Soms verlangde ze terug naar haar ziekbed, schrijft ­Pinedo. Heimwee bijna. "Het was een overzichtelijke ­wereld. Je ligt in zo'n kamertje, de mensen zorgen voor je en er komt op gezette tijden een etenskarretje langs. Je hebt weinig verantwoordelijkheden, behalve je concentreren op beter worden. Het leven gaat op de pauzeknop. Dat is fijn voor iemand die altijd zo met werken bezig is."

Van Eldert: "In dat witte kamertje vinden veel mooie gesprekken plaats."

Pinedo: "Met mijn vader had ik nog nooit op die manier contact gehad. Dat was dierbaar. Hij werd arts en vader ­tegelijk, dat ging hem heel goed af. Het is zo bijzonder dat het alle ruimte inneemt, je vergeet dat je ook nog dood kunt gaan."

Van Eldert: "Als je nu vraagt waar we beter in zijn geworden door onze ziekte? Dat we veel sneller doorschakelen naar waar het echt om gaat. Ik ben nooit zo goed geweest in koetjes en kalfjes, maar nu wil ik helemaal binnen tien minuten door naar gesprekken over de echte dingen. Dat is ook veel leuker."

Danielle Pinedo en Bart van Eldert: Beter worden is niet voor watjes, Prometheus, €18

Pinedo en Van Eldert

Danielle Pinedo is verslaggever bij NRC Handelsblad. Ze was actief als sportjournalist en maakte inter­nationale reportages. Nu schrijft ze grote persoonlijke interviews. Eerder verscheen haar bundel Een hoofd vol herinneringen, over werken in risicogebieden. Ze heeft een vriendin en een hond.

Bart van Eldert is verslaggever economie bij het AD. Ook schreef hij over wetenschap en gezondheid. Hij won als eerste jour­nalist de Seksuologie Media Prijs van de wetenschappelijke vakvereniging NVVS. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden