Plus

Paul Theroux over Trump: 'hij zegt wat anderen denken'

De jongste uitglijder van Donald Trump: vrouwen moeten gestraft worden voor abortus. Maar Trump zegt gewoon wat veel Republikeinen denken, aldus schrijver Paul Theroux.

Een bumpersticker van Trump­aanhangers.Beeld -

Waarom is Donald Trump zo populair? Auteur Paul Theroux (74) reisde voor zijn nieuwste boek Het diepe zuiden rond in het zuiden van de VS en begon het toen te begrijpen. "Het zijn de mannen die naar wapenshows gaan," zegt hij vanuit zijn huis in Hawaii. "Vrijwel alles wat Donald Trump zegt, zie je op de bumperstickers van wapenshows. Tegen Obama, tegen moslims, tegen Mexicanen, tegen immigranten."

Theroux: "Op wapenshows vind je haat en wantrouwen tegen de regering. Mensen die zuchten onder een slechte economie. Ze hebben een heleboel terechte grieven en een heleboel ingebeelde grieven. Er heerst dat paranoïde idee dat Washington probeert ze hun wapens af te pakken, hun mannelijkheid, het symbool van hun onafhankelijkheid."

Over de Trump mania, die de Republikeinse voorverkiezingen domineert, zegt Theroux: "In de hele VS heerst dat gevoel onder de oppervlakte. De stemming die ik op de wapenshows voelde, schijn je terug te vinden bij de goed opgeleide en goed verdienende Republikeinse kiezers uit Massachusetts. Omdat Trump mijn staat, Massachusetts, heeft gewonnen, heeft hij een flinke meerderheid."

In zuidelijke stadjes als Greensboro (Alabama) en Allendale (South Carolina) zag de schrijver de ingrijpende economische en culturele invloed van outsourcing. Beeldend beschrijft hij de krotten en trailers van Flowers Lane: 'Door de hitte stonk het nog erger. Het was de stank van armoede, een stank waar niemand, zelfs de vijf procent onder de armoedegrens niet, aan kon wennen.'

Dichtgetimmerde fabrieken
Theroux benadrukt dat een vijfde van de zuiderlingen - blank en zwart - onder de armoedegrens leeft en hulp nodig heeft. "De industrie is vertrokken. Hun banen zijn afgepakt, dus ze hebben niets meer te doen. Ze zitten bij elkaar en kijken naar een tv met bibberig beeld. Je ziet het in weinig andere landen, die armoede en die wanhoop. Mensen die denken: het komt nooit meer goed, ik kan nooit naar de universiteit, ik krijg nooit een zorgverzekering."

Wat Theroux altijd bij zal blijven waren de zuidelijke stadjes waar het economische hart uit was gerukt, de dichtgetimmerde fabrieken, van Mississippi tot in het achterland van Arkansas.

De mensen uit het zuiden klaagden tegen hem over de oneerlijke effecten van handelsovereenkomsten als Nafta, een klacht die Trump nu luidkeels ondersteunt. "Trump had een of andere kledinglijn, maar alles werd in China gemaakt. Die man is een complete hypocriet in zo goed als alles wat hij zegt," zegt Theroux. "Ik denk dat dat nog wel uitkomt."

Theroux is net als Bernie Sanders van mening dat Trump 'een pathologische leugenaar' is. Hij denkt dat het schandaal dat een einde zal maken aan de kandidatuur van Trump, niet ver weg is. "Trump is wel degelijk tegen te houden. Ik denk dat de Trumpcampagne zal mislukken omdat hij zo'n onbetrouwbare man is. Mensen die zo rijk worden in het bedrijfsleven en zo praten hebben een hoop te verbergen."

Hoewel Theroux 'the Bern' steunt, denkt hij dat Bernie Sanders' campagne uiteindelijk niet van de grond komt. 'Als je zegt dat je een socialist bent, of, wat Bernie doet, een democratisch socialist, denken mensen dat je foto's van Stalin aan de muur hebt. Hij heeft allerlei dingen gezegd die gezegd moesten worden, maar de Amerikanen zijn niet klaar voor zo veel waarheid.'

-Beeld -

Paul Theroux

De Amerikaanse schrijver Paul Theroux (1941) is vooral bekend van zijn vele reisboeken – waaronder van zijn treinreizen door China en de rest van Azië – en schrijft romans. Verscheidene van zijn werken zijn verfilmd. Paul Theroux is de vader van de bekende documentairemaker Louis Theroux. Theroux seniors laatste boek, Deep South, is in Nederland bij uitgever Atlas Contact verschenen als Het diepe zuiden (€34,99).

'Dog whistle'
Theroux denkt dat het Republikeinse establishment de opkomst van Trump aan zichzelf te danken heeft. "De meeste Republikeinen zeggen dezelfde dingen als Trump, maar dan in code. De dog whistle heet dat. Trump zegt gewoon hardop wat de meeste Republikeinen denken."

In Het diepe zuiden traceert Theroux dat 'hondenfluitjesracisme' tot in 1980, toen Ronald Reagan het startsein gaf voor zijn campagne op de akelige plek in Mississippi waar in 1964 de burgerrechtenactivisten James Chaney, Andrew Goodman en Michael Schwerner werden vermoord.

"Dat klopt. Ik ben blij dat je het hebt gezien. Reagan wist tegen wie hij het had. Hij had het over de rechten van de staat en dat soort dingen. Hij is met opzet naar Philadelphia in Mississippi gegaan. Het was afgrijselijk: Reagan deed zijn voordeel met het lynchen en doodschieten van drie voorvechters van burgerrechten. De herinnering daaraan is vervaagd."

Hij heeft kritiek op Mitt Romney, net als hij afkomstig uit Massachusetts, omdat die in 2012 zo enthousiast was over Trumps steun. En dat nadat Trump, de 'groteske racist', nationale bekendheid had gekregen als een 'birther' (iemand die de theorie aanhangt dat Obama geen president had mogen worden omdat hij geen Amerikaans staatsburger zou zijn). "Romney is een grote opportunist, helemaal niet authentiek."

Theroux vindt nog steeds dat Obama een echte doorzetter is. "Een geweldige president die fantastische dingen heeft gedaan - met de gezondheidszorg, de arrestatie van Bin Laden, het ontsluiten van Cuba, Israël op afstand weten te houden. Waarschijnlijk de beste president die ik heb meegemaakt. En ik kan me Eisenhower en Truman nog herinneren. Obama heeft me niet teleurgesteld. Ik weet tegen welke grenzen mensen aanlopen die uit zijn op macht."

Theroux is teleurgesteld dat het diepe zuiden in november Republikeins gaat stemmen. Maar hij is voorzichtig optimistisch over de toekomst van het zuiden, en vindt houvast bij de vriendelijkheid, gulheid en warmte van de mensen die hij op zijn reizen heeft ontmoet.

De ervaren wereldreiziger, die in zijn boek China per trein uit 1988 de gebeurtenissen op het Tiananmen-plein al voorspelde, denkt dat Rusland, India, Brazilië en China ineen zullen storten. "Ik denk dat China het niet redt... en wanneer dat gebeurt, moeten we het hier in het zuiden opnieuw opbouwen."

(Vertaling: Margot Reesink)

20%

Een vijfde van de zuiderlingen in de VS – blank en zwart – leeft onder de armoede-grens en behoeft ondersteuning.

Een bumpersticker van Trump-aanhangers.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden