Plus

Pas als een jongere zwerft, is er hulp

Ze wonen in zorg­instellingen en leef­groepen, tot op hun achttiende de jeugd­zorg stopt. Als ze proberen op eigen benen te staan, gaat het vaak mis: er ontstaan schulden, ze raken hun woning kwijt en beginnen te zwerven. Dat moet anders.

Shantal is dakloos Beeld Tammy van Nerum

Amsterdam moet veel meer inzetten op het voorkomen van dakloosheid, schreef de Amsterdamse Rekenkamer onlangs in een rapport.

Het is koren op de molen van de Stichting Zwerfjongeren Nederland. Investeer niet in opvangplekken maar in het voorkomen van dakloosheid, is het motto.

"Tachtig tot negentig procent van de zwerfjongeren heeft een verleden in de jeugdhulp. Ze wonen in zorginstellingen, leefgroepen of zitten in een begeleidwonenproject," zegt Hella Masuger, directeur van stichting Zwerfjongeren Nederland.

"Op hun achttiende stopt de jeugdzorg. De financiering vanuit de gemeente houdt op. Die jongeren willen vaak geen verlengde jeugdzorg, zoeken een kamer en raken al snel in de schulden. Ze redden het niet, doordat de juiste begeleiding ontbreekt. We zien deze jongeren één of anderhalf jaar later in de daklozenopvang."

Masuger zal er woensdag op de conferentie Basis op Orde voor pleiten te investeren om dakloosheid onder jongeren te voorkomen.

Hulp laat op gang
Die jongeren zijn te weinig voorbereid op een zelfstandig leven, zegt Masuger. "Ze worden bankhoppers, gaan van plek naar plek en komen uiteindelijk in de opvang terecht tussen volwassenen die al jaren op straat bivakkeren. Daar is nog geen enkele jongere beter van geworden. Ze krijgen een verkeerd beeld van wat hun toekomst moet zijn."

Een opleiding in de beroepsbegeleidende leerweg, waar ze vier dagen werken en een dag naar school gaan, zou volgens haar een goede plek zijn. "Zorg dat ze belastingbetaler worden."

Volgens het recent uitgekomen rapport Van kostenpost naar investering van het onderzoeksinstituut Drift telt Nederland ruim 12.000 dak- en thuisloze jongeren. Van hen zijn bijna 8700 jongeren tussen de 18 en 23 jaar oud. In Amsterdam raken jaarlijks meer dan 200 jongeren dakloos.

Het rapport: 'Deze jongeren zijn na hun achttiende niet klaar om hun leven zelfstandig voort te zetten. Ze hebben weinig inkomen, geen opleiding of werk en weinig vrienden, maar wel fysieke en psychische problemen en schulden. De hulp komt vaak pas op gang als de jongeren al op straat staan, niet meer kunnen rondkomen of zijn ontspoord.'

Ondersteuning
Het onderzoeksinstituut maakte een kosten-batenanalyse. De kosten aan zorg, politie en justitie liggen tussen 36.000 en 100.000 euro per jaar per dakloze jongere.

"Jongeren die alleen onderdak krijgen in bijvoorbeeld een beschermdwonenproject, kosten ongeveer 36.000 euro, maar als zij in de verslavingszorg , schuldhulpverlening of jeugddetentie zitten, gaat dat al snel richting de ton," zegt onderzoeker Frank van Steenbergen van Drift.

'Veel dak- en thuisloze jongeren hebben te maken met meervoudige problematiek. Er zijn vele organisaties betrokken bij de aanpak daarvan. Dat leidt tot hoge kosten. Zo heeft de helft tot driekwart van de dakloze jongeren schulden. Daarmee houden zich ruim 90 organisaties bezig. Gemeenten geven jaarlijks 332 miljoen euro uit aan schuldhulp,' aldus het rapport.

Van Steenbergen: "Een jongere die niet in de opvang terechtkomt maar onderdak en de juiste begeleiding krijgt, kost de maatschappij ongeveer 20.000 euro per jaar. Dat is niet alleen financieel aantrekkelijker, maar uit moreel oogpunt is daar ook veel voor te zeggen."

Masuger: "Preventieve aanpak is efficiënter en goedkoper. Wij kiezen voor de aanpak Basis op Orde, waarbij de jongere een dak, inkomen, opleiding of werk en ondersteuning krijgt. Schulden voorkomen is een begin. Nu worden ze te vaak aan hun lot overgelaten."

'Steeds kreeg ik een nieuwe contactpersoon'

Shantal raakte twee jaar geleden dakloos. Zij is zo'n typische bankhopper. Jarenlang ontbrak het haar aan de juist zorg en begeleiding.

Shantal wil graag haar verhaal kwijt. Ze voelde zich volkomen aan haar lot overgelaten. Steun van jeugdzorg kreeg ze niet meer na haar achttiende. "Ik sprak wel met een psycholoog, maar dat was het zo'n beetje. Bij mijn ouders kon ik nooit terecht. Ik heb geen goede moeder-dochterband."

Ze woonde na haar achttiende nog enkele jaren bij haar ouders, maar hield het daar niet vol. Ze trok bij een kennis in en probeerde een uitkering aan te vragen en een woning te vinden. Dat was moeilijker dan ze dacht.

"Ik werd van hot naar her gestuurd. Het lukte me niet. Ik had ook geen vaste baan. De jobcoach hield me aan het lijntje. Al snel kreeg ik schulden. Zo'n duizend euro. Waaraan? Veel kwam door de zorgverzekering. Ik ken trouwens veel dakloze jongeren die duizenden euro's schulden hebben."

Ze vindt dat dakloze jongeren weinig hulp krijgen. "Zelf moest ik steeds mijn verhaal opnieuw vertellen. Elke keer kreeg ik een nieuwe contactpersoon."

Geregeld vraagt ze zich af waarom het allemaal zo is gelopen. "Ik was zo teleurgesteld. Ik had helemaal geen netwerk. Ik had ook niet de juiste mensen die me konden helpen. Een jongen die in dezelfde situatie zat als ik raadde me aan hulp te zoeken bij Streetcornerwork. Dat heb ik gedaan. Ik moest het wel van hem horen."

Ze heeft nu een goede­ contactpersoon, zegt ze. Binnenkort gaat ze in een project met begeleid wonen. Ze wil zich graag inschrijven bij Woningnet. "Ik krijg nu een daklozenuitkering en werk aan mijn schulden. Ik zit in de schuldhulpverlening en heb een betalingsregeling getroffen. Het komt wel goed met de rekeningen. Ze adviseren me mijn geld niet aan iets leuks uit te geven, maar eerst levensmiddelen te kopen. Pas als alle rekeningen zijn betaald, kan ik iets leuks kopen."

Haar grootste wens is een baan te krijgen waar ze altijd kan blijven, vertelt ze. "Later wil ik een kleine. Hem of haar tevreden stellen - iets wat ik zelf nooit kende - is mijn doel. En natuurlijk een huis."

Nu het met haar leven de goede kant op lijkt te gaan, is ze gelukkiger. "Ik kan weer ademen en krijg langzaam een netwerk in Amsterdam. Ik ben nog wel op zoek naar contacten met vriendinnen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden