Plus

Pak wat je kan: graaien op de Noordermarkt

De 'Noordermarktdames' - een clubje van zeven vrouwen - ploegen al jaren voor dag en dauw stapels kleding door voor die ene Versace. Dat bindt ze, al ligt hebzucht op de loer. 'Nee, niet voor jou.'

Beeld Carly Wollaert

Een paar ietwat versleten pumps, een kitscherig schilderijtje en een vergeelde Bouquet­reeks liggen keurig uitgestald op de traptreden van de Noorderkerk. Marktkoopman Willem Blootvoet vult zijn 'etalage' aan met een föhn en wat glaswerk.

Zo zorgvuldig als hij de snuisterijen neerlegt, zo achteloos gooit hij de inhoud van een plastic zak kleding op de grond. Direct bukken drie dames om te zien waar dat hoopje ogenschijnlijk oude vodden uit bestaat. "Je zou het niet zeggen, maar Willem heeft soms pareltjes. Ik heb hier ooit een lila Versacebroek gevonden," zegt Nanny de Bruin (61), "Twee euro!"

Ene vondst
Al twintig jaar gaat De Bruin op maandagmorgen naar de Noordermarkt. Alleen als het niet anders kan, met noodweer of vakantie, slaat ze over. Het maakt haar een van 'de dames' van de Noordermarkt: een vast groepje van zeven vrouwen dat al tien, twintig, soms dertig jaar week in week uit naar de markt komt, op zoek naar vintage kleding en curiosa. Waar sommigen fietsen, salsadansen of aquarelleren, ploegen deze vrouwen samen door hopen oude kleding, op zoek naar die ene vondst.

Dolores Brewster (59): "Het is een van de weinige markten met veel sfeer en mooie spullen. Het Waterlooplein was ook leuk, maar is nu alleen nog voor toeristen, met zonnebrillen en rotzooi."

Billy Salezius-Beer (66) noemt het een verslaving: "Niet alleen door de kleren hoor, het is de saamhorigheid die deze markt zo leuk maakt. Als je een poosje niet bent geweest, krijg je appjes van de rest. 'Gaat alles goed? Ik heb je lang niet gezien.'" Bettina Swaab (54) lacht en zegt: "En als je ziek bent, wordt je herstel afgemeten aan de vraag: 'Wanneer kun je weer naar de markt?'"

Rouleren
Marianne van der Weiden (72) is al dertig jaar van de partij. Ook met slecht weer. Ze slaagt hier beter dan in de Kalverstraat. "Daar is het veel te duur en massaal. Ik ben sowieso tegen grote concerns. Het principe van tweedehands vind ik mooi: er is al zo veel, laten we het rouleren."

Beeld Carly Wollaert

De Bruin: "Het is een sport om een trofee te vinden. Dat je net dat ene mooie stuk uit die hoop trekt, daar doe je het voor. Veel van de spullen hier zijn met veel liefde gemaakt. Al past het me niet, nog denk ik soms: kom maar bij mij, ik verzorg je wel. Dat mis ik bij kleding van Zara en H&M, die is liefdeloos in elkaar geramd."

Salezius-Beer haalt een rode jas uit Blootvoets stapel. "Deze is leuk! Even passen." De jas wordt rechtgetrokken en gladgestreken. Een spiegel is er niet, dus vertrouwt ze het oordeel van De Bruin. Die kijkt kritisch. "Hm, nee, niet voor jou. De naden sluiten niet zo mooi aan op de schouders." Salezius-Beer knikt en de jas gaat terug op de hoop.

Gunfactor
Het is exemplarisch voor de manier waarop de vrouwen elkaar leerden kennen. Van der Weiden: "Als je hier elke week vroeg komt, zie je dezelfde gezichten. Op een gegeven moment kijk je elkaar aan, vraag je advies, help je met knopen en ritsjes, en reik je elkaar wat aan als je denkt dat het iemands stijl is."

Al ziet ze daarin wel een verschil met tien jaar geleden. "Mensen zijn minder aardig. Vroeger gunde iedereen elkaar nog iets. Nu is het vooral hebzucht." Het komt volgens Van der Weiden doordat vintage kleding populair is geworden. "Er valt geld mee te verdienen. Veel mensen zijn in de business gegaan: ze verkopen de spullen door in winkeltjes, in de IJhallen en online. Dat heeft de sfeer veranderd."

Binnen hun groepje is de gunfactor volgens De Bruin nog even sterk. Ook zij ziet de sfeer veranderen door het toenemend aantal handelaren. "De spullen worden nog net niet uit je handen gerukt. Ze pakken een grote Ikeatas, storten die blind vol en zoeken daarna pas uit wat ze houden."

Als marktkoopman Baldev 'Bittu' Singh de boel heeft uitgestald, versierd en vervolgens 'ja' heeft gezegd, stormt de groep zijn kraam in Beeld Carly Wollaert

"Ik begrijp het wel, het is hun verdienmodel, maar het maakt het wel minder leuk om tussen de hopen te zoeken. Er zit een soort agressie in: pakken wat je pakken kunt."

Die stille strijd wordt iets voor negenen goed zichtbaar. Steeds meer marktgangers, voornamelijk vrouwen, verzamelen zich rond de stal van vintagegroothandel Brasco. Marktkoopman Baldev Singh (42), beter bekend als 'Bittu', laat niemand de stal in tot hij klaar is met uitpakken.

"Ik wil eerst alles uitstallen en versieren. Als ik ze daarvoor al binnenlaat, is het chaos. Dan kan ik niet werken." De dames wachten gehoorzaam in een rij voor de stal. Al zet een enkeling ook al voorzichtig wat stapjes binnen. Onderling wordt wel gekletst, maar met het gezicht vooruit; de ogen op de kleding gericht - scannend.

Het moment dat Singh 'ja' zegt, stormt de groep de stal in. Gebogen boven de stapels kleding en tassen gaan vooral veel armen graaiend heen en weer, de billen omhoog. Terwijl Swaab zich op de tassen stort, richt De Bruin zich op de jurken en rommelt Van der Weiden tussen de jasjes. Een gesprek valt tijdens het 'markten' niet te voeren, de focus ligt op scoren.

Schoppen en slaan
Singh leegt een zak vol tassen. Nog voor die de grond raken, zijn ze al in handen van drie vrouwen. "Net piranha's," zegt Singhs markthulp Leon, Singh lacht. "Dit is nog rustig. Drie jaar geleden liep het hier uit op een gevecht. Schoppen, slaan, om een leren tas van vijf euro. Eentje liep nog weken met krukken."

Na afloop bij café Finch laten de vrouwen, onder wie Billy Salezius-Beer (boven) en Nanny de Bruin, elkaar hun trofeeën zien. In het midden Carien Reugebrink Beeld Carly Wollaert

Hij schudt zijn hoofd. "Dat gebeurt gelukkig niet meer. Ik sta acht of negen jaar op de markt en ik kan zeggen: verder is iedereen heel lief en leuk. Ja, er zijn wel meer handelaren dan vroeger, maar dat is niet erg."

Dat Singh dat 'niet erg' vindt, is geen wonder. De Ikeatassen worden volgepropt en dat betekent omzet. Hoeveel hij op zo'n dag verdient, wil Singh niet zeggen, maar het zal de groothandel waarvoor hij werkt geen windeieren leggen. Zeker niet als je bedenkt dat ze verderop een tweede kraam hebben met 'mooier en duurder' spul. Voor velen het tweede station, na zijn stal te hebben geplunderd.

Als na een kwartier de rust enigszins is wedergekeerd, komt Carien Reugebrink (54) aanlopen. Ze runt vintagewinkel Rosa Rosas, maar is op de markt vooral voor zichzelf. "Ik heb de winkel nu zo'n acht jaar, maar zolang als ik in Amsterdam woon, nu 21 jaar, ben ik hier wekelijks. Alles wat ik hier koop, gaat eerst langs station Carien. Als het mij dan niet past of staat, gaat het door naar de winkel."

In de verhalen over gehaaide handelaren herkent ze zichzelf niet. "Mijn ervaring is dat mensen leuk op elkaar reageren. Nooit van 'nou, wat een heks'."

Leer en dirndls
De graaifase is voorbij, de pasfase begonnen. Dat betekent dringen voor de spiegel, maar dat wordt opgelost met een grap, een lach en wat hulp. Met vragen als 'is dit iets?' en 'welke zou jij kiezen?'

Beeld Carly Wollaert

De vrouwen kennen elkaars stijl door en door. De Bruin: "Bettina heeft een beetje een Franse jarenvijftigstijl en is gek op tassen, Marianne is van de bloesjes. Ze begint altijd met 'ik heb niks nodig, mijn hele kast is vol,' en gaat dan, als de eerste drukte voorbij is, op haar knieën tussen de bloesjes rustig alles uitzoeken. En Billy, ja: Billy en de dirndls. Daar heeft ze er ik weet niet hoeveel van." Salezius-Beer trekt een paar leren chaps onder haar frivole rok aan. "Leuk voor Gay Pride." De Bruin lacht. "En leer. Dirndls en leer."

Het komt voor dat de een net iets uit de hoop grist wat de ander had willen hebben. Dan volgt een soort paringsdans: ze draaien om elkaar heen, houden de passessies voor de spiegel nauwlettend in de gaten en uiteindelijk volgt de vraag: 'Neem je hem?' De Bruin: "Soms zie je pas hoe leuk iets is als een ander het aanheeft. Ik twijfelde over een spijkerjasje, toen paste Dolores hem en bleek hij nog van Kenzo te zijn ook! Dan denk je even: kut, maar we gunnen het elkaar. You win some, you lose some, dat maakt de markt ook zo leuk."

NIemendalletje
Wanneer ze klaar zijn bij Bittu, gaat ieder haar eigen weg over de markt. De een kijkt bij de kramen vol antiek en curiosa, de ander houdt het bij kleding. Welke route ze ook afleggen, alle wegen leiden naar café Finch.

Swaab: "Finch is al jaren onze vaste ontmoetingsplaats, we hebben denk ik wel tien verschillende interieurs meegemaakt." Het café aan het marktplein zit maandagochtend continu bomvol, maar de dames weten zich er altijd wel tussen te wringen: krukje hier, tafeltje daar. Zie daar: een eigen plek. Onder het genot van een kop koffie laten ze elkaar hun trofeeën zien, overal wordt de prijs bij genoemd. Salezius-Beer houdt een klein, zwart kanten negligé omhoog: "Kijk eens, wat een leuk niemendalletje! Een euro!"

Thuis heeft ze een kamer vol kleding. "En een showrek waarin ik de mooiste stukken uitstal. Om ernaar te kijken. Ik denk dat negentig procent van mijn kleding van de Noordermarkt komt."

Voor Swaab geldt hetzelfde. "Al mijn kleding én mijn hele interieur komen van de Noordermarkt." De Bruin mag van zichzelf nooit meer dan twintig euro uitgeven, inclusief de koffie bij Finch. En als er iets in huis komt, gaat er ook iets uit."

Vervelen gaat het nooit, volgens de vrouwen. "Een leven zonder Noordermarkt? Dat bestaat niet!" zegt Van der Weiden. Salezius-Beer: "Het is net een dorp, zo gezellig." Brewster: "De Noordermarkt is de leukste markt. Echt Amsterdams, er is geen betere."

Beeld Carly Wollaert

Wekelijks een overzicht van de nieuwste hotspots, uitgaanstips, films en restaurants in je mailbox? Schrijf je dan nu in voor de Stadsgids-nieuwsbrief van Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden