Plus

Pa Sem, de held van de Bijlmerramp

De brug naar het monument in Zuidoost voor de slachtoffers van de Bijlmerramp heet vanaf woensdag naar Pa Sem. Wie was Willem Jacob Symor?

Voor zijn heldendaad ontving Pa Sem in 1993 uit handen van burgemeester Van Thijn de zilveren erepenning van de stad Amsterdam. Beeld anp

Eind september kwamen elk jaar opnieuw de herinneringen aan de ramp naar boven. "Het duurt zo'n twee weken," vertelde Pa Sem daar in 1997 over in een interview met Het Parool. "Ik slaap niet. Of ik heb nachtmerries. Over vuur. Ik probeer zoveel mogelijk te vergeten, maar dat gaat niet van de ene op de andere dag."

Elke ramp heeft zijn helden, mensen die soms met gevaar voor eigen leven hulp verlenen. De held van de Bijlmerramp in 1992 werd Willem Jacob Symor, beter bekend als Pa Sem.

Na het neerstorten van de Boeing op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg, vandaag een kwart eeuw geleden, waagde de Surinaamse uitbater van buurtcafé Het Groentje zich opnieuw in de vuurzee om een Antilliaanse jongen uit de gemeenschappelijke ruimte te halen.

Pa Sem liep daarbij ernstige brandwonden op, en kreeg anderhalf jaar later de eremedaille van de gemeente uit handen van burgemeester Ed van Thijn, die hem prees om zijn moed. "In plaats van de vuurzee uit, rende hij de vuurzee in en redde een kind."

Uitbater café Het Groentje
In 1936 werd Pa Sem geboren op de plantage Vier Kinderen in het district Para. Het gezin Symor telde negentien kinderen, en vanwege die drukte werd Willem vanaf zijn vijfde in huis genomen door een tante in Paramaribo. Op twaalfjarige leeftijd ging hij aan de slag als hulpje op een zaagmolen.

Symor werkte zich op tot administrateur bij Billiton, maar koos in 1975 - zoals veel Surinamers - voor de oversteek naar Nederland.

Hij werkte tien jaar in de haven van Rotterdam. In 1986 werd hij afgekeurd vanwege een versleten heup. Hij verhuisde naar de Bijlmer.

In de flat Groeneveen werd hij uitbater van Het Groentje. Het café was eerder gesloten na een vechtpartij met dodelijke afloop, maar van de bewonerscommissie kreeg Pa Sem toestemming er nieuw leven in te blazen. Dat lukte: het café werd weer een ontmoetingsplaats voor omwonenden.

Pa Sem regeerde met strakke hand. "Er waren huisregels in het Afrikaans, in het Papiamento en in het Nederlands. Dat je niet op de grond mocht spugen. En: 'Drinken tot dronkschap is verboden!' Men hield zich aan die regels. Ook als ik niet keek, want iedereen lette op elkaar."

Touwtje springen
Op zondag 4 oktober 1992 opende Pa Sem om twee uur de deuren van Het Groentje. De ruimte stroomde zoals gewoonlijk vol met kinderen, die er tafelvoetbal speelden en sjoelden. Om half zeven klonk een geweldige knal. "Alles vloog meteen in brand, de vlammen kleefden aan het plafond."

Pa Sem verzamelde de kinderen en leidde ze door het vuur naar buiten. Daar zagen ze de ravage en de angst: mensen die van hogere verdiepingen naar beneden sprongen. Pa Sem keerde terug naar zijn café om een Antilliaanse jongen te zoeken die daar was achtergebleven, de elfjarige Reinaldo.

Natuurlijk deed hij dat, zei Pa Sem later. "Had ik het niet gedaan, had ik met de gedachte moeten leven dat die jongen daar levend verbrandde. Zo iets vreselijks zou ik niet over mijn hart kunnen verkrijgen."

Pa Sem werd met zware verwondingen overgebracht naar het brandwondencentrum in Beverwijk, waar hij drie weken in coma bleef liggen. Daarna begon een langdurige en moeizame revalidatie. In 1995 keerde Symor terug naar Suriname. Het warme klimaat droeg bij aan zijn herstel.

"Ik heb geen pijn, ben niet meer ziek," vertelde hij in 1997. "Ik zou iedereen uit het brandwondencentrum willen aanraden naar de tropen te gaan. Ik doe nog wel mijn eigen therapie, hoor, 's morgens ga ik direct oefenen: touwtje springen, veertrekken, oprekken, van de glijbaan... Als ik niks doe, blijf ik stijf."

Bijna tien jaar later, op 4 september 2008, overleed Willem Jacob Symor in Paramaribo.

Lees ook: Pa Sem en 'held van de Bijlmer' krijgt brug in Zuidoost

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.