Review

P.F.Thomése - De weldoener****

In het licht van de dood, of liever gezegd in de duisternis ervan, ziet alles er ineens anders uit. Met deze zin begon ik al eens een stuk over het oeuvre van P.F. Thomése. Dat was nog voor zijn romans Vladiwostok! (2007) en J. Kessels: The Novel (2009); romans waar alles aan is gedaan om ze, en dan vooral de laatste, zo lollig mogelijk in de markt te zetten. Daar kwamen dan ook prompt rare mensen op af. En dat terwijl humor en een soort ingetogen overdrijving - overdrijving zonder dat je merkt dat wordt overdreven - in alle boeken van Thomése terug te vinden zijn, niet alleen in die laatste twee. Het zijn substantiële elementen in zijn ook meer ingetogen fictie.

Tot die meer ingetogen fictie hoort De weldoener, zijn nieuwste. Hoewel ook nu van een zekere uitzinnigheid met de rem erop sprake is. Dat is al aan te wijzen in het onderwerp van deze roman, de omgeving ervan en de wijze waarop die wordt opgeroepen. Hoofdpersoon is het type van de Bijbelse aansteller: 'Theo Kiers heette hij vroeger, voordat hij zich om artistieke redenen Sierk Wolffensberger is gaan noemen, wat toch heel wat beter klinkt.'
Dat wordt moeilijk om deze man serieus te nemen.

In onze tijd heeft hij een enigszins ouderwets aandoend beroep: hij is plaatsvervangend stadskoordirigent in de provinciestad H***, een stadje waar overigens zonder al te veel problemen Haarlem in te herkennen is. Maar onze Theo, of Sierk, beschouwt zichzelf eigenlijk als een groot componist, een groot kunstenaar. Hij heeft zojuist een groots muziekwerk gecomponeerd, getiteld Duisternissen.

Het wordt steeds moeilijker deze man serieus te nemen.

En dan is hij natuurlijk ook ongelukkig getrouwd.

De problemen van deze hoofdpersoon worden nog maar even samenvattend snel geschetst voordat de roman echt op gang komt: 'Deze functie, deze stad, het beklemmende huwelijk: dit hele keurslijf is te krap voor hem, voor de grootheid die binnen in hem op uitbreken staat.'
Intussen kondigt zich al iets aan wat deze roman redt, meer dan redt. Dat is de toon ervan. Want hoewel De weldoener speelt in het hier en nu, zit er een fraaie negentiende-eeuwse alwetende verteller in, die ervoor zorgt dat het moderne vreemd, ja, vervreemdend overkomt.

Door die verteller tuimelen de gebeurtenissen de realiteit van alledag uit en belanden ze in die mysterieuze, maar o zo aantrekkelijke wereld van de literatuur, met haar eigen wetten en gebruiken. De lezer weet al snel niet zo goed meer waar hij het zoeken moet, zozeer wordt hij door Thomése binnengevoerd in een volstrekt eigen domein.

En dat gebeurt ook op een andere manier. Onze componist vindt in een verborgen nis in de kerk, waar Duisternissen zal worden uitgevoerd, een meisje, 'Beertje', dat een zelfmoordpoging heeft gedaan. Door zijn tussenkomst gaat ze niet dood. Maar Theo, alias Sierk, heeft wel het gevoel dat hij nu met dit meisje een grens heeft overschreden. Ze zijn in een ander gebied beland, een gebied dat zich ergens ná het leven bevindt, en daar ziet alles er anders uit. Als in een droom gaat hij er dan ook met dat meisje, aanvankelijk nog enigszins halfslachtig, maar later voluit, vandoor.

En daar is Thomése op zijn best, in het oproepen van de droom van de verwarde componist. Dan komen ook die kenmerkende zinnen van Thomése, met tientallen tegelijk: 'Hij bestaat niet, dat moet het zijn, en door niet te bestaan maakt hij de gebeurtenis mogelijk. Het gebeurt door hem en tegelijk buiten hem om.'
Het zal niet goed aflopen, maar via de duisternis die Thomése weet te creëren, en via de blikken die we via die betoverende verteller krijgen in het hoofd van de ontspoorde koordirigent, krijgen we wel degelijk weer een andere kijk op onze eigen werkelijkheid. Met deze roman is het Thomése wederom gelukt alles er anders uit te laten zien dan je dacht dat het was. (ARIE STORM)

P.F. Thomése: De weldoener
Contact; € 19,95

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden