Update

OVSE: verkiezingen Oekraïne grotendeels volgens democratische maatstaven

De pro-Europese partijen van president Petro Porosjenko en premier Arseni Jatsenjoek zijn verwikkeld in een nek-aan-nek-race in de Oekraïense parlementsverkiezingen. Dat blijkt na telling van ruim een derde van de stemmen. Volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) zijn de verkiezingen gisteren grotendeels democratisch verlopen. Rusland zegt de uitslag van de verkiezingen te zullen erkennen.

De Oekraïense president Petro Porosjenko, eerder deze maand. Beeld epa

Na telling van ruim een derde van de stemmen ontlopen Porosjenko's partij en Jatsenjoeks Volksfront elkaar maar een tiende procent. De twee partijen hebben de afgelopen uren stuivertje gewisseld. Voor de president reden genoeg om niet op de uitslag te wachten en alvast te gaan praten met andere partijen.

De peilingen laten volgens Porosjenko zien dat een meerderheid van Oekraïne achter zijn vredesplan voor het oosten van het land staat. Volgens de Oekraïense leider is geen tijd te verliezen. 'We hebben tien dagen om de beste regering te creëren voor Oekraïne', zegt hij. 'Geen andere regering is klaar voor de uitdagingen waar het land nu voor staat.'

Rusland heeft gemengd gereageerd op de eerste tellingen. Meer 'nationalisten' in het parlement verhoogt de kans op gevechten in het oosten, laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. In een andere verklaring aan persbureau Reuters laat het ministerie weten dat de eerste prognoses juist een kans bieden de vredesafspraken uit te voeren.

'Het is belangrijk dat de autoriteiten in Oekraïne elkaar niet langer bevechten of naar het Oosten of Westen trekken, maar de echte problemen van het land oplossen.' Om die reden zal Rusland de uistlag erkennen.

De partij van premier Jatsenjoek kan volgens de exitpolls rekenen op zo'n 21,6 procent van de stemmen. Het blok van Porosjenko zou de steun krijgen van 21,52 procent van de kiezers. Andere partijen liggen ver achter. Op de derde plaats staat het eveneens pro-Europese Samopomitsj (Zelfhulp) van burgemeester Andrej Sadovi van de in het westen gelegen stad Lviv. Die partij stond na het tellen van ruim een derde van de stemmen op 10,99 procent.

Premier Arseni Jatsenjoek. Beeld EPA

Legitimiteit Euromaiden

Mochten de pro-Europese partijen een coalitie gaan vormen, dan krijgen de wensen van de miljoenen die bijna een jaar geleden op Euromaidan demonstreerden voor meer democratie en toenadering tot Europa voor het eerst politieke legitimiteit. Het nieuwe parlement krijgt een heel ander aanzien dan het oude, waarin pro-Russische parlementariërs de toon aangaven. Door de opstand van pro-Russische rebellen in het oosten van het land zijn veel Oekraïners de volgens hen bemoeizieke oosterbuur beu.

De omslag komt tegen een hoge prijs: oorlog in het oosten, economische malaise en met de winter in het vooruitzicht dreigende voedsel- en gastekorten in sommige regio's. En omslag of niet, er keert wel degelijk een stevige Russischgezinde fractie terug in de nieuwe volksvertegenwoordiging. Het Oppositieblok, waarin veel verweesde leden van de opgedoekte Partij van de Regio's onderdak hebben gevonden, heeft volgens de voorlopige uitslagen bijna tien procent van de stemmen gehaald. De Partij van de Regio's, het machtsblok van de afgelopen voorjaar verdreven pro-Russische president Viktor Janoekovitsj, maakte in het oude parlement de dienst uit.

De bevolking van de door pro-Russische separatisten overheerste regio's Loehansk en Donetsk kon niet stemmen, omdat het daarvoor nog te onveilig is. Op de Krim, in maart eenzijdig geannexeerd door Rusland, wordt evenmin gestemd. Om te laten zien dat hij de strijd om de separatistische regio's nog niet als beslecht beschouwt, bezocht Porosjenko zondag de stad Kramatorsk, die deze zomer nog in handen was van pro-Russische rebellen.

Jongeren zijn thuisgebleven

De opkomst bij de parlementsverkiezingen in Oekraïne was beduidend lager dan bij de presidentsverkiezingen eerder dit jaar. Dat zegt de Nederlandse Europarlementariër Kati Piri (PvdA), die daar aanwezig was als waarneemster. Waarschijnlijk heeft nog geen 40 procent van de stemgerechtigden een stem uitgebracht.

Piri, die laat weten dat de verkiezingen rustig zijn verlopen, noemt als reden voor de lage opkomst dat vooral jongeren zijn thuisgebleven. Ze hebben weinig vertrouwen in de politiek. 'Tel daarbij op dat veel mensen het politieke systeem niet snappen. Het is niet transparant.' Er deden veel partijen en kandidaten mee die onbekend zijn bij de kiezers. Volgens Piri werkt dit mogelijke fraude in de hand. Ze wil dan ook dat de kieswet wordt versimpeld.

Als waarneemster bezocht Piri zondag twaalf stembureaus in de stad Odessa. Ze sprak daar onder meer met kiezers en was aanwezig bij het tellen van de stemmen.

In de twee oostelijke regio's waar het regeringsleger oorlog voert tegen pro-Russische rebellen, Donetsk en Loegansk, werd niet gestemd. In de eveneens in het oosten gelegen steden Charkov en Dnjepropetrovsk waren de stembussen wel geopend. Collega-EU-parlementariërs lieten weten dat zich daar evenmin problemen hebben voorgedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden