Plus

Overledenen keren in Velsen terug naar de natuur

Op natuurbegraafplaats Heerenduin in Velsen keert de overledene terug naar de natuur. Een grafsteen mag niet, maar er kan wel een hert op je komen liggen. 'Na drie maanden is van het graf niet veel meer te zien.'

Op de zeven hectare natuur in Santpoort-Noord vinden bezoekers eeuwenoude ­duineiken ­damherten en wilde paarden. Beeld Marc Driessen
Op de zeven hectare natuur in Santpoort-Noord vinden bezoekers eeuwenoude ­duineiken ­damherten en wilde paarden.Beeld Marc Driessen

Kwetterende vogels, ruisende bomen, gezonde zeelucht. De kustgemeente Velsen staat niet meteen bekend om zijn overweldigende aanbod van voorzieningen, maar eenmaal dood hebben de bewoners wel de keuze uit drie prachtige begraafplaatsen in het bosrijke duingebied: Westerveld in Driehuis, De Biezen in Santpoort en Duinhof in IJmuiden.

Daar komt begin volgend jaar een vierde bij: de natuurbegraafplaats Heerenduin, gelegen achter de gemeentelijke begraafplaats Duinhof en eigendom van vereniging Natuurmonumenten.

Zeven hectare natuur met eeuwenoude duineiken, rondstruinende damherten, wilde paarden en bijzondere vogelsoorten als de grauwe klauwier en de groene specht. Het spannende bos, zoals Natuurmonumenten het landgoed omschrijft, wordt nog iets spannender als de natuurbegraafplaats zijn poort opent.

Vrijwel ­onzichtbaar
Her en der verspreid over het gebied zullen dan overledenen in het duinbos worden begraven op de plek van hun keuze. Met desgewenst een houten schijf met een naam in plaats van een grafsteen.

De eerste gegadigden hebben zich al gemeld, zegt beheerder Aan Pander van Natuurmonumenten. "Het zijn mensen die letterlijk terug willen naar de natuur. Het idee dat ze vrijwel ­onzichtbaar onderdeel worden van een natuurgebied spreekt ze aan. Drie maanden na de ­begrafenis is van het graf niet veel meer te zien."

De klanten van de natuurbegraafplaats ­betalen eenmalig ongeveer ­vierduizend euro. Daarvoor ontvangen zij eeuwigdurende rust, zegt René Poll van Natuurbegraven Nederland, dat de exploitatie van Heerenduin voor zijn ­rekening neemt. "Dat is goedkoper dan het voortdurend moeten verlengen van grafrechten."

Aan Pander (links) en René Poll. 'Als in een boom een vogel zit te broeden, wordt daar niet begraven.' Beeld Marc Driessen
Aan Pander (links) en René Poll. 'Als in een boom een vogel zit te broeden, wordt daar niet begraven.'Beeld Marc Driessen

Woekerende meidoorn en vogelkers
Met het betalen van de rekening verrichten de doden postuum een goede daad, want een deel van het geld zal worden gebruikt om het landgoed op te knappen. Pander: "Het gebied moet worden ontdaan van de woekerende meidoorn en vogelkers. Dankzij deze inkomsten kunnen we het gebied onderhanden nemen."

Klein detail: eerst moet het landgoed nog worden gezuiverd van een onbekend aantal explosieven uit de Tweede Wereldoorlog die over het gebied verspreid zijn geraakt. Afkomstig uit een munitiebunker die in de oorlog door een bom is getroffen. "Af en toe wordt nog een granaat gevonden," zegt Pander. "Ook dat probleem kunnen we nu aanpakken."

In afwachting van een bom- en vogelkersvrije begraafplaats kunnen belangstellenden al een laatste rustplaats uitzoeken, zegt Poll. "Niet per se omdat ze haast hebben. We merken dat mensen het prettig vinden om dat geregeld te hebben. Als ze eenmaal een plek hebben gereserveerd, kunnen ze verder met leven."

Bomen zijn populair
De ervaring op de eerste natuurbegraafplaats in Nederland, Heidepol in Arnhem, leert dat de wensen er niet heel anders zijn dan de die van de gemiddelde vakantieganger op het kampeerterrein: graag een beschut plekje in de buurt van de bomen en liever niet in de open ruimte.

"Bomen zijn populair," zegt Poll. "Dat kan, zolang de wortels er maar geen hinder van hebben." Want de natuur is de baas op de natuur­begraafplaats. Dat staat in het protocol waaraan iedereen zich heeft te houden, levend of dood.

"Als in een boom een vogel zit te broeden, kan daar op dat moment dus niet worden begraven. Dan gaan we naar een andere plek," legt Pander uit. "Alle mensen kruisen een paar favoriete plaatsen aan." Om dezelfde reden kan er geen as worden uitgestrooid: slecht voor de natuur.

"De urn kan wel worden begraven, als mensen dat plezierig vinden," aldus Poll. In de komende jaren willen Natuurmonumenten en Natuurbegraven samen tien tot vijftien natuurbegraafplaatsen in het land openen. Pander: "Niet elk gebied is geschikt. Dat kan te maken hebben met het grondwater, maar ook met het gevoel: het moet wel kloppen."

Vijftig plannen
Natuurbegraven leeft, zo leert een kleine rondgang door het land. Naast de twintig reeds bestaande natuur­begraafplaatsen zijn op meer dan vijftig plekken verspreid over Nederland plannen om er een op te richten. In Noord-Holland gaat het om het recreatieschap Spaarnwoude in Haarlemmerliede en het recreatieschap Geestmerambacht bij Alkmaar. Het Landschap Noord-Holland zou plannen hebben om op het landgoed Leyduin bij Bloemendaal een dodenakker in te richten. De plannen vallen niet overal in goede aarde. Het voornemen van Natuurmonumenten om een natuurbegraafplaats in te richten op de Hoorneboegse hei bij Hilversum leidde tot de oprichting van het comité Geen doden op de hei. De gemeenteraad van Hilversum haalde vervolgens een streep door de plannen.

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden