PlusPS

'Ouders denken dat alles buiten Zuidoost beter is'

Scholengemeenschap Reigersbos is een school zoals elke school, maar dan in Zuidoost. En dat leidt tot een hoop vooroordelen. Portret van een school in worsteling. 'We krijgen een slechte naam door dingen die buiten gebeuren.'

Beeld Elmer van der Marel

Wie stamgast is in lokaal 080 is best stoer, vinden de jongens. Tien keer is Obay (13) er al geweest. No'maan (13) vaker nog. Het is het lokaal waar je naartoe moet als je eruit bent gestuurd. Als je tekeer bent gegaan tegen de juf, zoals Diego (13) beschrijft. In het lokaal zit vaak een docent die zo rustig praat, 'dat je dan vanzelf weer rustig wordt', aldus No'maan, een guitige jongen met bril.

De vrienden uit klas 1 havo/vwo Tweetalig vinden zichzelf heel wat. Tijdens het tussenuur op Scholengemeenschap Reigersbos (SGR) doen ze belletjetrek in het teken­lokaal en rennen dan giechelend naar de kantine. Stoer zijn ze, maar ook heel trots. Op hun school vooral.

"Wat deze school top maakt zijn de multiculturele sfeer, niet te nerdy nerds, maar wel slimme kids, de lekkere broodjes in de kantine, de activiteiten met rappers en voetbal en dat niemand wordt gepest," dixit Keenan, met 12 jaar de jongste van het groepje.

'Veel jongeren hebben best heftige problemen thuis. Ze willen vooral worden gezien'Beeld Elmer van der Marel

SGR, volgens de website de oudste school voor voortgezet onderwijs van de stad, is een brede scholengemeenschap. Hier gaan kinderen heen van vmbo-basis tot vwo-klas Exellius. Inmiddels is dat vrij uniek in de stad.

Het is ook een school waarop je honderden vooroordelen kunt plakken. Een zwarte school zou het zijn - met alle negatieve kwalificaties als taalachterstanden, problemen thuis en onrust die daarbij komen kijken

Die reputatie is hardnekkig. Incidenten, zoals vorig jaar een gefilmde vechtpartij tussen twee meisjes van wie er een op school zat, halen het nieuws en worden direct in verband gebracht met de SGR zelf. "We krijgen een slechte naam door dingen die buiten gebeuren," weet Keenan. Het filmpje verspreidde zich razendsnel via Facebook, Instagram en Snapchat.

Met twee woorden
Maar wie rondloopt in de ruime gangen en de pas gerestaureerde entreehal ziet geen vechtende meisjes of rellende jongens. Bij de ingang zit een van de vier conciërges aan een receptionistenbalie; hij zegt iedereen gedag. Er zijn geen beveiligers of poortjes. De leerlingen zeggen tegen iedereen u en spreken met twee woorden. Leraren zijn verknocht aan de school en blijven er jaren plakken.

Een paar meter naast de conciërge is de Wall of Fame, waarop SGR-leerlingen en oud-leerlingen zijn vereeuwigd die iets bijzonders hebben gedaan. Een voetballer, een whizzkid, een oud-leerling die docent werd op SGR. Hier geloven ze: al kom je uit een moeilijk gezin en begin je met een laag advies, je kunt jezelf opwerken.

In een rustig kantoor op de begane grond, niet ver van lokaal 080, zit een van die SGR-beroemdheden. Sheila Mahabali (39), zorgcoördinator, afdelingsleider van de bovenbouw van het vmbo en docent natuurkunde. Ze klom op van de mavo naar de havo, werd eerst laborant, om zich later om te scholen tot docent. "Sommige ouders denken dat alles buiten Zuidoost beter is. Maar waar ze zich in vergissen is dat wij dichter bij de leerlingen staan, wij begrijpen waar ze vandaan komen."

Beeld Elmer van der Marel

Kinderen die hier naar school gaan, zijn vaak tweede- of derdegeneratiemigranten. "Hun ouders hebben hoge verwachtingen; ze moeten het beter doen dan zij. Ik begrijp dat, want ik ben dat verhaal. En ik kan ze helpen het maximale uit zichzelf te halen zonder dat ze eronder lijden."

Mahabali's eigen kinderen gaan hier naar school. Ze mochten zelf kiezen. Haar zoon heeft al besloten wat hij wil worden: wiskundedocent op SGR.

Op de bankjes achter de conciërge maken Miguel (16), een American football-liefhebber, en Justin (16), schoolhater, uit 3 havo de dienst uit. Hun lange lijven en grote tassen bezetten de halve ruimte. Het is duidelijk dat zíj hier zitten. Wil je ook zitten? Dan moet je toch echt een ander bankje zoeken.

Op een bankje verderop zitten noodgedwongen zeven meisjes en jongens dicht op elkaar. Ze maken schunnige opmerkingen en gieren het dan uit. Miguel zegt: "Ik ga niks over meisjes zeggen, want mijn moeder leest dit ook."

Snapchat
Net voor de lunchpauze losbarst, probeert docent Duits Bettine Merten (33) haar tweede klas mavo te interesseren voor een ZDF-filmpje over Die grösste Katze der Welt. Terwijl een leerling achter in het lokaal haar haren borstelt, twee jongens elkaar treiteren, een andere jongen met zijn hoofd op tafel slaapt en een vierde speelt met een fidget spinner, roept ze: "Wie alt ist die Katze?" Ondanks het rumoer - het zijn de laatste minuten van een dubbel uur - geven een paar leerlingen het juiste antwoord.

Behendig, energiek en geduldig blijft ze Duits erin stampen. Ook al roept er hier één: langweilig! Het is wel Duits. En voor wie het te bont maakt, heeft Merten ook een passende regel: tien keer opdrukken of planken. Eén jongen gaat na een stevige vloek braaf op de grond liggen. Met zijn gespierde armen volbrengt hij zijn straf met gemak.

Na afloop van de les is Merten een beetje schor. "Zo'n dubbel uur is soms nogal intens. Ze zijn eigenlijk bijna te enthousiast." Ze gaf eerst les op het Barlaeus Gymnasium, maar stapte vijf jaar geleden over naar SGR, een overstap die velen verrassend vonden. Wie wil er nou van een eliteschool naar een school in de Bijlmer? Merten, geboren in Duitsland: "Het was daar misschien intellectueel een uitdaging, maar hier is het uitdagend om creatief te zijn en op al die verschillende niveaus les te geven."

Ze heeft zich de SGR-cultuur eigen gemaakt, zit op Snapchat, bemoeit zich overal mee. Als leerlingen een tjoerie doen (lucht door hun tanden naar binnen zuigen), weet ze dat dat respectloos is en spreekt ze hen erop aan.

Wie het in de les van docent Duits Bettine Marten te bont maakt, moet zich tien keer opdrukken of plankenBeeld Elmer van der Marel

"Veel van deze jongeren hebben best heftige problemen thuis. Ze komen uit eenoudergezinnen, hebben weinig geld, moeten voor broertjes of zusjes zorgen. Ze willen vooral worden gezien." Maar het is verre van kommer en kwel. "Die kids hebben zo veel energie en ambitie. Ook uitgelote gymnasiasten zouden hier aan hun trekken komen. Laatst deden mijn leerlingen van Exellius een presentatie over filosofen. In het Duits!"

Exellius is het paradepaardje van SGR. Zes jaar geleden introduceerde directeur-bestuurder Betty van Nieuwenhuizen deze super vwo-klas, om Zuidoost ook een bollebozenniveau te geven, als alternatief voor de populaire gymnasia elders in de stad, waar veel kinderen werden uitgeloot. Ongeveer tegelijkertijd begon het Hyperion Lyceum in Noord.

Geen discriminatie
Maar zoals het bij het Hyperion stormloopt en het de populairste vwo-school van de stad werd, zijn de Exellius-klassen nog klein en worden jaarlagen regelmatig samengevoegd. Zelfs voor een ambitieuze vwo-klas kiezen kinderen niet voor Zuidoost en het helpt niet dat het stadsdeel het laagste aantal vwo-adviezen telt van de stad.

Hoewel de vmbo-lagen goed lopen, vullen de achthonderd leerlingen die de brede scholengemeenschap momenteel telt niet het hele gebouw. De klassen zijn overzichtelijk klein. Maar ook veel lokalen staan leeg.

Viveca (15) en Destiny (15) uit de Exel­liusklas hadden laatst een uitwisseling met Het 4e Gymnasium, zo'n school waar iedereen blijkbaar heen wil, gezien de reservelijsten en uitlootcijfers. Maar zij waren niet zo onder de indruk. "Het was daar wel rustiger," zegt Viveca. "Maar we misten de gezelligheid."

In de kantine staan de 15-jarige Nermin, Chloë en Fer-Rinia uit 4 havo. Chloë: "Ze geven je echt veel kansen, ik ga straks vwo doen." Bovendien word je hier niet gediscrimineerd, zegt Nermin. "Iedereen komt ergens anders vandaan en daar is respect voor."

Kantinejuf en coach
Sandra Smeenge (37) kent scholen, ze caterde al eerder in kantines voor ze zeven jaar geleden naar SGR kwam. Broodjes kaas, gezond, worst; dat loopt altijd goed. Maar SGR is anders, hier kocht niemand zijn broodje bij haar. Samen met Oom Harry van de Supertoko stapte ze over op broodjes moksi (varken en kip), bakkeljauw, kip saté en pom - die lopen als een trein. Het is geduchte concurrentie voor de dönerboxen (döner, friet, sla en knoflooksaus) die de jongeren maar al te graag voor 2,50 euro halen in winkelcentrum Reigersbos.

Docent Duits Bettine Merten werkte eerder op het BarlaeusBeeld Elmer van der Marel

Behalve kantinejuf is Smeenge ook een soort coach. "Kinderen vertrouwen me, ze vertellen hun verhaal." Niet zelden blijven leerlingen nog even hangen, tot vijf uur zelfs. "Thuis is er niemand, dan zijn ze liever hier."

Een meisje neemt Smeenge na de pauze apart, ze vertelt dat ze eindelijk een afspraak heeft gemaakt met een psycholoog. Smeenge knikt begrijpend en legt even haar hand op haar arm.

SGR begon dit jaar een stevige promotiecampagne met nieuwe slogans, T-shirts, een rondgang langs alle basisscholen in Zuidoost en enthousiaste ouders op de open dagen. De hoop was 180 nieuwe leerlingen te trekken, en dan ook zeker die ruim 30 procent leerlingen met havo- en vwo-advies die het stadsdeel telt.

Voor de dochter van Arni Roeland, zelf oud-leerling van SGR, was de keuze duidelijk. Geen Spinoza Lyceum - een van de populairste scholen van de stad - maar SGR. "Mijn dochter houdt van dansen en sport, ze krijgt hier zelfs les van docenten van Dansacademie Lucia Marthas."

Ook een meevaller: er zijn hier nooit problemen met drugs, sigaretten of alcohol. Roeland weet niet eens waarom dat is, want ook jongeren in Zuidoost zoeken heus de grenzen op. "Mijn oudste dochter zit op het St. Nicolaaslyceum in Zuid, waar het in de ouderraad regelmatig gaat over het inperken van blowen, roken en drank, maar dat is hier niet aan de orde."

Inspectie-oordeel
Josephine ter Steeg, moeder van twee zoons in het Exellius, twijfelde lang voordat ze haar kinderen hierheen liet gaan. "Maar vanaf dag één was ik aangenaam verrast." Ze is wit, haar kinderen zijn bicultureel. "We zijn ook gaan kijken op het minst witte gymnasium in de stad, het Cygnus, maar daar voelden mijn zoons zich niet thuis."

Beeld Elmer van der Marel

Aan het einde van de schooldag vegen twee van de vier conciërges de aula. Een paar jongens en meisjes maken huiswerk, anderen zitten te kaarten. Dankzij de vier conciërges is de school brandschoon. Wie kliert, wordt aangesproken. Wie onbekend de school binnenloopt, wordt naar de juiste persoon begeleid.

Ondanks de inspanningen om SGR op de kaart te zetten, komen er in het nieuwe schooljaar niet meer dan 138 leerlingen bij, van wie slechts 15 naar Exellius gaan. En dat terwijl andere scholen honderden over­intekeningen hadden.

Het helpt niet dat de vwo-afdeling een tijdje het oordeel 'zwak' kreeg van de onderwijsinspectie. De school gaf kinderen misschien te veel kansen, denkt directeur Betty van Nieuwenhuizen. "Daardoor vielen de resultaten tegen."

Niet meer dan 60 procent haalde in het jaar 2015/16 zijn vwo-diploma, met een 5,5 gemiddeld.

Onwetendheid
Dat slechte inspectieoordeel is sinds begin 2016 verleden tijd. "We hebben het vwo grondig aangepakt." De leerlingen kregen extra bijlessen en examentraining in de meivakantie. Dit jaar slaagde 93 procent van de vwo'ers, dat is boven het landelijke gemiddelde.

"De goede dingen die we doen, hebben we te veel achter hekken geplaatst," zegt docent Nederlands Cindy Chin-a-kwie, een vrouw met zo'n aanstekelijke lach dat je wel moet mee­lachen. Goed nieuws, zoals de jongen die eerste werd bij de columnwedstrijd van de OBA, of het meisje dat een wiskundeolympiade won. Chin-a-kwie zette onlangs op SGR een leesclub op, waar kinderen zelfs werken aan een eigen roman.

Ze vermoedt dat racisme een rol kan spelen bij het mijden van de school. Er lopen weinig witte kinderen rond ja, maar is het dan een zwarte school? "Zelfs ouders uit de buurt denken dat als er te veel zwarte kinderen zitten, dat de school dan niet deugt."

Chin-a-kwie snapt dat niet. "Je zou ook economisch kunnen denken: je hoeft geen geld aan de metro uit te geven en je hebt meer tijd om te chillen met vrienden als je niet hoeft te reizen."

Van Nieuwenhuizen denkt dat het vooral aan onwetendheid ligt dat kinderen en hun ouders niet voor haar school kiezen. "Als ze zouden komen kijken, zouden ze zien hoe goed het hier is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden