PlusExclusief

Ouderen in te grote woningen willen wel verhuizen, maar dat is haast onmogelijk: ‘Ik heb die zeven kamers niet nodig’

Ingrid Hoogervorst en Marianne Ziekemeyer. Zij maken zich hard voor ouderen in de Stadionbuurt die te groot wonen en vastzitten in te grote, te dure huizen.  Beeld Daphne Lucker
Ingrid Hoogervorst en Marianne Ziekemeyer. Zij maken zich hard voor ouderen in de Stadionbuurt die te groot wonen en vastzitten in te grote, te dure huizen.Beeld Daphne Lucker

Een aanzienlijke groep ouderen in Amsterdam woont in veel te grote woningen. Ze willen in hun eigen buurt wel kleiner, en goedkoper, wonen, maar dat lukt niet. Gevolg: de doorstroming stokt. Collegepartij D66 werkt aan een voorstel om die op gang te brengen. ‘Ik zou graag een gezin gelukkig maken met het huis.’

Marc Kruyswijk en Tim Wagemakers

Ze heeft al een kopsuggestie bij het artikel, zegt Ingrid Hoogervorst (70): “Ouderen hebben miljoenen vierkante meters woning in de aanbieding.” En ze gaat verder: “Daarmee hebben wij de sleutel in handen voor het oplossen van de wooncrisis. Maar het wordt ouderen vooral onmogelijk gemaakt om onze grote woning te verruilen voor een kleinere, waardoor veel mensen veel te lang schaarse te grote huizen bezet houden.”

Hoogervorst spreekt uit ervaring: in haar eentje woont zij in de Apollobuurt in een ‘veel te groot huis’ met ‘veel te veel trappen’ voor een ‘veel te hoge huur’. Dertig jaar geleden paste het huis van 220 vierkante meter als een ouwe jas: ze woonde met een echtgenoot en twee kinderen op drie etages. Na de scheiding verdween de echtgenoot, maar kwamen daar nog een stel bonuskinderen voor in de plaats. Inmiddels woont de schrijfster er in haar eentje. “Ik heb die zeven kamers niet nodig. Bovendien kan ik op de lange termijn de huur die nu al bijna 1400 euro per maand is, niet meer ophoesten.”

Iedereen blij

De oplossing ligt voor de hand, zegt Hoogervorst: ik ruil dit grote, dure huis tegen een kleinere, goedkopere woning. “Zo ben ik in 1993 in deze buurt terechtgekomen: het echtpaar dat hier woonde kon geen kinderen krijgen en wilde iets kleiners, wij wilden graag groter. We hebben geruild, iedereen was blij.”

Maar zo makkelijk gaat dat niet meer, heeft ze ondervonden. Ruilen is weliswaar nog wel toegestaan, maar de eigenaar mag dan de huur verdubbelen of zelfs verdriedubbelen. In het geval van haar vrijesectorwoning zou dat betekenen dat die zomaar naar 3000 euro wordt getild, waardoor het als ruilobject ineens nauwelijks meer interessant is.

Een fuik in gezwommen

Plus: het hele idee is dat Hoogervorst straks mínder gaat betalen voor een nieuwe kleinere woning. “Een huur van 800 euro zou ik kunnen opbrengen, maar die woningen zijn er niet. Ik heb het gevoel dat ik in een fuik zit en er steeds dieper in zwem.” Het gevolg: Hoogervorst blijft voorlopig zitten waar ze zit.

De schrijfster is zeker niet de enige oudere die ongewild een niet-passende woning bezet houdt: de stad wemelt van de ruimbemeten huizen waar aanvankelijk inwonende kinderen uiteindelijk op zichzelf zijn gaan wonen. En daarnaast zijn er de huishoudens, vooral gezinnen, die aangeven te krap behuisd te zijn. Vraag en aanbod, een ingewikkeld begrip als het over woningen gaat, sluiten dus niet op elkaar aan: vierkante meters blijven onbenut en de doorstroming stokt.

Ouderen verpieteren

Deze dynamiek, of beter: het gebrek daaraan, speelt overal in de stad en ook daarbuiten. Maar in de Stadionbuurt misschien wel het meest, zegt Marianne Ziekemeyer van de Taskforce ‘OK Bloomers’. Zij zet zich in voor ouderenhuisvesting in haar buurt en bracht de omvang van het probleem nauwkeurig in kaart.

“Er is een exodus van senioren gaande. We hebben voorbeelden genoeg van mensen die uiteindelijk noodgewongen een eind weg verhuisden en vervolgens verpieterden. Dat is de achterkant van het probleem: senioren worden verdreven uit hun buurt, losgesneden van het netwerk waarvan zij vaak al vele jaren onderdeel uitmaakten. Zo moeten we niet met ouderen omgaan. Je moet een oude boom niet willen verplanten.”

Al helemaal niet omdat het een mes is dat aan twee kanten snijdt. Ziekemeyer ziet oplossingen: “Zorg dat ouderen in hun eigen buurt kunnen blijven, júíst ouderen. Niet zelden wonen ze alleen in een groot huis, zorg dat ze de mogelijkheid krijgen om naar een kleinere benedenwoning te verhuizen. Het huis dat ze achterlaten kan dan beschikbaar komen voor een gezin en de ouderen kunnen blijven in de buurt waar ze vertrouwd zijn, waar ze mensen kennen.”

Helemaal niet kieskeurig

Er worden vooral hindernissen opgeworpen, zegt Ziekemeyer. Volgens haar zouden ouderen voorrang moeten krijgen bij huizen in de buurt. “En ouderenwoningen op de begane grond moeten een label krijgen en dat ook houden. We zien te vaak dat die worden verkocht en dan worden opgedeeld in meerdere woningen.” Hoogervorst: “Deze buurt is gebouwd door Berlage, die heeft het zo bedoeld: als mensen op leeftijd raken, moeten ze naar beneden kunnen.”

Hoogervorst zegt dat zij wel in aanmerking komt voor een sociale huurwoning, maar dat zodra haar leeftijd bekend wordt, ze alleen nog maar bejaardenwoningen krijgt aangeboden. “Ik kreeg er eens een aangeboden aan de rand van Aalsmeer. Nee, natúúrlijk doe ik dat niet. En néé: ik ben niet kieskeurig. Ik wil het liefst hier in de buurt blijven wonen, ergens anders in de stad is ook wel goed. Maar vergeet niet: ik laat een schitterende woning achter. Ik zou graag een gezin gelukkig maken met het huis waar ik zelf een gezin had en waar mijn eigen kinderen zijn opgegroeid.”

‘Focus meer op passend wonen voor ouderen’

Voor D66-raadslid Suleyman Aslami laat het verhaal van Hoogervorst duidelijk zien waar de flessenhals van de woonproblematiek zit. “Door oudere Amsterdammers te helpen kun je een hele grote verhuisketen op gang brengen.” Want, zegt Aslami: “Iedere oudere die naar een passende woning weet te verhuizen laat een grotere woning achter, waar vervolgens een jong gezin in kan, dat vervolgens een plek achterlaat waar bijvoorbeeld een starter terechtkan.”

Een betere verdeling heeft potentieel een gigantisch effect. In Amsterdam zijn volgens D66 zo’n 50.000 grote corporatiewoningen met meer dan vier kamers. Voor het grootste deel wonen in deze woningen ouderen, waarvan een gedeelte graag kleiner gaat wonen.

Aslami werkt aan een initiatiefvoorstel om de doorstroming te verbeteren. Daarbij moet gedacht worden aan hogere verhuispremies voor ouderen, betere begeleiding en meer communicatie over de verhuisregelingen. Momenteel zijn er al speciale regelingen voor ouderen die willen verhuizen, maar ‘die zijn vaak te rigide’.

Waar met corporaties afspraken gemaakt kunnen worden, ligt dat bij de particuliere huur van Ingrid Hoogervorst lastiger. Aslami: “Maar ik hoop dat de gemeente ook met hen in gesprek kan gaan hierover.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden