Plus

Oude verhalen over de Zeedijk worden modern toegankelijk

De verhalen van en over de Zeedijk zijn zo uniek dat de straat een eigen canon verdient, vindt historicus Dionijs de Hoog. Hij roept de geschiedenis van nonnen, Joden, verslaafden en Chinezen tot leven in samenwerking met 3D-tekenaar Daan Claessen.

Zeedijk, april 1980. De olifant is een knipoog naar sekspaleis Casa Rosso.Beeld Collectie Stadsarchief Amsterdam

'De Zeedijk is de mooiste en interessantste straat van Amsterdam," zegt De Hoog, die hier zelf niet heel toevallig ook woont. "Haring Arie, de Chinezen, de heroïnespuiters, de yuppen; ze hebben hier allemaal een geschiedenis."

Project De Canon van de Zeedijk wil deze verhalen opduiken, afstoffen en op een moderne manier toegankelijk maken. Het uiteindelijke doel is een site vol verhalen en foto's, een digitale, driedimensionale Zeedijk en een spel gericht op spelend leren over de geschiedenis. Softwarebedrijf IJsfontein is al ingeschakeld om de informatie om te zetten in een spel.

Vijftig verhalen
Het initiatief voor de canon komt van bewonersgroep Samen Zeedijk en wordt uitgewerkt door De Hoog, werkzaam bij de Academie voor Geschiedkundig Onderwijs, en 3D-tekenaar Daan Claessen. "Met een zeer bescheiden subsidie op zak zijn we het stadsarchief ingedoken," zegt De Hoog.

Uiteindelijk moeten vijftig verhalen en gebeurtenissen de sleutelmomenten van de geschiedenis vormen.

De panden, die Claessen driedimensionaal in beeld brengt, worden de dragers van de verhalen. Het project is met de He Hua Tempel van start gegaan. "Je zou denken: als je één pand mag kiezen, dan ga je voor een oud pakhuis," zegt De Hoog, "maar wij zochten juist een plek die vaak van vorm is veranderd en die een rol heeft gespeeld in veel van die sleutelperiodes."

Pestpatiënten
Waar nu de grootste boeddhistische tempel van Europa staat, werd in de middeleeuwen een katholiek klooster gebouwd. "Het is het enige klooster dat overeind bleef toen het protestantisme de overhand kreeg," zegt de Hoog. "Dit omdat de nonnen hier de pestpatiënten behandelden. Iets wat niemand anders wilde doen."

Later kwamen er woonhuizen die voornamelijk door Joden werden bewoond. Toen de Joden in de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en Amsterdammers de huizen tijdens de Hongerwinter leegplunderden, bleef er niet veel over. "De bebouwing werd gesloopt en het gebied van vijf panden op rij werd voortaan de grote puinhoop genoemd."

Van speelplaats naar junkhok
De gemeente vulde de leegte in 1955 met een speelplaats van architect Aldo van Eyck. "Het paste helemaal bij het beeld van die tijd: de jeugd heeft de toekomst. Wat een contrast met twintig jaar later. De speelplaats was een junkhonk geworden met de zandbak als verzamelplaats voor heroïnespuiten."

In een blog houdt De Hoog de voortgang van zijn onderzoek bij, inclusief vele foto's. Eind augustus presenteert de historicus de volledige geschiedenis van het eerste gebouw aan de gemeente. Het gaat daarbij om verhalen en foto's, maar vooral ook om het werk van Claessen.

"Uiteindelijk willen we een driedimensionale weergave van de hele Zeedijk maken waarbij je door de straat kunt lopen en met een klik van de muis ook de geschiedenis in kunt gaan."

Olifant
Voor deze vervolgstappen is meer geld nodig. De hoop is dat de presentatie bij de gemeente tot meer subsidie zal leiden. Het verzamelde materiaal moet ook helpen bij crowdfunding.

In de tussentijd roept De Hoog Amsterdammers op hun verhalen en foto's over de Zeedijk te delen met het project. "Lang niet alles staat in het archief," zegt hij. "Neem die speelplaats. Sinds 1979 stond daar een enorme olifant op de muur gespoten. Laatst vertelde de visboer mij pas de geschiedenis daarvan. Wat blijkt: het was Zwarte Joop, oprichter van Casa Rosso, die de hele speelplaats liet opknappen. Als knipoog kwam die olifant er, die ook het logo van zijn sekspaleis was."

Zijn doel is meer dan informeren. De Hoog: "Ik hoop ook de bewoners en ondernemers van de straat meer aan de straat te binden. Het wordt nu te toeristisch. Daarbij gaat zo veel van de geschiedenis verloren. Dat is zonde."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden