Plus

Oscar Hammerstein: 'Rotzooi en vuiligheid, ik kan er niet tegen'

Namens 'buurtcomité De Gouden Bocht' voert advocaat Oscar Hammerstein (62) een kruistocht tegen de vervuiling in zijn buurt. Zijn methode - brieven waarin wordt gedreigd met een kort geding - is zeer effectief.

Oscar HammersteinBeeld Mark van der Zouw

Met negen maanden was Oscar Hammerstein al zindelijk. Het was het resultaat van een strenge zindelijkheidsdressuur, opgelegd door zijn moeder. Met acht kinderen thuis was het wel zo handig als de nieuwkomers snel zonder hulp op het potje konden.

Wat zijn moeder waarschijnlijk niet had verwacht, is dat haar training ruim zestig jaar later nog effect zou hebben. En niet alleen omdat haar zoon, inmiddels een bekende strafrechtadvocaat, nog altijd zindelijk is.

Deze zomer
Ook zijn recente kruisvaart tegen vervuilers van de binnenstad is het gevolg van zijn luierloze jeugd. Tenminste, dat denkt Hammerstein. "Van jongs af aan ben ik om het half uur op het potje gezet. Dat heeft de rest van mijn leven in sterke mate bepaald. Rotzooi en vuiligheid, ik kan er niet tegen. Ik kan er niet in leven en zal er tegen blijven knokken."

De strijd van Hammerstein begon deze zomer, met de bezorging van een brief op Herengracht 462, het statige pand in de Gouden Bocht waar al meer dan 250 jaar het handelsbedrijf van de welgestelde familie Van Eeghen zetelt.

En na al die jaren was het blijkbaar nog niet duidelijk dat het afval alleen op dinsdag en vrijdag na 17.00 uur op de stoep mocht worden gezet. Dan stonden er weer de hele dag blauwe zakken vol vuilnis op straat.

Visitekaartje
'Omdat meeuwen en onverlaten van de menselijke soort die zakken openen, ligt er voortdurend een hoge stapel vuilnis. Dat is onaanvaardbaar,' schreef Hammerstein - die kantoor houdt op Herengracht 480 - in een brief aan de buren.

Hij gaf Van Eeghen & Co B.V. een termijn van een week om schriftelijk te bevestigen dat 'het onrechtmatig handelen' zou worden beëindigd. Anders volgden er stappen.

'Nu de gemeente op alle fronten laks is in de hand­having van regels, rest die bewoners geen ander middel dan het nemen van rechtsmaatregelen. Ik heb opdracht om zo nodig met een kort geding een verbod tegen u te eisen om dit onrechtmatig handelen voort te zetten en dat door de rechter te doen versterken met een dwangsom.'

Enige optie
Dreigen met een kort geding wegens het te vroeg buiten zetten van het vuilnis. Is dat niet een beetje overdreven? Nee, het was de enige optie, zo vertelt Hammerstein in zijn statige kantoor in het hart van de Gouden Bocht, terwijl het Royal Philharmonic Orchestra uit de speakers klinkt.

"Een jaar lang heeft iedereen zich echt wild geërgerd aan het vuilnis op de stoep. Directe buren hebben geklaagd. En als ik belde, was het: waar bemoeit u zich mee? Ik heb eens al het vuilnis gepakt en bij de ingang van de deur geflikkerd. Met mijn visitekaartje erbij, zodat ze wisten wie het had gedaan. Er gebeurde nog niets."

Dreigend met humor
De brief waarin werd gedreigd met een kort geding had snel resultaat. Binnen twee dagen was er antwoord ('Wij waren niet op de hoogte van deze ergernis') en sindsdien staat er volgens Hammerstein nooit meer vuilnis buiten.

Het was het eerste succes van 'buurtcomité De Gouden Bocht', waar Hammerstein volgens zegt te handelen.­ ­Andere brief- en mailwisselingen volgden snel. De toon: dreigend, maar tegelijkertijd luchtig en met humor.

Zo schreef Hammerstein in de mailwisseling met zijn 'amices' van Canatan Advocaten op Herengracht 478: ­'Iemand heeft een stapel glasplaten tegen de boom gezet en deze zijn daarop door voorbijgangsters gebroken.' En ook het Prins Bernhard Cultuurfonds op nummer 476 kreeg een brief vanwege het te vroeg buitenzetten van het vuil. Hammerstein: 'Jullie zijn vernoemd naar prins Bernhard, maar dan hoef je je nog niet zo te gedragen.'

Ook in deze gevallen waren de problemen snel opgelost. Het buurtcomité kon tevreden zijn: de stad was weer een stukje schoner.

'Op maandagochtend ga ik eerst met de brandspuit over de trap, om te zorgen dat de pislucht weg is'Beeld Mark van der Zouw

Alleen, uit wie bestaat dat comité? Hammerstein wil het niet zeggen, maar volgens hem zijn het 'de meest keurige mensen uit de buurt', bestaande uit onder anderen (al dan niet voormalige) bankdirecteuren, rechters en museum­eigenaren. "Iedereen in de buurt zegt: ik doe mee, maar wil je mijn naam niet noemen?"

Buurtadvocaat
Dit prestigieuze deel van de grachtengordel mag dan een anoniem blok lijken, waar na kantoortijd bijna geen lichten meer branden, maar zoals elke plek in Amsterdam is ook de Gouden Bocht een dorp, aldus Hammerstein. De bewoners die er wel zijn, kennen elkaar allemaal en ­komen elkaar achter de mooie gevels geregeld tegen.

Neem bijvoorbeeld de Cubaanse meesterpianist Jorge Luis Prats die onlangs in het Concertgebouw stond. Twee dagen daarvoor gaf hij voor een select gezelschap een privéconcert bij Jan Meulendijks en Bart Schuil, die op ­Herengracht 460 wonen. Dat zijn bijeenkomsten waarop de 'buurtadvocaat', zoals Hammerstein zichzelf omschrijft, zijn opdrachten krijgt. "Op dat soort avonden ­komen ze bij mij met al hun klachten."

Vervolgens klimt de advocaat in de pen. Of beter gezegd: zijn assistent. Dan zit Hammerstein achter zijn imponerende bureau, met uitzicht op de grachten, en dicteert hij de brieven. Zo gaat het bijna dagelijks. Normaal zijn het brieven waarin hij opkomt voor de belangen van zijn cliënten, maar soms zit er een brief tussen over een persoonlijke ergernis. Kleine moeite, veel resultaat, zegt hij. "Zo'n brief dicteer ik in een paar minuten."

Brandspuit
Die brieven gaan over vuil, maar ook over andere zaken. Hammerstein heeft in elk geval genoeg ergernissen. Over het gedrag van fietsers: "Het zijn gewoon terroristen. Ik woon hier vier blokken vandaan, maar als ik naar buiten ga, moet ik een maliënkolder aan." Over wegwerkzaam­heden: "Meestal zie ik drie of vier grachten voordat ik hier ben, omdat je zo vaak moet wisselen."

Over de vuilnisbakken: "In andere steden worden ze om de twee uur geleegd. In Amsterdam een keer per dag, met een beetje geluk. En ik weet niet wie die bakken ooit heeft ontworpen, maar alleen al het model nodigt niet uit om er iets in te gooien."

Over wildplassers: "Op maandagochtend ga ik eerst met de brandspuit over de trap, om te zorgen dat de pislucht weg is." Over zwerfvuil: "Ik ben er echt voor dat je een boete krijgt van vijfhonderd euro, als je wat op straat gooit. Ook een sigarettenpeuk."

Zindelijkheidsdressuur
Het is duidelijk, Hammerstein behoort tot de groep mensen die vindt dat Amsterdam onderhand een onleefbare stad aan het worden is. Alleen: hij probeert er wel wat aan te doen. Door het schrijven van de brieven - de grachtengordelvariant van bewoners die elkaar aanspreken op hun gedrag. In de hoop dat er iets verandert.

Want er moet iets veranderen, aldus Hammerstein. "We leven in een desintegrerende samenleving. Dat mensen hun vuilnis op straat gooien en het ze niets kan schelen, dat is ook hoe we met vluchtelingen omgaan, hoe we met elkaar omgaan."

Er niets aan doen en er niets over zeggen, is voor hem geen optie. "Ik vind dat als je het anders wilt, als de stad je wel wat kan schelen, dat je er iets aan doet. Door brieven te schrijven en mensen aan te spreken op hun gedrag. En net zolang ermee doorgaan tot het een keer wordt opgepikt."

Hammersteinbriefpapier
Een soort zindelijkheidsdressuur voor de stadsbewoners dus, net zolang tot de stad zichzelf schoonhoudt. Bij baby Hammerstein was er binnen negen maanden resultaat. De strafrechtadvocaat wil er graag een rol bij spelen, maar dan wel op zijn manier.

Zo heeft hij een standaardbrief opgesteld - op Hammersteinbriefpapier en met handtekening - die iedereen kan downloaden, printen en in de bus kan doen bij buren die het vuilnis te vroeg buiten zetten.

Als dat niet werkt, helpt hij graag bij het nemen van verdere stappen. "Iedereen die een zaak wil beginnen over mensen die hun huisvuil te vroeg buitenzetten: kom maar hier. En iedereen die tegen de gemeente wil procederen omdat er niets aan wordt gedaan: ook van harte welkom."

'Dat mensen hun vuilnis op straat gooien en het ze niets kan schelen, dat is ook hoe we met vluchtelingen omgaan'Beeld Mark van der Zouw
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden