Plus

Opkomstplicht voor coalitie vanwege krappe meerderheid

Kamerleden van de regeringspartijen is te verstaan gegeven dat ze op dagen dat de Kamer vergadert écht aanwezig moeten zijn. Het risico dat de coalitie anders nat gaat bij een stemming is te groot, met een meerderheid van één zetel.

Beeld anp

Hij had zich er zo op verheugd. Komende woensdag zou hij een revolutionair zuinig én stil vliegtuig gaan bekijken op Schiphol. Maar het Kamerlid in kwestie - hij wil alleen anoniem zijn verhaal kwijt - is teruggefloten.

De reden: woensdag is een vergaderdag - net als dinsdag en donderdag - en dan moeten Kamerleden van deze regeringspartij zorgen dat ze 'in huis zijn'. "Het is niet anders," simt het parlementslid.

Hoffelijkheidsregels
De coalitie durft er niet meer van uit te gaan dat de gebruikelijke hoffelijkheidsregels nageleefd worden in de nieuwe politieke constellatie, zeker niet als het spannend dreigt te worden in het parlement.

De oppositie weet dat het kabinet leunt op een meerderheid van slechts één zetel en is niet te beroerd om de stevigheid soms even te testen.

Vooral PVV en Forum voor Democratie hebben er een handje van om op onverwachte momenten hoofdelijke stemmingen aan te vragen; dat is het recht van ieder individueel Kamerlid. Om averij te voorkomen, moeten de coalitietroepen dan binnen luttele minuten in de Kamerbankjes zitten.

Bij de VVD is er daarom een heuse oekaze uitgegaan: Kamerleden moeten er op Kamerdagen zijn. Een griepje? Stap maar in de taxi. Het moet wel heel ernstig zijn - bijvoorbeeld een opname op de intensive care - willen de liberalen belet krijgen voor hun afwezigheid.

Het is al een keer bijna misgegaan. Begin november vroeg PVV-Kamerlid Tony van Dijck totaal onverwachts op een donderdagochtend een hoofdelijke stemming aan om de Algemene Financiële Beschouwingen uit te stellen tot het kabinet tekst en uitleg had gegeven over welke bedrijven hadden gelobbyd voor de omstreden afschaffing van de dividendbelasting.

Laatkomer VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz kwam sprintend en buiten adem de plenaire zaal in. Haar jas en tas gooide ze over de balie van de bodes. Uiteindelijk wist de coalitie een stokje te steken voor het plan van de PVV: het debat ging alsnog door.

Oeroude omgangsvormen staan op de tocht: zo kondigde 50Plus onlangs aan niet meer mee te willen doen aan het zogeheten 'pairen': dit is sinds jaar en dag de afspraak tussen coalitie- en oppositiepartijen om bij verhindering van een Kamerlid uit het ene kamp, een Kamerlid van de andere zijde 'achter het gordijn' te zetten: die stemt dan niet mee, om de parlementaire verhoudingen intact te laten.

ChristenUnieleider Gert-Jan Segers blijft relaxed onder het verval der Haagse mores. Zelf ervaart hij geen probleem met pairen. "Je kunt op de SGP, PvdA en GroenLinks altijd wel rekenen. Het is geen oorlog tussen coalitie en oppositie." Maar dat kan nog wel komen.

Via de binnenlijn
PVV-leider Geert Wilders reageerde bijvoorbeeld onlangs al woest, nadat VVD-Kamerlid Aukje de Vries had besloten in het nachtelijke filibuster­debat over de afschaffing van de wet-Hillen de spreektijd van zijn fractiegenoot Edgar Mulder te beperken.

Wilders had langs informele weg - op zijn Haags: via 'de binnenlijn' - een seintje gekregen dat de coalitie de spreektijd juist niet zou beknotten. Daarop besloot hij zijn twintigkoppige fractie - minus Mulder - toestemming te geven onder de klamme lappen te kruipen.

Terwijl de rest van de PVV al op één oor lag, legde Mulder het met zijn ene tegenstem af tegen de rest.

Vast in het OV, stemming verloren

Stemmingen zijn al vaker verrassend verlopen door het ontbreken van een cruciale stem vóór of tegen. Vorig jaar september zat Frank Wassenberg, Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, vast in het openbaar vervoer en miste zo de stemming over de donorwet. Wassenberg, die tégen de D66-wet was, zorgde er zo onbedoeld voor dat de wet werd aangenomen.

In 1995 besloot de Tweede Kamer de A73 op de oostelijke oever van de Maas te leggen, terwijl de PvdA de snelweg juist op de westoever wilde. Het Kamerlid dat de balans naar het westen had kunnen laten omslaan, PvdA'er John Lilipaly, bleek - zonder dat zijn fractie het wist - op wintersport met zijn zoon.

Een jaar eerder bracht Avro's Sterrenslag de coalitie van CDA en PvdA rond de IRT-affaire in problemen. Kamerleden van VVD, GroenLinks en PvdA waren diep in Limburg voor de opnames van het programma. De eerste twee partijen riepen hun Kamerleden terug, twee PvdA'ers mochten blijven.

Daarop kon de oppositie een motie aangenomen krijgen die het de regering verbood zich tijdens de kabinetsformatie bezig te houden met georganiseerde misdaad. De motie leidde tot het aftreden van de eigen PvdA-minister Ed van Thijn en zijn CDA-collega Ernst Hirsch Ballin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden