'Opgestapt raadslid kon niet omgaan met nieuwe rol als coalitiepoliticus'

De SP gedraagt zich zoals iedere partij die binnen een coalitie compromissen moet sluiten. Het afgetreden raadslid Maureen van der Pligt kon dat niet accepteren, schrijft Kaj Leers.

Collegeonderhandelingen, mei 2014. Voor zit SP-raadslid Maureen van der Pligt met VVD-leider Eric van der Burg. Tweede van links SP-leider Ivens. Beeld Marc Driessen (www.marcdriessen.com)
Collegeonderhandelingen, mei 2014. Voor zit SP-raadslid Maureen van der Pligt met VVD-leider Eric van der Burg. Tweede van links SP-leider Ivens.Beeld Marc Driessen (www.marcdriessen.com)

Een coalitieakkoord is voor een deelnemende partij als een januskop. Het ene gezicht is één en al vrolijkheid om wat is binnengehaald, het andere gezicht staat permanent op onweer om wat is weggeven. De Amsterdamse SP nam deze week afscheid van een raadslid dat vooral de onweerkant zag.

Maureen van der Pligt was een bevlogen raadslid in de beste SP-traditie, met een sterk ontwikkelde onrechtradar. Jarenlang bestookte ze vanuit de oppositiebanken het college met scherpe, soms pijnlijke vragen als een wethouder tóch weer eens een millimeter was afgeweken van eerder gedane beloften.

Dat kan effectief zijn als je in de oppositie zit, maar wanneer je deel uitmaakt van een coalitie, wordt het lastig. Want dan kan het wel eens je eigen wethouder zijn die wat moet opschuiven.

Uithangbord
Insiders in de Stopera waren uiteindelijk niet erg verbaasd over het opstappen van Van der Pligt. Het schuurde al een tijdje tussen haar en de top van de Amsterdamse partij, iets wat Van der Pligt in haar interview met deze krant gisteren zelf bevestigde. Het lijkt erop dat ze tegen alle klassiekers is opgelopen die je als nieuwbakken coalitiepoliticus, voorheen oppositiepoliticus, kunt tegenkomen. Zo sprak ze haar ergernis uit over het feit dat fractievoorzitter Daniël Peters in alles achter de wethouder blijft staan, ook wanneer de laatste ingaat tegen de fractie- of partijlijn.

Voor een coalitiepartij zijn de wethouders het belangrijkste uithangbord. Zíj moeten het doen, zowel in de beeldvorming als in de inhoud. In de collegekamers heeft het bestuur een eigen dynamiek; er wordt regelmatig op het scherp van de snede onderhandeld. Wethouders hebben dan van hun fractie een kader nodig waarbinnen zij kunnen opereren, niet een tot tien cijfers achter de komma vastgesteld dictaat, zoals Van der Pligt wilde.

Verzuring en wantrouwen
Boven alles moet een wethouder zich gesteund weten door de fractie. En meestal komt het goed: moet hij de ene week een veer laten, dan heeft hij politiek kapitaal vergaard waarmee hij de volgende week een veer van een andere wethouder kan afrukken.

Maar moet een wethouder steeds eerst goedkeuring halen bij de eigen fractie, dan levert dat snel gedonder op in de coalitie. Want als de ene fractie dat doet, gaan de andere fracties dat ook doen en heb je binnen de kortste keren verzuring en wantrouwen. De kleinste bananenschil kan zo'n coalitie doen vallen.

Precies dat gebeurde in december van vorig jaar in Kampen. De SP-fractie keerde zich tegen een besluit van het college om huishoudelijke hulp niet meer door de gemeente te laten betalen. Daardoor kwam de eigen wethouder alleen te staan. De SP stapte uiteindelijk op en het college viel.

PvdA-light
Als Van der Pligt hoopte dat haar fractie bereid zou zijn tot zo'n zelfde dramatische stap om de coalitie te dwingen zich aan te passen aan haar wensen, kwam ze bedrogen uit. Amsterdam is nu eenmaal Kampen niet. Er staat veel op het spel. De SP van Emile Roemer wil zich met het oog op de landelijke peilingen bewijzen als betrouwbare coalitiepartner. Amsterdam ligt altijd onder de spotlights en dus mag er geen gekloot zijn. Reken maar dat de Amsterdamse SP-leiding ook op het dossier-Van der Pligt nauw contact onderhield met de Haagse partijtop.

'De SP dreigt een PvdA-light te worden,' besloot Van der Pligt haar interview. Daarin kan ze gerustgesteld worden: soms veren moeten laten heeft weinig met de PvdA of andere partijen te maken. De januskop is partijloos en duikt op in elke coalitie.

Wilt u reageren? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden