Plus

Opgehaald door de psycholance: 'Meneer, hier is uw ruimteschip'

De ambulance voor psychiatrische patiënten neemt de politie veel werk uit handen. Maar de zorg zou nog beter kunnen, zegt Hans van de Moosdijk, die op de psycholance rijdt. 'Het helpt als we onderweg al informatie krijgen.'

Hans van de Moosdijk en een collega in de psycholance Beeld Marc Driessen

Grote snor, ferme bouw en een bassende stem. Trek Hans van de Moosdijk een politie-uniform aan en er staat een agent tegenover je. "Maar dat zou niets voor mij zijn," zegt de sociaalpsychiatrisch verpleegkundige stellig. "Ik houd van hulp verlenen. Wetsovertredingen vaststellen moeten anderen maar doen."

Toch doen Van de Moosdijk (1959) en een chauffeur werk dat tot een paar maanden geleden door Amsterdamse agentenduo's werd gedaan. Want mensen met verward gedrag naar de psychiatrische crisisdienst brengen, was een politietaak. Mensen die behoorlijk in de war waren, kwamen daar geboeid binnen, op de Eerste Constantijn Huygensstraat. Maar Van de Moosdijk en zijn collega's zorgen ervoor dat patiënten niet als verdachten worden behandeld.

Ruimteschip
De psychotische Duitser op de Dam, bijvoorbeeld, zou door de politie waarschijnlijk hardhandig in een auto zijn gewerkt. Van de Moosdijk had een andere oplossing. De man dacht in zijn cannabiswaan dat hij in een ruimteschip was afgezet in Amsterdam. En hij wilde niet weg, tenzij per ruimteschip.

"Toen hebben we alle zwaailichten van de psycholance in de hoogste stand gezet. Ik zei: 'Meneer, hier is uw ruimteschip.' Toen stapte hij in en reden we zonder problemen naar de crisisdienst, waar hij is behandeld voor een drugspsychose."

De psycholance rijdt in Amsterdam al sinds 2014, maar pas de laatste maanden functioneert hij volledig. Een proef met een tweede auto toonde aan dat één psycholance te weinig is. "Eén psycholance is eigenlijk géén psycholance," zegt Van de Moosdijk.

Niet-crisisvervoer
Om die ene auto rendabel te maken, vervoerde hij dagelijks patiënten die niet in een crisissituatie verkeerden tussen instellingen. Voor noodgevallen was zodoende nauwelijks ruimte. "Want je kunt de patiënt die je in de wagen hebt niet langs de weg afzetten om naar een noodsituatie te rijden," zegt Van De Moosdijk.

Sinds er in september een tweede auto kwam voor het vervoer van psychiatrische patiënten en de psycholance 16 uur per dag stand-by staat voor crises, is de inzet van de politie zeer sterk gedaald. In een dienst van 16 uur moet de psycholance zo'n keer of tien uitrukken. Vanwege de gunstige resultaten wordt de psycholance ook dit jaar bijgestaan door een tweede wagen voor niet-crisisvervoer. Er wordt gekeken of de psycholance ook 24 uursdiensten kan draaien.

Jeroen Zoeteman, psychiater en als manager behandelzaken van de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam (Arkin) nauw betrokken bij de psycholance, is enthousiast over de proef met een tweede auto: "Voorheen werd 90 procent van de patiënten binnengebracht door de politie, vaak met handboeien om. Dat is gekelderd tot 10 procent. De rit in een psycholance is humaner voor patiënten en neemt de politie werk uit handen. Het is een goede zaak dat we hiermee doorgaan."

Amsterdamse aanpak
Ook de Ambulancedienst Amsterdam en de politie zijn positief over de proef. Hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg sprak als lid van het landelijke Aanjaagteam Verwarde Personen uit dat de Amsterdamse aanpak ook in andere steden kan worden toegepast.

Die aanpak heeft de politieke wind in de rug. Door de enorme landelijke stijging van het aantal politiemeldingen van personen met verward gedrag - 40.000 in 2011 en 65.000 in 2015 - heeft minister Schippers (Volksgezondheid) 40 miljoen extra beschikbaar gesteld. Het is nog niet duidelijk hoeveel miljoen naar Amsterdam komt.

Van de Moosdijk heeft al ideeën over de manier waarop het vervoer van acute psychiatrische patiënten verder verbeterd zou kunnen worden. Hij was op werkbezoek in Stockholm, waar zijn collega's al een stap verder waren.

"In Zweden bestaat het elektronisch patiëntendossier. Als je daar naar een crisissituatie toerijdt, kun je tijdens de rit medische informatie over de patiënt opvragen. Dat helpt de hulpverleners."

In Stockholm wordt geen strikte scheiding meer aangebracht tussen een psychiatrische crisisdienst en een spoedeisende hulp.

Delier
"De spoedeisende hulp voor psychiatrische en somatische patiënten zit in één gebouw. Dat is handig," zegt Van de Moosdijk, "want sommige psychiatrische klachten hebben een lichamelijke oorzaak. Denk aan een delier dat voortkomt uit blaasontsteking. Of een te snel werkende schildklier, waardoor mensen manisch worden. Somatiek en psychiatrie samenbrengen op een spoedeisende poli is de toekomst."

Beeld Jorris Verboon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden