recensie

Opera Lulu door de ogen van Kentridge is een cartoonesk drama (****)

Lulu is een notoir lastig te ensceneren opera, maar de Zuid-Afrikaanse beeldend kunstenaar Wiliam Kentridge heeft de sleutel gevonden. Zijn zwart-wittekeningen zorgen voor een visuele eenheid en intrigerende perspectieven.

LuluBeeld Clärchen & Matthias Baus

Lulu oogt huppelig en onschuldig. Als ze zingt klinkt dat onaangedaan, met de ijselijke coloraturen van een kind. Dat ze vertedering of zelfs wellust oproept bij ieder die haar tegenkomt, is goedbeschouwd niet te begrijpen. Wie of wat is deze Lulu? Een personage uit Frank Wedekinds Erdgeist en Die Büchse der Pandora, ja, natuurlijk. Alban Berg baseerde er zijn tweede opera Lulu op, die hij wegens zijn ontijdige sterven in 1935 onvoltooid moest laten. Maar wie is die Lulu nou werkelijk?

De Zuid-Afrikaanse beeldend kunstenaar William Kentridge geeft in zijn enscenering van de opera een antwoord op de onbeantwoordbare vraag. Lulu is de heraut van de dood. In haar dans der wellust sleurt ze al haar partners mee de eeuwige duisternis in. Haar rol is pas uitgespeeld als ze in de slotscène door Jack the Ripper wordt vermoord.

Veeleisende titelrol
Lulu, gezien door de ogen van Kentridge, ging gisteren in première in Nationale Opera & Ballet en is daar nog de hele maand te zien. Daarna gaat de productie naar New York en Londen. Daar zullen ze het moeten stellen zonder de sopraan Mojca Erdmann, die schittert in de veeleisende titelrol. Wel vraag je je af waar nou precies die fatale aantrekkingskracht van haar personage in schuilt - Kentridge gaf haar een doorsnee uiterlijk, met kort zwart krulhaar.

Maar het antwoord zit in de orkestbak. Daar speelt het Koninklijk Concertgebouworkest die verleidelijke, morose, kruidig zoet walmende, decadente en dubbelhartige noten van Alban Berg op een niveau waarvan ze in New York en Londen alleen maar kunnen dromen. Wel mag dirigent Zagrosek de kleuren een tikkeltje uitbundiger aanzetten en de ritmiek wat strakker aandraaien. Dan zou het nog meer indruk maken.

Lulu is een notoir lastig te ensceneren opera, alleen al vanwege de tot in het absurde doorgeconstrueerde chromatische muziek, die veel van de toehoorder vraagt. Maar Kentridge heeft de sleutel gevonden. De projecties van zijn zwart-wittekeningen, over de volle hoogte en breedte van het toneel, scheppen niet alleen visuele eenheid, maar zorgen ook voor intrigerende, toverachtige perspectieven, waarin zangers verschijnen en weer verdwijnen.

Lulu's getekende borsten en schaamhaar zorgen voor cartooneske lucht in het verstikkende drama. De parade van briljante, met een paar virtuoze inktstreken getekende mannenportretten illustreren zowel Bergs historische Umwelt (Wedekind, Kraus, Schönberg, Loos, Mahler, en, als Zuid-Afrikaans accentje, Gerard Sekoto) maar zou ook een doorsnee kunnen zijn van Lulu's veroveringen.

Levende legende
Ook de cast was van torenhoog niveau, met als uitblinkers Mojca Erdmann als Lulu en Johan Reuter als een enge Dr. Schön en een nog veel engere Jack the Ripper. Geweldig was ook levende legende Franz Grundheber (77 jaar!) die in zijn rol van Schigolch aan zijn jonge collega's liet horen wat dictie is. Sterk waren ook Daniel Brenna (Alwa), Werner van Mechelen (Atleet) en Katrien Baerts in een klein maar fijn rolletje.

Kentridges Lulu is een indrukwekkende pendant van If We Ever Get to Heaven, de expositie van zijn werk die nu in Eye is te zien. Ervaringen die niemand mag missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden