Plus

Op zolder gevonden foto's bieden persoonlijke blik op oorlog

Tientallen foto's van het Lloyd Hotel in de jaren 1939-1940, toen het diende als opvang voor Duits-Joodse vluchtelingen, zijn teruggevonden op een zolder in Amsterdam-Zuid. De foto's werden gemaakt door amateurfotograaf Jules Loszynski.

De klaarmakerij Beeld Jules Loszynski

'Holland. Ein neues Land, ein neues Leben,' prijkt in witte sierletters op het eerste blad van het fotoalbum van amateurfotograaf en Duits-Joodse vluchteling Jules Loszynski. Ernaast fotootjes met witte kartelrandjes van het Centraal Station. Uit de keurig ingeplakte foto's en de bijschriften over Jules' nieuwe leven in Amsterdam spreekt hoop.

Jules was rond 1937 uit Duitsland gevlucht en trachtte in Amsterdam een nieuw leven op te bouwen. Hij vond een baan bij de firma Tevema (Technische Veren Maatschappij) op de Lijnbaansgracht en later bij het Lloyd, destijds een opvang voor Duits-Joodse vluchtelingen, aan de Oostelijke Handelskade. Al snel liet hij zijn vrouw Ruth uit Berlijn overkomen.

Dynamisch
Dat hij voor Amsterdam koos, lag voor de hand. Hij was in 1909 in Amsterdam geboren, maar al op zijn derde met zijn ouders naar Duitsland verhuisd, waar hij een dynamisch leven leidde. Hij sportte veel, hield van auto's en vliegen, ging naar dansavonden en etentjes. Van alle uitstapjes en gebeurtenissen in zijn leven maakte hij foto's met zijn plaatcamera Koilos.

Toen Jules bij het Llyod aan de slag ging, fotografeerde hij de vluchtelingen die op weg waren naar elders en de mensen die werkten in de wasserette, kleermakerij, bakkerij, keuken en schoenlapperij, de toneelgroep, de slaapzalen en de kamers voor echtparen.

Getipt
Studenten cultureel erfgoed van de Reinwardt Academie werden over het bestaan van de foto's getipt. Ze kwamen in contact met de eigenaar Jack Weil (66), de zoon van Ruth, die de foto's en negatieven op de zolder van zijn ouderlijk huis vond. De studenten doken maandenlang in het leven van Jules en stelden een expositie samen voor Open Joodse huizen - Huizen van Verzet op 4 en 5 mei.

Studenten Dionne Doets (21) en Lotte Evers (27): "De foto's zeiden Jack aanvankelijk weinig. Zijn moeder sprak maar weinig over Jules. Op de foto's is Jules' leven van de periode vóór en in de oorlog te zien. Er zijn sportfoto's, foto's van picknicks en kampeertochtjes en zijn woning in de Rivierenbuurt. Het komt allemaal heel dichtbij. Jules krijgt een gezicht."

Kiekjes

Het Lloyd kende de foto's ook niet. "Ze waren verrast door kiekjes van het gebouw, de afdelingen, het personeel en de vluchtelingen met hun kinderen. Op een van de foto's staan mannen in een rij voor het kantoor te wachten op een verlofbriefje omdat ze naar buiten willen, op een andere foto zit Jules achter zijn bureau," beschrijft een van de studenten.

Op de zolder vond Jack, behalve zes fotoalbums van Jules, ook diens twee plaatcamera's, een bijbehorend 'ontwikkeldoosje', een koffergrammofoon, 78-toerenplaten en een piepklein zakboekje uit 1944.
De laatste foto in het zesde album dateert van juni 1942 en is waarschijnlijk van Jules zelf, zittend aan een tafel voor het raam in zijn woning. 'Sonntag Morgen ohne Sorgen,' is erbij geschreven.

Gedeporteerd
Jules werd in 1943 opgepakt en via Westerbork naar concentratiekamp Bergen-Belsen gedeporteerd, waar hij in december 1944 stierf. In een van de albums zit een foto van 21 mei 1941, waarop twee mensen achter een piano te zien zijn, een violist en een dansend echtpaar. "Heel wrang ja, als je er nu naar kijkt," zegt Jack.

Zijn moeder bewaarde het zakboekje maar sprak amper over Jules of haar eigen tijd in het kamp Bergen-Belsen. In 1948 hertrouwde ze met Auschwitzoverlever Hugo Weil. Een jaar later werd Jack geboren. "Jules was een onbekende figuur. Ik wist van zijn bestaan, maar had geen band met hem. Dat is nu wel veranderd."

Beeld Jules Loszynski
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden