Plus Schoolkeuze

Op school buiten de stad: 'Weesp, waar is dat eigenlijk?'

Ruim 300 leerlingen zitten buiten de stad op school, bijvoorbeeld omdat ze zijn uitgeloot voor de scholen waar ze heen wilden. 'Ik moet bijna een uur met de bus. En kan nooit bij vrienden hangen.' Slot van een serie.

Talha Uludag is een forenzende scholier. Hij reist iedere dag van Amsterdam naar Zaandam Beeld Dingena Mol

Laatst had Bauke Verweij (12) voor het eerst zijn halte gemist. Hij was zo verzonken in het nieuwste Harry Potterboek dat hij vergat uit te stappen in Velsen-Zuid. Daardoor kwam hij te laat en miste hij het grootste deel van het eerste uur Frans.

Het was de eerste keer, een hele prestatie voor een half jaar forensen. Want dat doet Bauke. Hij pendelt elke dag heen en weer tussen zijn huis in de Marnixbuurt en Velsen-Zuid, waar het ­Felisenum zit, een categoraal gymnasium. Het was zeker niet zijn eerste keuze, maar het Felisenum was de enige optie voor hem en zijn ouders toen hij was uitgeloot voor alle andere scholen in Amsterdam waar hij naartoe wilde.

Niet dat hij niet braaf zijn best had gedaan om een middelbare school te kiezen. In groep 7 was hij al begonnen met het bezoeken van open dagen. In groep 8 volgden er nog meer.

Met zijn moeder, Elisabeth Bootsma, die actief is voor de stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam en pleit voor meer ruimte op populaire scholen, had hij een lijst van wel twaalf scholen gemaakt. Slapeloze nachten had hij ervan, zo spannend vond hij het om te loten. Hij wilde zo graag naar het Barlaeus Gymnasium.

Toen kwam hij op zijn allerlaatste keuze terecht. Eigenlijk een reserveschool, die zijn moeder er voor de zekerheid maar had opgezet. Dat was een brede scholengemeenschap met een vrije leermethode, helemaal niets voor Bauke.

"Bauke heeft moeite zich in een drukke omgeving te concentreren en is het meest gebaat bij een klassiek schoolsysteem," zegt Bootsma aan de keukentafel bij hen thuis. Toen de uitslag vorig jaar in de lente binnenkwam, was Bauke ten einde raad. "Ik ging naar mijn kamer, sloot me op en heb gehuild." Hij wilde drie dagen niet naar school.

Verademing
Zijn moeder is gaan bellen naar scholen. Of er toch niet nog ergens plek was? Nee, niet op de scholen waar Bauke naartoe wilde. Uiteindelijk kwamen ze op aanraden van een kennis op het Felisenum uit. Daar is Bauke nu gelukkig. "Een verademing," zegt Bootsma. "We werden er in tegenstelling tot op Amsterdamse scholen zo hartelijk ontvangen."

Marijn Tegelaar, afdelingsleider van de onderbouw van het Felisenum, moet daar wel om ­lachen. "Wij ontvangen iedereen hartelijk. Blijkbaar is wat ik gewoon vind op andere plekken bijzonder."

Op het kleine gymnasium in Velsen komen al jaren Amsterdammers terecht. Nooit heel veel, maar toen het loten voor gymnasia steeds spannender werd, zag de school een toename. Sommige kinderen gaan terug naar Amsterdam als er plek is op het Vossius of Barlaeus, maar er zijn er ook altijd een paar die het zo leuk vinden dat ze blijven.

"In Amsterdam heerst een gekte die wij hier niet kennen," zegt Tegelaar. De school heeft nog nooit hoeven loten. "Hier moeten we er eerder voor zorgen dat er genoeg kinderen komen."

Chinta van der Linden gaat iedere dag vanuit Amsterdam naar Weesp Beeld Dingena Mol

Dit schooljaar gingen 323 kinderen naar scholen buiten de stad. Tot zover als Middelburg, blijkt uit cijfers van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), waarin mogelijk ook kinderen zijn meegenomen die zijn verhuisd, maar nog niet in Amsterdam zijn uitgeschreven.

De afgelopen jaren gingen er altijd rond de driehonderd kinderen buiten de stad naar school, maar toen in 2014 518 kinderen werden uitgeloot, ontstond een piek van forensende scholieren. De meesten kiezen voor een school in de nabije gemeenten: Almere, Zaandam of Haarlem.

Overigens zijn er ook altijd rond de driehonderd leerlingen van buiten Amsterdam die hier naar school gaan. Het Osvo, de vereniging van schoolbesturen, heeft officieel geen standpunt over de ­forensende scholieren. Wel benadrukt bestuurder Betty van Nieuwenhuizen dat er 'altijd genoeg plek is van voldoende kwaliteit' voor alle Amsterdamse leerlingen - alleen niet op elke mogelijke school. En dat is voor ouders precies het probleem: ze willen niet dat hun kind naar een school gaat die ze niet goed of geschikt voor hun kind vinden.

Schande voor stad
Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam is niet blij met de forensen. De stichting maakt zich zorgen: "Voor een kennisstad als Amsterdam is het een schande als haar eigen jonge burgers noodgedwongen buiten de stad een passende school moeten vinden."

Ook niet alle scholen in de omgeving van Amsterdam zijn blij met de overloop. Amstelveen worstelt met de interesse uit Amsterdam. Op het populaire Keizer Karel College kunnen ze alleen de leerlingen uit de voorrangsgebieden kwijt, het is vervolgens moeilijk om nee te verkopen aan wanhopige Amsterdamse ouders.

Ber Leurink, schoolleider van het Pascal College in Zaandam, noemt de Amsterdamse matching en loting een 'vreselijk circus'. Er is altijd wel plek voor Amsterdamse leerlingen op het Pascal College - er zijn er nu 18 op de school - maar Leurink, die ook op Amsterdamse scholen heeft gewerkt, ziet de leerlingen liever in Amsterdam blijven. "Dat is beter voor een stad."

323

Met het ingang van het ­huidige schooljaar gingen 323 eersteklassers uit ­Amsterdam naar scholen buiten de stad.

Bij hem op school zit sinds dit jaar Talha Uludag. De twaalfjarige gymnasiast woont in Osdorp, vlakbij het Caland Lyceum, maar gaat elke dag naar Zaandam. "Ik vond de scholen in mijn buurt te vol en te druk," zegt hij.

"En ik wilde zeker weten dat ik naar de school kon die ik had uitgezocht. Ik wilde niet teleurgesteld zijn." ­Talha zag de onzekerheid van het loten niet zitten. Bovendien zei een goede vriend dat het Pascal College een prima school was. Nu reist hij soms mee met zijn ouders, die in Zaandam werken, of hij reist zelf een uur met de trein en de bus. "Maar ik kan goed opstaan 's ochtends."

Bauke kan door het pendelen met fiets, bus en dan weer de fiets eigenlijk nooit bij klasgenoten hangen. Hobby's en sport staan op een laag pitje. Hij is niet zielig, zeker niet, er zijn zat kinderen die nog verder reizen, maar af en toe is hij wel jaloers op zijn broer die vijf minuten voor de les op zijn fiets springt naar het Cartesius Lyceum. Talha kent het. Hij hangt weleens bij klas­genoten, maar ze komen nooit naar hem.

Niet blijven zitten
Ook als je niet bent uitgeloot voor de middelbare school, komt het voor dat je niet in de stad naar school gaat. Chinta van der Linden (15) zat op Het 4e Gymnasium, maar moest naar het atheneum als ze niet in de tweede wilde blijven zitten. Dus ze moest van school af.

Helemaal geen schande, maar vind maar eens een school met plek in de stad. Haar ouders belden vijftien scholen, van west tot noord tot oost, maar alle derde klassen van scholen waar ze zich wel zag zitten, waren vol. "Bij het Berlage Lyceum kregen we zelfs te horen dat ze niet eens naar haar aanvraag gingen kijken," zegt haar vader Paul van der Linden.

Chinta ging uiteindelijk naar 3-vwo op het Vechtstede College in Weesp. "Ik wist niet eens dat Weesp bestond," zegt Chinta. Ze vond de school met 1350 leerlingen duizelingwekkend groot na het compacte 4e Gymnasium.

"Ineens zat ik op een school waar ik 1349 leerlingen niet kende." Nu is ze gewend aan het uur reizen van Westerpark naar Weesp en heeft ze haar draai gevonden. "Uiteindelijk lijken alle scholen op elkaar, als je eenmaal vrienden hebt gemaakt."

Dit is het laatste deel van een serie over schoolkeuze. Lees ook:
Deel 1 - De grote stap na groep 8: een brede of een kleine school? [+]
Deel 2 - 'Beste onderwijs waar het het hardst nodig is' [+]
Deel 3 - Kleding op school: wat moet en mag je aan? [+]

Bauke Verweij reist iedere dag naar Velsen-Zuid Beeld Dingena Mol

Als je buiten de stad naar school wilt

In Nederland geldt de vrijheid van onderwijskeuze waardoor iedereen zich op elke mogelijke school in het land mag inschrijven. Je mag je ook op meerdere scholen in meerdere gemeenten aanmelden, maar dat moet je wel zeggen tegen de betreffende scholen.

Sommige gemeenten hebben echter voorrangsregelingen en lotingsprocedures. De scholen in de gemeente Amstelveen geven bijvoorbeeld voorrang aan kinderen die in de gemeenten Amstelveen, Badhoevedorp, Aalsmeer en Ouderkerk wonen of naar school gaan.

Daardoor maken kinderen uit Amsterdam nauwelijks kans om op een van de drie populairste scholengemeenschappen terecht te komen. Ook als je je op een school in een andere gemeente inschrijft en toch afhaakt en liever naar een school in Amsterdam wilt, is dat mogelijk. Op 29 en 30 mei kun je je inschrijven op scholen waar nog plek is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden