'Op het ADM-terrein kleur je buiten de lijntjes'

Stadsnomaden en vrijbuiters verdwijnen uit de binnenstad. Ze wijken uit naar de rafelranden van de stad, steeds verder naar buiten. Het ADM-terrein in Westpoort wil graag een plek voor iedereen zijn. 'Vergelijk ons met Christiania in Kopenhagen.'

Bewoonster Suwanne Huijboom was er vanaf het eerste uur bij op het ADM-terrein in Westpoort Beeld Mats van Soolingen

Amsterdam dikt in. Lege plekken worden opgevuld met woningbouw, oneffenheden geplaveid en kraakpanden en vrijplaatsen ontruimd. Binnen de stad is steeds minder ruimte voor sociale drop-outs, vrijbuiters en onaangepasten. Zij zoeken de randen van de stad op, waar het leven ruig is en de betutteling ver.

"Er moet ruimte voor mensen zoals wij zijn bij een grote stad, dat is belangrijk," zegt Suwanne Huijboom. Vanaf het eerste uur was ze erbij, op het ADM-terrein in Westpoort. Ze vertelt over de haast mythische kraak van het terrein van de voormalige Amsterdamsche Droogdok Maatschappij in 1997. "De hekken zaten natuurlijk op slot, de enige toegangsweg was via het water. Met de oude vissersboot Papillon zijn we 's nachts naar het terrein gevaren, met meubels en andere benodigdheden. Zo konden we de hekken van binnenuit openmaken."

Maatschappij op zichzelf
Sindsdien is het terrein een begrip in het Amsterdamse alternatieve klimaat. Zo'n 130 namen staan op de bewoners- en gebruikerslijst: er zijn mensen die permanent op het terrein verblijven, er zijn kunstenaars en mensen uit de creatieve industrie die pied-à-terres op het terrein hebben, of ateliers.

Het terrein is een maatschappij op zichzelf, waar alles lijkt te kunnen. De bewoners zijn van alle leeftijden en achtergronden. "Dit huis bouwde een vrouw voor haar dochter, die hier is geboren. Ondertussen is dat meisje achttien," vertelt Suwanne. Er liggen bergen oud ijzer, voor als mensen daar nog iets mee willen. Er zijn verbouwde boten langs de kade, onduidelijke bouwsels uit pallets rondom de gigantische oude hal, joerten, houten huizen in het flinke bos dat ook bij het terrein hoort en een Toren van Pizza, waarin een Italiaans stel op onregelmatige tijden pizzafeesten geeft.

Keuze
"Leven hier is een keuze. Je kleurt hier buiten de lijntjes, buiten de maatschappelijke norm. Mensen helpen elkaar hier, het terrein staat zo ver mogelijk van de commercie vandaan," zegt Koen ('achternaam hoeft niet in de krant'). "Het is een woon-werkgemeenschap. We organiseren festivals, geven ruimte aan culturele activiteiten. Er blijven soms mensen hangen, die kunnen een proeftijd krijgen om te zien of ze bij ons passen. Als dat zo is, zijn ze van harte welkom."

De afgelopen jaren is Amsterdam een aantal van zijn vrijplaatsen binnen de stad kwijtgeraakt: het Slangenpand aan de Spuistraat werd ontruimd, de Valreep in Oost moest plaatsmaken voor woningbouw en Villa Friekens in Noord werd verlaten voordat de ME eraan te pas kwam. Sommige krakers en andere vrijbuiters zochten vervolgens hun heil op het ADM-terrein, anderen verhuisden naar Zuidoost of naar andere plekken.
Koen: "In Kopenhagen heb je Vrijstad Christiania, daar is het ADM-terrein een beetje mee te vergelijken. Straks zijn we nog de enige echte vrijplaats bij de stad."

Hay Schoolmeesters: "We hebben goed contact met de gemeente, om te kijken of we hier een plek voor iedereen kunnen creëren. Ook voor de stadsnomaden." De gemeente heeft echter niet zoveel te zeggen over het ADM-terrein, dat behoort aan de erven van de in 2003 geliquideerde vastgoedhandelaar Bertus Lüske. In januari oordeelde de rechtbank in Amsterdam dat de bewoners er voorlopig mogen blijven, ondanks plannen van de grondeigenaar om op het terrein een scheepswerf en haven te vestigen.

Andere wereld
Aan de andere kant van het hek ligt een andere wereld: daar staan oude caravans en woonwagens met houten hekjes eromheen. Er zijn geen kunstzinnige objecten, hier wonen mensen eerder uit noodzaak dan uit keuze, zo lijkt het. Koen: "We hebben niet zoveel contact met hen, het leven van sommigen schuurt tegen dakloosheid aan. Er zijn arbeidsmigranten en mensen met verslavingsproblemen." Toch wonen ook buiten het hek mensen die ervoor hebben gekozen, die zich willen onttrekken aan de regels van de maatschappij net als bij de nabijgelegen A5.

Daar bivakkeert sinds maart een groep stadsnomaden die de afgelopen maanden op verschillende plekken in de stad huisden. Uiterlijk eind februari 2017 moeten zij weer het veld ruimen, naar een andere plek. Eerder dit jaar kwam de groep in het nieuws toen ze klaagden over de slechte faciliteiten op het terrein, en het feit dat CDA Nieuw-West wilde dat de nomaden een bijdrage gingen betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden