Plus

'Op deze school kun je jezelf zijn'

Waarom krijgt Amsterdam maar geen nieuwe islamitische middelbare school? 'In Rotterdam hadden ze wel lef.' Slot van een tweeluik.

Leerlingen van het Avicenna College in Rotterdam met directeur Richard Troost. Het is de enige islamitische middelbare school van Nederland Beeld Jean-Pierre Jans

In de grote pauze pakt een docent de microfoon van de schoolomroeper. Zangerig Arabisch galmt door de school. Sommige meiden en jongens lopen naar de gebedsruimtes, verdeeld over twee vleugels van de school, links de jongens, rechts de meisjes. Bij de meiden liggen hoofddoekjes klaar. In de wasruimte naast het gebedslokaaltje zijn zeven wasplekken.

"Hier kun je jezelf zijn," zegt Miriam (16) die in de vierde klas zit. Het goedlachse meisje draagt een hoofddoek en skinny jeans en noemt het Avicenna College in Rotterdam 'een heel leuke school'. Voor Soumia (14), lief gezicht, geen hoofddoek, zijn haar schoolgenoten als 'broertjes en zusjes'.

Een alternatief
Het Avicenna College voor vmbo, mavo, havo en vwo, is nu de enige islamitische middelbare school in Nederland. Een school waar elke les begint en eindigt met het reciteren van een Korantekst, en schoolfeesten en gymlessen gescheiden worden gehouden. Maar ook waar lang niet alle meisjes een hoofddoek dragen.

Het Avicenna is de opvolger van het Ibn Ghaldoun, dat na een reeks onfrisse praktijken - van examenfraude tot radicale opvattingen van docenten, vriendjespolitiek en slecht onderwijs - in 2013 failliet ging.

Hoewel de omstandigheden in zekere zin vergelijkbaar waren met de ondergang van het Islamitisch College Amsterdam (ICA) in 2010, werd voor het Ibn Ghaldoun meteen een alternatief opgericht. Alle 610 leerlingen werden ondergebracht in een nieuwe school, de Opperd, die niet veel later het Avicenna College werd.

Dwarsbomen
Waarom ging het in Rotterdam zo snel en is er in Amsterdam na zeven jaar nog steeds geen islamitische middelbare school, ondanks een grote wens van ouders?

Yusuf Altuntas, directeur van de Isbo, de landelijke organisatie van islamitische schoolbesturen, wijt het aan onervarenheid en onwil. De onervarenheid zit volgens hem bij zijn eigen achterban. "De moslimgemeenschap is niet in staat zelfstandig een middelbare school van de grond te tillen. Het ICA bestaat niet meer, Ibn Ghaldoun bestaat niet meer. Dan ga je niet een derde keer je hoofd stoten."

Complicatie is dat er al zes jaar een aanvraag voor een nieuwe school in Amsterdam ligt van de omstreden Stichting voor Islamitisch Onderwijs (SIO). Zowel staatssecretaris Sander Dekker als de gemeente Amsterdam ligt dwars vanwege banden tussen de stichting en oud-medewerkers van het ICA en omstreden uitlatingen van een opgestapte bestuurder van de stichting.

Niet hun best
"Ik heb begrip voor het dwarsbomen van de SIO," zegt Yusuf Altuntas. "Maar ik heb er geen begrip voor dat de gemeente en schoolbesturen niet hun best doen op een andere manier een islamitische school te stichten."

Het CVO, een christelijk schoolbestuur in Rotterdam, ontfermde zich in 2013 over de islamitische leerlingen van het Ibn Ghaldoun.

Dat getuigde van lef, benadrukt Richard Troost, interim-directeur van het Avicenna College. Onderwijsbestuurders in de stad vonden dat een islamitische middelbare school bestaansrecht heeft. Ibn Ghaldoun werd ontmanteld, alle docenten moesten opnieuw solliciteren, slechts dertig procent werd aangenomen.

Wantrouwen
Troost is geen moslim, noemt zich humanist. Hij zorgde ervoor dat het Avicenna een school werd van onbesproken gedrag: met een duidelijke plek voor de islam - zijn gebrek aan kennis compenseert hij met een interne islamitische identiteitscommissie - en degelijk onderwijs.

De start was niet makkelijk. Ouders wantrouwden het feit dat de school onder een christelijke bestuur werd gesticht. Bovendien bemoeide de SIO zich ermee. Jongens gelieerd aan de stichting flyerden bij het hek van het Avicenna en noemden de school een 'hoax' en een 'christelijk en zionistisch complot'.

Toch is onder de paraplu van een bestaand bestuur een school beginnen volgens Yusuf Altuntas de beste manier. "Dan leer je van de bestaande school. Het Islamitisch College Amsterdam groeide in een paar jaar tijd naar duizend leerlingen. Dat kan niet. Je moet eerst een fundament hebben."

Calvijn College
Maar daar komt onwil de hoek omkijken, aldus Altuntas. "Topambtenaren benaderden me met het voorstel Rotterdam als blauwdruk te gebruiken voor Amsterdam. Maar Amsterdamse onderwijsbestuurders durven het niet aan."

Vier jaar geleden benaderde Altuntas twee Amsterdamse christelijke schoolbesturen: Zaam, met 22 scholen het grootste bestuur in de stad, en de Cedergroep. Zaambestuurder Judith Steenvoorden ging in gesprek met Isbo en later met het Avicenna, maar inmiddels liggen de gesprekken stil.

Steenvoorden zegt liever bestaande scholen waar veel islamitische leerlingen zijn (onder meer het Comenius Lyceum en het Calvijn College) te willen aanpassen aan wensen van ouders, zoals gescheiden gymmen en stilteruimtes waar leerlingen kunnen bidden, dan te werken aan een specifiek islamitische school. Ze heeft haar twijfels bij de wenselijkheid daarvan. "Ik vind het belangrijk dat onze scholen gericht zijn op integratie."

Concurrentie
Ook de Cedergroep haakte af. "De voorwaarden die het Avicenna en het Isbo stellen, zoals gescheiden gymlessen, passen niet bij hoe wij ons onderwijs willen inrichten," zegt bestuurder Jonna Merkx.

Altuntas van de Isbo vermoedt een andere reden voor het afhouden van de Rotterdamse school. "Besturen in Amsterdam zijn bang voor de concurrentie. Als er een islamitische middelbare school komt, lopen scholen met veel islamitische leerlingen leeg." Beide besturen weerspreken dat.

Zo komt er maar geen islamitische middelbare school in Amsterdam, waarvoor volgens ramingen van de gemeente bijna 200, en volgens de Isbo 500, potentiële leerlingen zijn. Niemand zegt het, maar onder al het verzet lijkt angst te schuilen voor een school die een kweekvijver is voor radicalisering.

Identiteitsvorming
Richard Troost van het Avicenna en Yusuf Altuntas van de Isbo denken daar anders over. Troost zegt dat de school veel doet aan identiteitsvorming, ook vanuit het besef dat een gebrek daaraan voedingsbodem voor radicalisering kan zijn. "Hier kunnen docenten met kennis van de Koran zeggen: die IS-claims kloppen niet, dat zijn mafkezen, kijk maar."

Altuntas claimt dat geen enkele Syriëganger op een Nederlandse islamitische school heeft gezeten. Navraag bij experts leert dat dat plausibel is, maar niet met onderzoek is bevestigd.

Ze kunnen morgen in Amsterdam beginnen, zegt Troost. Er zijn genoeg potentiële leerlingen, kennis en ruimte. De kans dat het gebeurt, is vooralsnog klein.

Lees ook deel 1: Waarom heeft Amsterdam nog geen nieuwe middelbare islamitische school? [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden