Plus

Op de pedalen met Amsterdams eerste fietsburgemeester

Niemand die haar kende en tóch werd Anna Luten (28) de eerste fietsburgemeester van Amsterdam. 'Ik geloof in experimenten.'

Anna Luten is de eerste Fietsburgemeester van AmsterdamBeeld Mats van Soolingen

Op het kruispunt van de Kinkerstraat en de Bilderdijkstraat stopt de allereerste fietsburgemeester voor rood. Nog een keertje: de fietsburgemeester stopt. Voor róód! Niet dat doorrijden hier onverantwoord zou zijn, helemaal niet zelfs. Nergens een auto te bekennen, nergens een tram te zien. Maar Anna Luten, eerste fietser onder de fietsers, vindt door rood rijden gewoon niet nodig. "Bij oranje rij ik soms wel door hoor."

Of het is omdat ze deze ochtend met de plaatselijke fietsverslaggever door de stad fietst? Ze denkt na. En nog eens. Een béétje toegeven moet ze het wel. Want vroeger, vóór vrijdagavond 24 juni, toen ze nog ambteloos burger was, zal ze best het rood weleens hebben genegeerd. "Maar nu heb ik toch een voorbeeldfunctie." En dus stopt ze voor rood, ook als het oeverloos duurt, zoals even later, als we de Hobbemastraat willen oversteken.

Verder is er niet veel mis met de rijstijl van de vrouw die de primeur heeft de eerste fietsburgemeester van Nederland, en misschien zelfs van de hele wereld te zijn. Lekker soepeltjes trapt ze haar verroeste stadsfiets Amsterdam door.

Goed fietsen
Praten en fietsen, góed fietsen, het is niet iedereen gegeven, maar Luten doet het, met zichtbaar gemak. Behendig is ze, ze kan sturen, ook met één hand. In de krat voorop onder meer een laptoptas. Every inch een Amsterdamse fietser.

De nieuwe fietsburgemeester dus. Zie haar als de pedalerende equivalent van de nachtburgemeester. Het is de bedoeling dat zij, gevraagd én ongevraagd, de stad van adviezen zal voorzien. De belangen van de fietser zal verdedigen op het stadhuis, maar ook daarbuiten.

"Ik mag de stem zijn van de mensen die in Amsterdam werken en wonen, en met de overheid en de industrie werken aan oplossingen voor problemen. Inspelen op kansen om het fietsen nog leuker te maken."

'Zie haar als de pedalerende equivalent van de nachtburgemeester'Beeld Mats van Soolingen

Vreemde eend
Een voorbeeld? We kruisen net de Overtoom. "Kijk hier. Fietsers zitten elkaar vaak in de weg op onze soms wel erg smalle fietspaden. Verkeer dat afslaat en moet wachten tot ze veilig kunnen oversteken, verstopt vaak de schaarse ruimte."

"Maak daar een voorsorteerstrook, dan heeft niemand last van elkaar. Ik snap natuurlijk ook wel dat je daarvoor meer ruimte nodig hebt, maar ik vind dat fietsers die ruimte zouden moeten krijgen."

Luten is een frisse verschijning in het fietswereldje. In het dagelijks leven werkzaam als marketingmanager bij een fietsenmerk en gespecialiseerd in de racefietsende vrouw, benadert zij de stedelijke fietswereld vanuit een andere hoek dan tot dusver gebruikelijk.

Vóór haar uitverkiezing kende niemand haar. De avonden waarop fiets­enthousiastelingen uit de hele stad elkaar beschieten vanuit hun loopgraven? Elke week zijn er gelegenheden, maar voor Luten is het een onbekende wereld.

En toch twijfelde ze geen seconde toen ze, enkele maanden geleden alweer, stomtoevallig met iemand in gesprek kwam over het voornemen een fietsburgemeestersverkiezing te organiseren.

"Ik wist gelijk: dat moet ík worden. Ik vond en vind deze rol zo bijzonder. Er gaan de komende jaren nog heel veel meer mensen fietsen en dat maakt dat in steden hard moet worden gewerkt om dat te faciliteren. En niet alleen door de overheid."

Luten maakte dus een filmpje van zichzelf, al fietsend door de stad. De stemmen stroomden binnen. Tot op de laatste dag stond ze bovenaan, waarna ze zichzelf, als gevolg van een inhaalrace op het scherp van de snede, ineens naar een vierde plaats zag duikelen. "Gelukkig kreeg ik een wildcard en behoorde ik toch tot de vier gelukkigen die in Pakhuis de Zwijger een pitch mochten doen."

Doodeng vond ze het, met name omdat ze ineens op een podium stond tussen de veteranen van de Amsterdamse fietswereld. Zacht gezegd: niet per se meegaande types.

Wel per se dossiertijgers, bij voorkeur van het activistische slag. Een van haar medekandidaten zei het leuk te vinden haar nu eens in het echt te kunnen zien. "Die meisjes die maar bovenaan stonden de hele tijd." Luten, diplomatiek: "Al die betrokken mensen betekenen veel voor de stad."

Coole acties
Maar goed, de rest is geschiedenis. Luten won, je mag niet uitsluiten juist vanwege de onbevangenheid die ze tentoonspreidde. Tijdens haar pitch werd haar gevraagd een oplossing te bedenken voor het probleem dat jongeren in Nieuw-West zo weinig fietsen.

"Ik dacht onmiddellijk: probleem? Wat is dan precies het probleem? Het eerste wat ik deed was op mijn fiets springen en eens gaan kijken. Ik heb her en der jongens aangesproken en ze gevraagd: waarom fietsen jullie niet? Bleek dat ze wel degelijk fietsen, maar niet van die grote afstanden. Als ze naar de stad gaan, nemen ze de tram. Prima toch?"

Om er later aan toe te voegen dat je met allerlei vernieuwende producten en met coole acties ook deze jongeren kunt laten voelen hoe fijn het is om voor langere afstanden de fiets te pakken.

Terwijl we fietsen langs de ambtswoning van de burgemeester, de echte, toont Luten dat ze een échte Amsterdamse fietser is: de best grote fourwheeldrive best dicht achter haar moet maar even geduld hebben tot het volgende bruggetje. Daar gaat de fietsburgemeester even op de trappers staan om het bakbeest te laten passeren.

Wat voor fietsburgemeester wil ze zijn, het komende jaar? In elk geval eentje die veel op straat te vinden zal zijn. Maar ook een burgemeester die gelooft in experimenten. Bijvoorbeeld als het gaat om de bijna natuurlijke animositeit tussen de fiets en de auto.

"Auto's nemen veel plaats in, maar ik ga hier nu niet roepen dat alle auto's onmiddellijk weg moeten uit de binnenstad. De auto heeft een functie, sommige mensen in het centrum hebben die auto nodig om op hun werk te komen. Maar ik vind wel dat je moet nadenken of die auto dan per se pal voor de deur moet staan."

Regenbuien
Luten wijst op de lange rij geparkeerde auto's op de Keizersgracht. "Waarom zou je niet eens een proef doen met het weghalen van parkeerplaatsen? Dan kan je op de vrijgekomen plekken fietsparkeerplaatsen maken bijvoorbeeld. Gewoon doen en kijken wat er gebeurt. Als het niet werkt, verander je het gewoon weer terug."

Komende jaar werkt Luten met fietsorganisatie CycleSpace, de gemeente en de Stadsregio Amsterdam, en ondersteunt zij het programma dat CycleSpace heeft ontwikkeld, om elke stad ter wereld de mogelijkheid te geven een fietsburgemeester te hebben.

In juni 2017 organiseert zij in Amsterdam, tijdens VéloCity, de eerste Bicycle Mayor Summit. "Het zal best een druk jaar worden. Maar gelukkig heb ik met CycleSpace en met de mensen die ik nu heb ontmoet, een goed team om veel zaken op te pakken."

Dat haar uitverkiezing niet onopgemerkt is gebleven, is Luten ondertussen ook al duidelijk geworden. Ze wordt overstelpt met vragen van mensen die iets van haar willen. "Je kunt het zo gek niet bedenken of men spreekt mij erop aan. Gisteren vroeg iemand of ik na al die regenbuien niet iets kan doen aan al die plassen op het fietspad."

'Gisteren vroeg iemand of ik na al die regenbuien niet iets kan doen aan al die plassen op het fietspad'Beeld Mats van Soolingen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden