Plus

Ook kinderen vasten: 'Na het buitenspelen storten ze in'

Meedoen aan vastenmaand ramadan is een prestatie en dat trekt ook groepen die volgens de islamitische voorschriften niet mee hoeven te doen, zoals jonge kinderen. Bezorgde ouders geven toch maar een broodtrommeltje mee.

Beeld Google Streetview

Yassin, Youssra, Nesrine en Amir zijn 11 jaar en zitten in groep acht van De Valentijnschool. Ze doen al enkele jaren deels mee aan de ramadan, maar dit jaar proberen ze voor het eerst volledig mee te vasten.

En dat nemen ze serieus. "Ik heb al twee weken niet gedoucht," zegt Yassin. "Ik ben veel te bang dat ik water inslik."

Youssra wil morgen gaan zwemmen vanwege de hitte, maar twijfelt om dan een dagje te stoppen met vasten. "Je bent in je bikini bloot en kunt snel water inslikken."

"Maar als het per ongeluk gaat, kun je om vergiffenis vragen," voegt Yassin toe. Toch vindt Youssra het een groot risico. "Het is wel je eigen keuze om te gaan zwemmen."

Normaal leven
Twee weken niet douchen, dat is niet normaal, zegt Yassin Elforkani (35), hoofdimam van de Blauwe Moskee. "Tijdens de ramadan kun je gewoon lekker douchen en normaal leven. Natuurlijk ben je extra oplettend, maar wel binnen bepaalde perken. Ouders dragen hierin een verantwoordelijkheid."

Eva Mier (36) staat voor de groep acht met de vier vastende leerlingen. Elk jaar heeft ze kinderen in de klas die meedoen aan de ramadan en daar merkt ze de gevolgen van. "De kinderen komen moe binnen na een gebroken nacht en moeten langer opstarten. Tussen half negen en elf gaat het nog, maar na het buiten spelen storten ze in."

Als leerkracht merkt ze dat het vasten niet handig is voor de schoolresultaten, maar ze vindt het dapper dat de kinderen al een poging wagen. Bovendien zijn alle belangrijke toetsen nu achter de rug.

Dat is voorgaande jaren wel­eens anders geweest, toen de Cito-toets gelijk viel met de ramadan. Kinderen die aan het vasten waren, scoorden lager dan gewoonlijk.

Een aantal Amsterdamse basisscholen zegt dat islamitische leerlingen vanaf groep zeven of acht beginnen met vasten. Op islamitische basisscholen lijkt dat iets eerder te zijn.

Op Al Jawhara beginnen leerlingen vanaf groep vijf met vasten, in groep vier is een aantal leerlingen aan het experimenteren. De kinderen worden volgens de school voornamelijk vanuit huis gestimuleerd, maar ook zijn ze zelf erg enthousiast. Ouders geven vaak wel een broodtrommel mee, voor als het echt niet meer gaat.

Ook een woordvoerder van een andere islamitische basisschool zegt dat de motivatie vanuit de kinderen komt. "Soms zijn de ouders het er helemaal niet mee eens. Dan vragen ze of wij in de klas willen zeggen dat het niet hoeft."

Leerling Yassin van de Valentijnschool zegt dat het vanwege het warme weer moeilijker is om te vasten, maar dat je daardoor wel 'meer punten' krijgt. En ook dat hij tijdens het voetbaltoernooi vorige week niet heeft toegegeven aan zijn dorst, levert hem naar eigen zeggen meer punten op.

De ramadan lijkt op die manier haast een wedstrijd. Dat kinderen zo enthousiast zijn, komt volgens Hafid el Mouden (51), bestuurslid van de Badrmoskee, doordat ze elkaar onderling aansteken. "Als het ene kind drie dagen vast, wil het andere kind vier dagen vasten. Ze vinden het interessant om bij de volwassenen te horen."

Leerkracht Mier zegt dat ze zich kan voorstellen dat islamitische leerlingen die niet vasten, zich bezwaard voelen. "Er zijn nu geen incidenten geweest, maar voorgaande jaren waren kinderen bang om nepmoslim genoemd te worden als ze niet meededen. Toen zijn we wel in gesprek gegaan."

Scheldwoorden verboden
De vier laatstegroepers vertellen dat muziek eigenlijk ook haram is, maar dat daar moeilijk aan valt te ontkomen. Het mag volgens hen wel, maar niet het ene liedje na het andere, en zeker geen muziek met scheldwoorden. Bij een lied in de klas zingen ze niet mee.

Die kwestie is ingewikkeld volgens hoofd­imam Elforkani. Ook buiten de ramadan om zijn daar talloze meningsverschillen over. "Volgens sommige mensen mag muziek helemaal niet, andere mensen vinden dat muziek met een educatief doel wel mag. Sowieso staat vast dat muziek met scheldwoorden verboden is."

Het zou volgens hem goed kunnen dat kinderen op steeds jongere leeftijd beginnen met ­vasten. Hij noemt sociale media als mogelijke oorzaak. "Als er veel over de ramadan wordt gepraat, ga je het ook doen."

Voor het eerst vallen de eindexamens dit jaar samen met de ramadan. Dat kan volgens moskeebestuurder El Mouden geen kwaad. "Je kunt je erop voorbereiden, maar het blijft een persoonlijke keuze. Als je denkt dat je het niet aankunt, hoeft het niet."

Voedingscoach Yvet Noordermeer (44) is op zich groot voorstander van vasten. "Het is goed om je lichaam een dag of regelmatig rust te geven, daar word je bewezen energieker van."

Helemaal geen water drinken lijkt haar onverstandig. "In de winter is het een ander verhaal, maar nu droog je gewoon uit. Het is onhandig dat de ramadan nu in de zomer valt."

Kinderen zijn echter volgens Noordermeer flexibel en kunnen ook in warme droge tijden best wat hebben. "Je lichaam geeft vanzelf signalen af als het echt niet gaat."

Ahmed Gooshan: 'Een vriend van me vond het wel lastig dat het samenviel. Hij vastte niet tijdens toetsen.'Beeld Eva Plevier

Ahmed Gooshan (19) vwo: 'Al mijn examens waren in de middag'

"Normaal gingen de eerste dagen tijdens de ramadan moeizaam en had ik een hongerig gevoel. Dit jaar heb ik er niks van gevoeld, misschien komt dat juist door de examens. Ze waren voor mij allemaal in de middag, dus ik kon iets langer uitslapen."

"Een vriend van me vond het wel lastig dat het samenviel. Hij vastte niet tijdens toetsen. Die keuze mag je zelf maken. Ik heb me aangemeld voor farmacie in Utrecht en voor geneeskunde in België, maar daar moet ik nog een toelatingsexamen voor maken. Ik twijfel nog welke van de twee ik liever wil doen."

Sarah Salah: 'Leren ging wat moeilijker, maar ik wilde toch graag meedoen.'Beeld Eva Plevier

Sarah Salah (17) vmbo-t: 'De ramadam gaf me ook weer meer kracht'

"Door de ramadan was ik vermoeid, had ik honger en was mijn concentratie niet helemaal aanwezig. Leren ging wat moeilijker, maar ik wilde toch graag meedoen. Tijdens de ramadan verdiep ik me meer in het geloof. Ik leef mee met de armen en daar voel ik me heel fijn bij."

"Het gaf me ook weer meer kracht om mijn examens te maken. Gelukkig waren bijna al mijn toetsen 's middags en toevallig was ik de eerste week ongesteld, dan mag je niet vasten. Vorig jaar heb ik mijn diploma niet gehaald, ik hoop dit jaar wel. Ik weet echt niet hoe het is gegaan. Misschien wil ik nog havo doen, maar anders ga ik de zorg in."

Mahmoud Salah: 'Ik had al geleerd voordat de ramadan begon, tussen de examens door niet meer.'Beeld Eva Plevier

Mahmoud Salah (18) vwo: 'Alleen natuurkunde heb ik verpest'

"Normaal gesproken vind ik de ramadan heel leuk, dan ben ik tot diep in de nacht met vrienden buiten of met familie thuis. Maar omdat ik nu examens had, kon ik me dat niet echt veroorloven."

"MIjn examens gingen goed, alleen natuurkunde heb ik verpest. Ik heb het niet als lastig ervaren dat de ramadan tegelijk was. Sowieso waren al mijn toetsen pas om half twee, dan stond ik om elf uur op. Ik ging dan rond vier uur slapen."

"Het enige wat ik miste, was ontbijt en normaal eet ik dan ook al niet veel. Ik had al geleerd voordat de ramadan begon, tussen de examens door niet meer. Ik hoop straks geneeskunde te kunnen doen."

Puberplicht

Volgens de islamitische leer moet elke moslim die de puberteit heeft bereikt, meedoen aan de ramadan. De puberteit breekt meestal aan in de leeftijd van 12 tot 15 jaar.

Meisjes beginnen na hun eerste menstruatie en jongens na hun eerste zaadlozing. Jonge kinderen, zwangere vrouwen, zieke mensen, ouderen, mensen die zwaar werk verrichten en mensen die aan het reizen zijn, zijn niet verplicht te vasten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden