Plus

Ook hier niet zonder gevaar: kritische cartoons over Syrië

Sinds de opstand tegen de Syrische president Assad worden door Syriërs kritische politieke cartoons ­gemaakt. In Arti opent vrijdag de tentoonstelling Getekend Syrië.

Cartoon van Yaser Ahmed Beeld Yaser Ahmed

Sameer Khalili vluchtte in 2012 naar Nederland. Inmiddels woont hij in Leusden. Hij volgt een opleiding tot ICT'er en hij tekent: cartoons over de situatie in Syrië, die hij via Syrische kranten op internet verspreidt. Zulke cartoons tekende hij ook al toen hij nog in Syrië woonde. Dat was daar ­levensgevaarlijk, maar het is ook niet zonder gevaar hier in Nederland te ­tekenen over Syrië.

"Mijn familie woont nog in Homs, met mijn tekeningen zou ik ze in gevaar kunnen brengen," zegt Khalili in opvallend goed Nederlands. "De Syrische geheime dienst is niet meer zo machtig als vroeger, maar ze houden nog steeds heel veel in de gaten. Daarom teken ik minder dan ik zou willlen en ben ik voorzichtig in wat ik teken."

Ook vrouwelijke tekenaars
Sameer Khalili is een van de 28 Syrische cartoonisten van wie werk is te zien op de tentoonstelling Getekend Syrië. Dat werk hangt op groot formaat (A1) aan kabels in de expositieruimte van kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae.

Ronald Bos is de samensteller, hij kwam de cartoonisten vooral via de sociale media op het spoor: "Een enkeling woont nog in ­Syrië, de rest inmiddels vooral in West-Europa. Ze werken in heel uiteenlopende stijlen. Drie van hen zijn vrouw."

Bos is oud-bestuurslid van de internationale schrijversorganisatie PEN. In zijn voorwoord van Cartooning ­Syria, het boek dat hoort bij de tentoonstelling, schrijft hij dat een Syrische politieke cartoon lange tijd een contradictio in terminis was.

Alleen propaganda
"Nadat in 1963 de Ba'athpartij de macht had overgenomen, bestond in Syrië geen vrijheid van meningsuiting. Er was alleen propaganda. Grafische vormgeving speelde daar een grote rol in. Ik was eind jaren negentig verschillende keren in Syrië en zag overal posters van Assad, de jonge en de oude. Eén keer heb ik een poster met een ander onderwerp gezien: aids."

Cartoons bestonden voor de in 2011 begonnen opstand tegen Assad ook al in Syrië, maar de tekenaars verbeeldden keurig de regeringsstandpunten. "Tegen Israël, tegen Amerika, vóór de Palestijnen en ook voor Rusland," vat Bos de cartoons van toen samen.

Cartoon van Hani Abbas Beeld Hani Abbas

"Pas na 2011 werden echt kritische ­tekeningen gemaakt, hoe gevaarlijk dat ook was: er zijn cartoonisten opgepakt, de tekenaar Akram Aslam is gemarteld en gedood. Internet is het medium om zulke cartoons te verspreiden, maar prints ervan werden ook wel meegedragen in demonstraties."

Symboliek
De kwaliteit van de cartoons is wisselend: van heel elementair tot de grafische hoogstandjes van Fares Cachoux en het werk van de ook in het Westen als striptekenaar bekende Hamid ­Sulaiman (tijdens de opening van de tentoonstelling maakt hij vanavond een wandschildering).

De meeste cartoons zijn volgens Bos ook voor Nederlanders goed te begrijpen. "Hoewel je soms wel de symboliek moet kennen. Op nogal wat tekeningen komt een stoel voor: het is voor Syrische cartoonisten het symbool van de zittende macht. Een leeuw duikt ook vaak op. Die staat voor Assad. Zijn naam zou je in het Nederlands kunnen vertalen als Van der Leeuw."

Volgens Sameer Khalili wordt in Syrië bijgehouden wat het land ontvluchte cartoonisten publiceren. Zou men er volgens Ronald Bos ook op de hoogte zijn van de tentoonstelling in Arti? "Ik heb geen idee. Maar ik denk dat de lange arm van Assad minder ver reikt dan die van Erdogan."

Getekend Syrië, Arti et Amicitiae, Rokin 112, t/m 21/5. Opening vandaag om 20.00 uur. Het boek verschijnt 25/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden