Ontspannen Willem-Alexander klaar om 'symbool' te worden

Bijna een uur lieten kroonprins Willem-Alexander en zijn vrouw prinses Máxima zicht interviewen door NOS en RTL. De aanstaande koning was ontspannen, maakte grapjes, ging geen enkele vraag uit de weg en was openhartig. Willem-Alexander: 'Ieder mens twijfelt. Dat is goed, daarmee creëer je adrenaline om het nog beter te doen.'

'Als je niet zelf kan ontdekken wie je bent, kan je nooit een goede dienende functie in de toekomst hebben.' Vanuit die gedachte voeden Willem-Alexander en Máxima hun oudste dochter op. Net zoals de aanstaande koning werd opgevoed door zijn ouders. Vanavond, in een eerder opgenomen televisie-interview, gaf de kroonprins blijk van zijn eigen zelfkennis. Willem-Alexander is geen 'protocolfetisjist', wel een koning die 'continuïteit en eenheid' voorstaat. En een man die fouten maakt en twijfels heeft, net als ieder ander mens.

De aanstaande koning wil in de traditie staan van zijn moeder, grootmoeder en overgrootmoeder. Hij wil 'samenbinden, vertegenwoordigen en aanmoedigen'. Een steun in de rug geven door daar aanwezig te zijn waar mensen dat nodig hebben. Nadrukkelijk nam hij in het interview echter afstand van die eerdere mannelijke voorgangers, Willem I tot en met III. 'Ik heb in het verleden wel gezegd dat Willem IV voor de hand zou liggen, maar je bent geen nummer. Willem 4 staat in de wei naast Berta 38. Dan maar je eigen naam. Het is gewoon Willem-Alexander.'

Hoe mensen hem aanspreken, mogen ze zelf weten. Er zijn momenten voor protocol, maar de prins is geen fetisjist wat dat betreft. 'Ik heb liever dat mensen zich op hun gemak voelen dan dat ze over woorden struikelen en niets meer kunnen zeggen.'

Moeilijke vragen
Willem-Alexander en Máxima gingen ook moeilijke vragen niet uit de weg. De kroonprins gaf ruimhartig toe fouten te hebben gemaakt. Hij had het vakantiehuis in Mozambique eerder moeten loslaten. 'Ook als de intenties goed zijn, kan iets toch verkeerd zijn. Ik heb de inschattingsfout gemaakt door te lang proberen vast te houden aan de positieve kant daarvan. Wij zijn mensen, wij maken fouten. Ik zal ook in de toekomst fouten blijven maken. Dat is niet erg. Daar moet je van leren. Je omgeving is er om dat niet uit de hand te laten lopen.'

Prinses Máxima sprak over haar eigen beslissing om haar vader niet bij de inhuldiging te laten zijn. 'Dat hebben wij gezamenlijk besloten. Dit is een staatsrechtelijke aangelegenheid, daar hoort mijn vader echt niet bij. We hebben die afspraak gemaakt in 2002 (bij het huwelijk, red.), ik vind het wel goed zo. Bij het huwelijk was het pijnlijk, maar dit moment dat mijn man koning wordt, dat is toch een heel andere aangelegenheid.'

Had de kroonprins in het verleden eens gezegd dat hij een actieve rol ambieerde als staatshoofd, nu benadrukte hij dat hij symbool wil zijn en ook genoegen zal nemen met een puur ceremoniële rol als de democratie daarom vraagt. 'Zelfs lintjes knippen kan inhoudelijk zijn. De keuzes die je daarin maakt, voor welke gelegenheden je kiest, kunnen inhoud geven aan waar je voor staat. Als het wetgevingsproces volgens de regels van de grondwet gaat, accepteer ik alles.'

Friso
Ook op vragen over broer Friso gaf hij antwoord. 30 april is vooral een staatsrechtelijke aangelegenheid, maar de afwezigheid van Friso zal pijn doen. 'Vanuit de familie is het een heel moeilijk moment. We leven al meer dan een jaar in deze verschrikkelijke situatie.' Willem-Alexander sprak zijn bewondering uit voor zijn moeder en schoonzus en het werk dat zij verrichten voor zijn broer. 'Zijn situatie is onveranderd, maar hij is in de beste handen. Mabel en mijn moeder zijn er elke dag mee bezig en doen alles voor hem om hem een kans te geven. Daar kan ik alleen diepe respect voor uitspreken. Ik kan niet meer doen dan hen daarbij ondersteunen en het op 30 april zo goed mogelijk doen.'

Inhuldiging
De prins zal niet echt een stempel kunnen drukken op de dag van de inhuldiging, zei hij zelf. 'Heel veel ligt al vast en er is weinig tijd.' Wel heeft hij al een inauguratiespeech klaarliggen waarvan hij de eerste versie zelf heeft geschreven. Anderen hielpen hem in het bijslijpen daarvan. 'Uiteindelijk denk ik dat het een hele mooie speech geworden is, een beginpunt van mijn koningschap.'

Op die dag zullen Máxima en Willem-Alexander mogelijk af en toe terugdenken aan koninginnedag in Apeldoorn of de damschreeuwer die dodenherdenking verstoorde. Na die incidenten hield het paar die angst nog een tijd onder de leden. Máxima: 'Na de schreeuwer en koninginnedag heb ik een tijd gehad waarin elke auto die te veel remde een soort instinctieve reactie volgde, niet alleen voor jezelf maar ook voor de mensen om je heen. Als je ergens op bezoek bent denk je: ik hoop dat niemand het waagt om iets te doen met al die mensen hier. Maar de tijd gaat door en je herstelt daarvan.'

Ook Willem-Alexander had meer tijd nodig dan hij dacht om over de aanslag in Apeldoorn heen te komen. Hij is ervan overtuigd dat de dag in Amsterdam goed zal verlopen. En daar hoort ook ruimte voor tegengeluiden bij. 'Met zo'n spandoek is helemaal niks mis. Protesteren mag.'

Veranderende rol
Tot slot blikte de prins kort vooruit op het einde van zijn koningschap, wat hij wil nalaten. Hij hoopt het land in de toekomst in een nog betere staat door te geven aan de volgende generatie dan waarin hij het nu ontvangt. Hij gaf toe dat het lastig zal zijn om zijn moeder te overtreffen. 'Het belangrijkste is dat de koning en de monarchie hun veranderende rol goed oppikken en nog steeds er kunnen zijn als symbool van continuïteit en eenheid.'

Met de continuïteit lijkt het goed te zitten. De volgende telg staat al klaar. Toen Willem-Alexander en Máxima de inhuldiging bespraken met hun kinderen, vroeg prinses Amalia aan haar vader: 'Hoeveel jaar ga jij het doen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden