Terugblik

Ontruiming Tabakspanden voorbij, 19 mensen gearresteerd

De Tabakspanden in de Spuistraat zijn vandaag door de Mobiele Eenheid ontruimd. Een overzicht van de ontwikkelingen. 

Beeld anp

De ontruiming van de Tabakspanden op de Spuistraat is voorbij. De politie meldt dat rond zeven uur vanavond het laatste pand is ontruimd, er zijn in totaal 19 mensen aangehouden bij de actie.

Na een onrustige nacht vol brandstichting en vernieling door de krakers werd vanochtend besloten de panden vandaag te ontruimen, in plaats van volgende week. Rond negen uur vanochtend arriveerden de eerste ME-busjes in de Spuistraat, vergezeld door een grote gele shovel.

Met de shovel werd de straat vrijgemaakt van barricades die afgelopen nacht waren opgeworpen. De krakers hielden zich gedurende de dag in en op de Tabakspanden schuil en gooiden vuurwerk en verfbommen op de ME en omstanders. De politie zette daarop een waterkanon in.

Na verschillende waarschuwingen van de politie besloot de ME zwaar geschut in te zetten. Aan de shovel werd een stormram bevestigd die de deur van het Slangenpand openbrak. Daarna stormden de ME'ers binnen. Ook liet de politie met een hoogwerker een container met ME'ers op het dak van het complex hijsen.

Lees ook: een korte geschiedenis van de Tabakspanden.

Alle updates over de ontruimingen:

Het laatste pand is leeg, meldt de politie via twitter. In totaal hield de politie 19 mensen in en om de panden aan. Ze gaan nu de straat opruimen samen met de gemeente.

De rust lijkt al een tijdje wedergekeerd. De politie trekt zich steeds meer terug. De ontruimingsactie is echter nog niet afgelopen, de politie is nog bezig met het ontruimen van het laatste pand.


De politie is nu nog bezig om het laatste pand te ontruimen, vertelt Algemeen Commandant Leen Schaap in een interview met AT5. 'Als het veilig is, dus als het gas is afgesloten, gaan wij weer naar binnen om de krakers eruit te halen. We hebben tot nu toe acht krakers gearresteerd, en we denken in het laatste pand nog zes krakers aan te houden.' Volgens Schaap was de actie van vandaag niet anders dan normaal, behalve dat het veel panden betrof en het daarom zo lang duurde.

De ME gaat nu met een ladder de Tabakspanden in, en ook de blauwe container wordt weer het dak op gehesen. De krakers zijn mogelijk weg, of bieden geen tegenstand meer.

De ontruimingen zijn nog steeds bezig. De ontruiming begon vanochtend om negen uur. We weten dat er tot nu toe zeker 11 mensen zijn gearresteerd: acht krakers, kunstenaar Peter Klashorst, een journalist en een omstander. Het is nu even rustig rondom het pand. Zodra er updates zijn melden we dat direct.

De politie herhaalt de boodschap nogmaals, maar nu in het Engels. Ondertussen komt de grote gele shovel weer in actie. De ontruiming is inmiddels al meer dan acht uur bezig. Het gas wordt ondertussen afgesloten.

De politie spreekt via een megafoon tot de krakers: 'Er is een hoeveelheid gas gemeten, dat zorgt voor een onveilige situatie. Verlaat het pand zo snel mogelijk.'

De brandweer is nog aanwezig, samen met Liander, in verband met de geroken gaslucht. Liander beheert het gasnet in een groot deel van Nederland. Ondertussen benieuwd naar de geschiedenis van de Tabakspanden? Lees het hier.

De brandweer is aangekomen bij het pand om te meten of er sprake is van een verhoogde concentratie gas. Als dat niet zo is gaat de operatie door.

ME'ers trekken zich terug wegens gaslucht in het pand, zegt de politiewoordvoerder. Dit is levensgevaarlijk, omdat de ME gebruik maakt van een slijptol die vonken afgeeft, wat een ontploffing zou kunnen veroorzaken.

De politie heeft in de Paleisstraat één persoon aangehouden. De arrestant bekogelde de politie. Ondertussen blijft de bulldozer de deuren en ramen inbeuken.

De binnenkant van het SlangenpandBeeld Maarten van Dun

Met de shovel worden nu de laatste deuren opengebroken. Ze zijn goed gebarricadeerd, maar niet opgewassen tegen het geweld van de shovel met de stormram. De politie neemt geen halve maatregelen.

De container staat inmiddels op het dak. Ook beneden zijn ongeveer zeven ME'ers het pand binnengegaan. De krakers zjin inmiddels weg van het dak. Waar ze nu zijn, is onduidelijk. De ME'ers die via de container op het dak zijn gekomen, gaan zo naar binnen.

De blauwe container met daarin zes à zeven ME'ers wordt nu omhooggetakeld. Het waterkanon blijft onverminderd hard vuren op de krakers die op het dak staan. Die gooien op hun beurt nog steeds met verfbommen op de container. Een van de krakers heeft een metalen buis in z'n handen. De vraag is nu of het een knokpartij wordt of dat de krakers zich toch zullen overgeven als de ME'ers eenmaal op het dak staan.

Beeld Maarten van Dun

Het lijkt erop dat er nog één pand ontruimd moet worden, daar waar nog krakers op het dak staan. Inmiddels is een kraanwagen gearriveerd en een blauwe container van de politie. Daarmee kan de ME zich toegang tot het pand verschaffen via het dak. Vanaf het dak worden nog altijd verfbommen en andere projectielen gegooid door de gemaskerde krakers.

Beeld Maarten van Dun

De politie roept de krakers en sympathisanten nogmaals via de megafoon op om de panden te verlaten. Anders wordt er geweld gebruikt.

De situatie rond de Tabakspanden is al een tijdje rustig. De ME zou de panden één voor één ontruimen, maar er zijn al een tijdje geen arrestanten meer naar buiten gebracht. Op het dak van een van de panden staan nog altijd krakers. Die lijken ook nieuwsgierig of er nog iets gaat gebeuren.

Woonstichting De Key vindt het kwalijk op deze manier de panden terug te moeten krijgen, aldus een woordvoerder. 'We hebben niet aangestuurd op ontruiming. Gisteren zijn de laatste sleutels van bruikleners en huurders ingeleverd en hebben we nieuwe sloten geïnstalleerd. Desondanks waren ze een paar uur later gekraakt.'

'Het was voor De Key 'onmogelijk' de zeventien panden in één keer leeg te krijgen en te slopen zodat herkraak niet mogelijk was. 'Er waren drie huurders, zeventien bruikleners en een groep krakers.'

De Key ontkent het complex te hebben verkocht. We gaan meteen beginnen met slopen al zal eerst asbestonderzoek worden gedaan. Er lopen gesprekken met aannemers.'

Wat kunstenaar Peter Klashorst betreft: 'We zijn in zes rechtszaken in het gelijk gesteld. Hem is vervangende ruimte aangeboden.' Morgen dient nog een rechtszaak van Klashorst tegen De Key, maar die heeft geen opschortende werking. De kunstenaar moet daarom hoe dan ook zijn huis uit.

Doordat de Tabakspanden uit zo veel panden bestaan, kan de politie lastig inschatten hoeveel mensen zich nog binnen verschansen. De panden, die goed zijn gebarricadeerd, worden één voor één opengebroken.

Bij de afzetting heeft zich inmiddels een groepje supporters verzameld. Ze joelen om de krakers moed te geven.

Beeld Maarten van Dun

In Het Parool van vandaag reageert een woordvoerder van de gemeente op de kritiek op de ontruiming. 'Er liggen achttien vonnissen tot ontruiming. De deurwaarder heeft de burgemeester gevraagd te ontruimen en dan moet hij medewerking verlenen. Bovendien hebben de krakers vannacht zo'n ravage aangericht dat de politie wel móest ingrijpen.'

Het meeste verzet komt nu van het dak van Vrankrijk, het kraakpand tegenover dat geen onderdeel vormt van de Tabakspanden. Er worden vanuit dat pand nog steeds verfbommen gegooid.

De politie meldt via Twitter dat inmiddels 8 mensen zijn aangehouden die zich in het Slangenpand bevonden. Het is nog niet duidelijk hoeveel arrestanten uit de andere (Tabaks)panden zijn gehaald. Wel is zeker dat kunstenaar Peter Klashorst is gearresteerd, samen met een journalist die bij hem was. Het aantal arrestanten komt daarmee volgens onze berekening op 10, maar vermoedelijk zijn het er al een stuk meer.

De deur van het Slangenpand is open. ME'ers gaan nu naar binnen. Intussen worden uit de andere panden nog steeds plukjes krakers gehaald, gefotografeerd en in de arrestantenbus gezet.

Beeld Screenshot AT5

In de Spuistraat probeert de politie met de shovel, waar inmiddels een stormram aan bevestigd is, de deur van het Slangenpand open te breken door er hard tegenaan te beuken.

Beeld Maarten van Dun

Er worden nu steeds meer arrestanten naar buiten gebracht door de ME en in de arrestantenbusjes gezet.

Bij Klashorst, die als huurder nog een procedure tegen de gemeente heeft lopen om ontruiming van zijn atelier te voorkomen, zijn de handboeien inmiddels losgemaakt. Hij zegt goed te zijn behandeld door de ME.

Op beelden van AT5 is te zien dat kunstenaar Peter Klashorst geboeid uit zijn huis is gehaald. Hij staat de verslaggever nog wel te woord. 'Het is hartstikke gezellig daarbinnen. En ik heb een mooi armbandje om.'

Beeld Screenshot AT5

Er is wat beweging in de Wijdesteeg, waar ME'ers staan opgesteld en om een hoekje gluren. Links en rechts worden nog wat verfbommen naar beneden gegooid waar het waterkanon dan weer kort antwoord op geeft, maar de situatie is over het algemeen rustig.

De politie meldt via Twitter dat de Mobiele Eenheid op dit moment in het Slangenpand is om dat te ontruimen.

De ontruiming van de Tabakspanden is een kleine drie uur geleden begonnen. Er gebeurt nu al zeker anderhalf uur weinig, behalve dat het waterkanon zo nu en dan wordt aangezet om kraakpand Vrankrijk, dat niet bij de Slangenpanden hoort, te bestoken. Uit dat pand worden af en toe verfbommen op de ME gegooid.

Telegraafverslaggever Theo Kuijpers is vanochtend lichtgewond geraakt door een waterkanon. Hij kon niet op tijd wegkomen en werd omver gespoten door de harde straal. Hij viel op zijn hand.

Beeld TelegraafTV

Er zijn veel journalisten aanwezig in de Spuistraat. Die moesten net schuilen voor vuurwerkbommen die naar beneden worden gegooid.

Beeld Maarten van Dun

Vanuit Vrankrijk, het kraakpand recht tegenover de Slangenpanden, wordt nu met zwaar vuurwerk gegooid.

De shovel en het waterkanon zijn weer terug in de Spuistraat. De politie roept de krakers opnieuw op de panden te verlaten. 'Voldoet u niet aan de vordering van de politie, dan zal er geweld worden gebruikt.' De definitieve ontruiming lijkt een kwestie van tijd.

Beeld Maarten van Dun

Volgens een Italiaanse journalist die een documentaire maakt over de Tabakspanden zijn de mensen die nu nog in de panden zijn geen oorspronkelijke bewoners. Het zou gaan om Oost-Europeanen die dit weekend pas in de panden zijn getrokken. Zijn woorden komen overeen met die van kunstenaar Klashorst.

De deurwaarder roept iedereen door een megafoon op de panden te verlaten. Hij noemt één voor één de panden op. 'Wie hieraan niet voldoet, wordt door de politie ontruimd en aangehouden', voegt hij eraan toe.

Het waterkanon heeft de Spuistraat inmiddels zo'n drie kwartier geleden verlaten. Sindsdien is het rustig. Linies met ME'ers staan aan beide kanten van de Spuistraat.

Kunstenaar Peter Klashorst, die zijn atelier in een van de panden heeft, is verbijsterd over de ontruiming. 'Burgemeester Van der Laan heeft zich voor het karretje van De Key laten spannen. De reguliere bewoners, mensen die hier al dertig jaar wonen, hebben aangegeven geen geweld te gebruiken en vrijwillig te vertrekken. Ze zijn weggepest; hun plek is ingenomen door krakers.'

Klashorst, die huurder is en geen kraker, heeft nog een rechtszaak lopen tegen de gemeente, om ontruiming van zijn atelier te voorkomen. 'Ze hadden moeten wachten tot alle procedures waren afgerond. De gemeente en De Key hebben zich niet aan de afspraak gehouden.'

Peter KlashorstBeeld anp

Locoburgemeester Kajsa Ollongren heeft de gemeenteraad per brief op de hoogte gesteld van de ontruiming van de Tabakspanden.

'Na een onrustige nacht is door de driehoek besloten vandaag de Tabakspanden te ontruimen. Afgelopen nacht kwamen veertig tot tachtig krakers en sympathisanten bijeen op de Spuistraat. Zij stichtten brand, vernielden straatwerk en wierpen met stenen een barricade op. De politie koos er bewust voor om vannacht niet de confrontatie met de groep aan te gaan maar er voor te zorgen dat de onrust zich niet verder uitbreidde. De grootte van de groep en het slechte zicht in de nacht vormden daarvoor de belangrijkste redenen. In de vroege ochtend heeft de driehoek (burgemeester, OM, politie, red.) besloten vandaag tot ontruiming van de panden over te gaan om verdere overlast voor de buurt te voorkomen.'

Vannacht werden in de Spuistraat barricades in brand gestoken.Beeld Het Parool

Het is nu even rustig tussen de twee linies van ME'ers. Sommige ME'ers hebben traangranaatwerpers bij zich. Op het dak van een van de panden staan nog steeds krakers, dansend en middelvingers opstekend.

Het waterkanon heeft de Spuistraat inmiddels weer verlaten. Er komen steeds meer ME'ers met wapenstokken en schilden. Ze staan in twee linies aan beide kanten van de Spuistraat. De aanhoudingseenheid (AE) is inmiddels ook gearriveerd.

De Spuistraat is nu van beide kanten afgesloten. Behalve het waterkanon en de shovel staat nu ook een aantal ME-busjes bij de Tabakspanden. De krakers, onbekend hoeveel, zitten nog altijd op het dak en in de panden. Ze lijken weinig onder de indruk van de waterkanonnen. De politie verzoekt iedereen wederom via de luidspreker de panden te verlaten.

Beeld Maarten van Dun

De straat is vrijgemaakt van barricades. Vanuit Vrankrijk, het kraakpand tegenover, worden verfbommen gegooid. Het waterkanon spuit bij de Tabakspanden naar binnen. De krakers hebben een groot aantal voorwerpen op het dak gelegd, die nu naar beneden worden gegooid.

Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Het waterkanon rijdt de straat in en spuit wat in de verte. Intussen schuift een shovel van de politie de barricades aan de kant.

Er klinkt nu een oproep van de politie dat iedereen de Spuistraat moet verlaten. Ondertussen klinkt een enorme knal, vermoedelijk van vuurwerk, en er wordt een rookbom naar buiten gegooid.

Beeld Maarten van Dun

Inmiddels zijn de eerste ME-busjes in de Spuistraat gearriveerd. Ook het waterkanon draait de straat in, maar blijft wachten op de hoek. Andere busjes staan klaar bij onder meer het Magna Plaza.

Beeld Maarten van Dun

In een van de panden klinkt nu het welbekende luchtalarm. Ook wordt er met vuurwerk gegooid.

Boven het centrum cirkelt inmiddels ook een helikoper van de politie.

In en op de Tabakspanden hebben zich gemaskerde krakers verschanst.

Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Het lijkt erop dat de krakers de confrontatie met de ME aan willen gaan. Er staan zeker vijf krakers op één van de panden en binnen zit er ook nog een aantal. ME-busjes staan klaar, maar een shovel gaat de straat eerst vrijmaken van barricades die zijn opgeworpen door de krakers.

Beeld Maarten van Dun
Beeld Maarten van Dun

Busjes van de Mobiele Eenheid zijn gearriveerd in de Spuistraat voor de ontruiming van de Tabakspanden. Hieronder kunt u in het kort lezen wat er aan de ontruiming voorafging.

De ontruiming volgt na een onrustige nacht in de straat. Krakers hadden het Slangenpand, dat onderdeel is van de Tabakspanden, opnieuw gekraakt. Met klinkers uit de straat werden barricades opgeworpen en her en der werd brand gesticht.

Eerder deze maand liep de situatie bij de gekraakte panden al uit de hand toen politieagenten werden bekogeld met verfbommen en andere projectielen.

De Tabakspanden, met als meest in het oog springend het zogeheten Slangenpand, zijn sinds 1983 gekraakt. Plannen om creatieve ruimten met woningen te combineren, een wens van de krakers, leden schipbreuk, omdat woonstichting De Key eiste dat alle woonruimten werden gekocht.

De gemeente ziet herontwikkeling van de Tabakspanden als 'sleutelproject' om postcodegebied 1012 op te knappen. Volgens de gemeente is het complex aan Spuistraat, Wijdesteeg, Nieuwezijds Voorburgwal en Keizerrijk sinds de kraak 'nauwelijks onderhouden en sterk verwaarloosd'.

De Key wil nu op die plek 69 koopwoningen realiseren: 42 nieuwe en 27 gerenoveerde. Daarnaast komt er 1970 vierkante meter bedrijfsruimte, waarvan ongeveer veertig procent is bestemd voor 'creatieve of culturele functies zoals een Art Mall en ateliers', plus een garage met 37 parkeerplekken voor de verkoop.

Er liepen nog enkele procedures waardoor nog niet definitief tot ontruiming werd overgegaan. Het is zeer waarschijnlijk dat de rellen van vannacht de driehoek van burgemeester, Openbaar Ministerie en politie hebben doen besluiten de panden per direct te ontruimen.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden