Plus

Onrust in IJmuiden bij Tata Steel: 'Of ik bereid ben te staken? Natuurlijk!'

Groot is de onrust in IJmuiden nu Tata Steel wil fuseren met het Duitse ThyssenKrupp. Bij de voormalige Hoogovens willen ze een Organon- of KLM-scenario voorkomen. Met harde actie als dat moet.

Medewerkers van Tata Steel luisteren naar vertegenwoordigers van vakbond FNV tijdens een informatiebijeenkomst in IJmuiden Beeld Olaf Kraak/ANP

Zie ze zitten, met z'n drieën op een rij, in de eetzaal van de Tata Academy in IJmuiden. Alex, Leo en Remco: alle drie een stukje of iets verder in de veertig, alle drie een half leven bij de Hoogovens achter de rug. Goeie kans dat ze er vijftien jaar geleden ook zo zaten. Met een andere jas dan de geel-blauwe van Tata, maar met dezelfde vuile handen.

"Het is een groot deel van je leven," zegt Remco. "We wonen hier om de hoek, in Velsen-Noord," vult Leo aan. "Ik weet niet hoe het met jullie zit," zegt Alex, "maar ik voel trots bij dit bedrijf."

Doodsbenauwd
In de praktijkzaal van het trainingscentrum staan jongens van 16, 17 aan werkbanken met metaal te pielen. De vonken vliegen ervan af. De Tata Academy is een van de weinige nog actieve bedrijfsscholen van Nederland.

Grote kans dat de jongens die hier het vak leren - het zijn echt alleen maar jongens - over een paar jaar met hun broodtrommel onder de arm de beroemde Hoogovenspoorten passeren, op weg naar hun werk.

Of nou ja, zo ging dat tenminste al die jaren. Maar wat de toekomst brengt? Alex, Leo en Remco zijn er bezorgd over.

Doodsbenauwd is misschien een beter woord. "Het is heel onrustig op de werkvloer," zegt Remco. "Zo erg als nu heb ik het nooit meegemaakt," vervolgt Alex. "Bij eerdere fusies was het ook wel onzeker, maar nu weten we echt helemaal niks."

Ernstige zorgen
De mededeling van de Indiase eigenaar Tata Steel dat hij zijn Europese staaldivisie wil samenvoegen met die van het Duitse ThyssenKrupp, is in IJmuiden ingeslagen als een bom.

Vierduizend banen gaat de fusie kosten, minimaal, verdeeld over beide bedrijven. Hoe of waar de ontslagen precies vallen, weet niemand. Zelfs de directie van Tata Steel Nederland heeft alleen nog maar een samenvatting gezien van de afspraken tussen de Duitsers en de Indiërs. Die paar A4'tjes gaven reden tot 'ernstige zorgen'.

Vanaf het balkon van het stadhuis van de gemeente Velsen - waar IJmuiden toe behoort - heb je een aardig uitzicht over de stad, met de havens en de schoorstenen van de voormalige Hoogovens op de achtergrond. Echt mooi kun je IJmuiden niet noemen, daarvoor is het te snel gegroeid. Noodgedwongen, omdat Hoogovens in rap tempo werknemers moest huisvesten.

"Vroeger kwam al het personeel uit de directe omgeving," zegt beleidsmedewerker Martijn Haeser. "Op een gegeven moment werkten er 37.000 mensen. Alles was van Hoogovens, ze hadden een eigen winkel, noem maar op."

Minder invloedrijk
Zonder Hoogovens zou de IJmond er compleet anders hebben uitgezien. Het bekendste brandwondencentrum van Nederland had bijvoorbeeld nooit in Beverwijk gestaan als Hoogovens niet voor zoveel verse wonden had gezorgd. Maar ook het onderwijs, de haven en tal van toeleveranciers profiteerden ervan. Het huidige Tata Steel is minder invloedrijk.

IJmuiden heeft ook andere bedrijven, zoals in de visserij. Het onderhoud van windmolens op zee levert de plaats duizenden banen op, zegt wethouder Arjen Verkaik (Economische Zaken). Toch: met 9000 werknemers en nog eens zo'n aantal bij toeleverende bedrijven, is Tata nog altijd de kurk waar IJmuiden op drijft.

Stilzitten en afwachten wat de fusie brengt is geen optie. De medewerkers laten zich niet mak naar de slachtbank leiden. Bij een drukbezochte actiebijeenkomst van vakbond FNV - de animo is zo groot dat vele tientallen mensen een uur moeten wachten op een volgende kans - is de eendracht groot, net als de actiebereidheid.

Massaal applaus
Massaal is het applaus als FNV-bestuurder Aad in 't Veld in een speech tekeergaat tegen het grootkapitaal en bonusbeluste managers.

"Of ik bereid ben te staken? Natuurlijk!," zegt Tatamedewerker Leo na afloop van de bijeenkomst. "Je vecht voor je vreten. Zo zie ik dat. Waar moet ik heen als ik hier ontslagen word? Er is geen andere staalfabriek in Nederland."

Misschien zijn dit ze wel, de normale Nederlanders waar politiek Den Haag de mond van vol heeft. Daarom deed het Twitterbericht dat Mark Rutte na het fusienieuws de wereld in stuurde ook zo'n pijn. De minister-president uitte zijn vreugde over het feit dat het hoofdkantoor van de nieuwe joint venture in Nederland komt.

Geen woord over dreigende ontslagen. Terwijl elke baan er één is - zo zien ze dat in IJmuiden. Het is hard en eerlijk werk, dat de smelters, procesoperators en kraandrijvers doen. Hun lot is niet minder belangrijk dan dat van juristen of fiscalisten. Toch?

Nederlandse autonomie
Neem Alex. Elke ochtend liggen er bij hem twee kranten op de ontbijttafel. Hij weet precies wat er op het spel staat. "Het gaat hier dezelfde kant op als bij Organon in Oss, of bij KLM en Air France. Als de beslissingen ergens anders genomen worden, delf je uiteindelijk het onderspit. Voor mensen aan de andere kant van de wereld zijn we maar poppetjes. Zo werkt dat gewoon."

De directie van Tata Steel Nederland deelt de analyse van Alex. In de huidige fusievoorstellen is van Nederlandse autonomie geen sprake. Nu heeft 'IJmuiden' nog zeggenschap over de eigen investeringen. Met resultaat: de Nederlandse tak boekt in goede jaren honderden miljoenen euro's winst en loopt qua efficiëntie, innovatie en milieuvriendelijkheid voorop.

Maar wat als de winst van IJmuiden in de toekomst gebruikt wordt om financiële gaten in Engeland te dichten, of om nieuwe Duitse aandeelhouders te plezieren?

Vorige week zat een delegatie van de Nederlandse directie op het Tatahoofdkantoor in het Indiase Mumbai om de hier levende zorgen over te brengen. De bezwaren zijn 'gehoord', laat de directie het personeel weten, en er is 'constructief gesproken'. Maar garanties ontbreken, en dat schuurt.

Kennisgerelateerde banen
Doemscenario is dat alle kennisgerelateerde banen naar Azië verdwijnen. "Mijn grote angst is dat hier alleen productie overblijft," zegt Verkaik. "Voor het werk in de fabriek ben ik niet eens zo bang. Die twee schoorstenen van Tata roken hier omdat er staal gemaakt wordt, en dat gaat niet veranderen. Sterker: dat wordt alleen maar meer. De vraag is wat er met andere functies gebeurt; met R&D, met ondersteunende diensten."

Alex ziet hoe dat gaat op de werkvloer. "Dan komt zo'n jongen uit India meekijken. Helemaal verbaasd: doen jullie dit met zo weinig mensen? En dan leg ik het uit, en een maand later zijn ze weg. Met al die kennis in hun hoofd."

Wethouder Verkaik gelooft niet dat Tata de fabriek in IJmuiden de nek omdraait. "Heb nou gewoon vertrouwen in je eigen kunnen, zou ik willen zeggen. We hebben hier in IJmuiden een voorsprong op allerlei terreinen, die halen ze elders echt niet zomaar in."

"Het belangrijkste ingrediënt van een fabriek zijn de werknemers, en die zijn hartstikke goed. Ik neem aan dat ze dat in India ook wel beseffen. Maar toch: zolang het alleen maar woorden zijn, en geen keiharde afspraken, blijft de onzekerheid. Je kunt mensen niet op hun blauwe ogen geloven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden