Plus

Onno Hoes: 'Ik heb mezelf gedwongen om elke dag naar buiten te gaan'

Hij is iets schuwer sinds zijn pijnlijke aftreden als burgemeester van Maastricht, maar Onno Hoes (57) is terug. De waarnemend burgemeester van Haarlemmermeer: 'Als mensen moreel over mij oordelen, grijpt me dat enorm aan.'

Onno Hoes: 'Als mensen moreel over mij oordelen, grijpt me dat enorm aan' Beeld Jaap van den Beukel

In het uitgaansleven zullen we Onno Hoes niet meer terugvinden. Schuw geworden, bang voor elke camera. "Functioneel ga ik wel naar bijeenkomsten," zegt hij. "Maar privé doe ik niets meer. Nieuwe vrienden maken is moeilijk, op Koningsdag gezellig naar Amsterdam gaan zit er voor mij niet meer in. Daar proberen mensen mij wel uit te trekken, maar het blijft moeizaam."

Opkrabbelen na de val. Hoes kondigde eind 2014 zijn vertrek aan als burgemeester van Maastricht, nadat hij voor de tweede keer in opspraak was gekomen wegens privéafspraken met jongemannen. Van de laatste keer zijn heimelijk opnamen gemaakt, die door Powned werden uitgezonden. Hoes raakte in alle commotie niet alleen zijn baan kwijt, na een relatie van 22 jaar scheidde hij ook van zijn man, theaterproducent en shownieuwspresentator Albert Verlinde.

Hoe is het met Albert?
"Goed, hij woont in Amsterdam."

Ik las dat u samen weer een huis hebt gekocht in Maastricht.
"Hahaha. Dat is toch niks voor Het Parool, man. Iemand op de redactie heeft zeker tegen je gezegd: ga het hem toch maar vragen? We zijn altijd elkaars beste vrienden gebleven. We hebben samen zo veel meegemaakt. Pas geleden zijn Alberts ouders overleden, een half jaar na elkaar. Bij zijn moeder heb ik een dag aan het bed gezeten. Dat is ook mijn moeder."

Hoes is terug. Toen hij vorig jaar door de Noord-Hollandse commissaris van de koning Johan Remkes werd gevraagd om waarnemend burgemeester van Haarlemmermeer te worden, kroop hij eerst maar eens achter de computer om met de hulp van Google te ontdekken waar hij aan begon. Een eindeloos groot gebied, 26 dorpskernen met Hoofddorp als middelpunt. Aan het einde van het jaar komen er na de fusie met Haarlemmerliede en Spaarnwoude nog eens vijf bij.

Kan ik u al vragen ze allemaal op te dreunen?
"Dat zal niet helemaal foutloos lukken, maar in de meeste ben ik nu wel geweest. Een grabbelton van leuke ontmoetingen. Op de dag dat ik mijn sollicitatiegesprek had op het Provinciehuis ben ik de polder in gereden, ANWB-bordjes volgen en van de ene verbazing in de andere vallen."

Bestaat Haarlemmermeer eigenlijk wel? Ik bedoel: voelt iemand van, pak hem beet, Lijnden, Zwaanshoek, Lisserbroek of Weteringbrug zich er onderdeel van?
"Dat is nog een hele klus. De naam Haarlemmermeer roept geen warmte op. Mensen willen hun kleine kernen, maar tegelijkertijd willen ze wel de voorzieningen die bij een grote stad horen. Als je hier alles in elkaar schuift, komen we inmiddels op 152.000 inwoners, toch een behoorlijk aantal. Zo langzamerhand gaan we Hoofddorp een stad noemen."

Beetje onhandig dan dat het Hoofddorp heet.
"De grap dat het Hoofdstad moet zijn wordt hier vaak gemaakt."

Wat doet een bourgondische Brabander uit Maastricht in zo'n tochtige polder?
"Genieten van het uitzicht. Nee, serieus: het is hier prachtig en bestuurlijk ligt er een mooie opgave."

En u bent meteen burgemeester van Schiphol.
"Het gekke daarvan is dat het in tijd goed is te overzien, maar als er iets gebeurt, is er ook echt meteen iets aan de hand. Alles wat daar gebeurt kan zo in de The New York Times staan, dus daar moet je mee uitkijken. In de eerste twee weken ben ik er zeker vier keer geweest om het gevoel te krijgen dat het ook mijn biotoop is."

Is het niet vreemd dat de burgemeester van Haarlemmermeer verantwoordelijk is voor de veiligheid op Schiphol, en niet de burgemeester van Amsterdam?
"Wat maakt het uit? Zolang je maar de kwaliteiten hebt om tegenspel te bieden aan de directie van Schiphol. Ze moeten je wel serieus nemen."

Onlangs was er op Schiphol een stroomstoring die de hele omgeving platlegde. U was de laatste die werd gebeld.
"Ik was niet de enige die werd gepasseerd, de hele veiligheidsdriehoek werd genegeerd, dus ook de politie en de officier van justitie. Het probleem is: op Schiphol denken ze al snel dat ze het zelf wel kunnen oplossen. Het is een staat in de staat, maar ik ben er verantwoordelijk voor de veiligheid en voor de marechaussee, die daar de politietaken vervult. Het is ingewikkeld. Als het er echt op aankomt moeten de partijen op Schiphol zich goed realiseren dat ze niet een generaal of de minister moeten bellen, maar mij. Ik snap de neiging wel, maar die gaan er toevallig even niet over."

Wat mij in Haarlemmermeer altijd opvalt zijn de drie enorme Calatravabruggen over die kleine Hoofdvaart.
"Ik ben dolblij dat ze er staan."

Eén van de beroemdste architecten van Europa.
"En de onmogelijkste. Het gaat altijd fout. Hier ook, want ze staan prachtig, maar het onderhoud is waardeloos. In Maastricht zou Calatrava een uitbreiding maken van de universiteit en het ziekenhuis. De heipalen zitten nog steeds in de grond, maar ze hebben het afgeblazen, omdat het per dag duurder werd. Nee, grootheidswaanzin is het niet. Zo ervaar ik het in elk geval niet."

Is de Haarlemmermeer wel groot genoeg voor Onno Hoes?
"Qua oppervlakte zeker. Nee, ik ben blij dat ik hier zit."

U heeft gesolliciteerd in Haarlem.
"Ik word inmiddels aan veel steden gekoppeld."

Beeld Jaap van den Beukel

Aan Amsterdam bijvoorbeeld.
"Ja, GeenStijl is opeens mijn beste vriend geworden. Die promoten me nu: dan maar Onno Hoes. Ze stelden voor een referendum te houden tussen Femke Halsema, Carolien Gehrels en mij, omdat wij overal werden genoemd."

Had u het gewild?
"Amsterdam is een uitdagende stad. Mijn moeder heeft er ondergedoken gezeten. Dat vond ik mooi in de installatiespeech van Halsema: het toevluchtsoord dat Amsterdam is. Ik besta doordat de stad mijn Joodse moeder heeft beschermd in de laatste oorlogsjaren. Daar zit ook mijn dubbele gevoel als het gaat om de vluchtelingen. Je wilt die gastvrijheid, als het om oorlogsgeweld gaat, niet aan anderen ontzeggen."

"Ik ben bij de installatie van Halsema geweest en heb haar gefeliciteerd. Ik heb haar ook gezegd dat ik hoop dat Amsterdam weer een stad van compassie wordt. Daarom ben ik zo blij met de coalitie die er nu zit. Die heeft het lef om essentiële discussie aan te gaan. Ze weet hoe ze de stad wil ontwikkelen als het bijvoorbeeld gaat om woningbouw. Dat is belangrijk. Voor je het weet gaat het kapitaal regeren."

Als ik zo vrij mag zijn: u klinkt niet als een VVD'er.
"Je mag zeggen wat je wil. Hoe klink ik dan wel?"

Uw partijleider Mark Rutte zei: Amsterdam is verloren aan links.
"Ik heb thuis geleerd dat verdraagzaamheid en sociale rechtvaardigheid belangrijke thema's zijn in de beginselverklaring van de VVD. Nu zul je denken: wanneer merk ik daar wat van?"

U zegt het.
"Er zit een goede ziel achter de VVD."

Rutte wil de vluchtelingen buiten de deur houden en fractievoorzitter Klaas Dijkhoff wil het liefst de bijstand afschaffen.
"Bij mensen die rechtstreeks de politieke boodschap verkondigen, gaat de nuance een beetje weg. Dat is logisch, want anders blijft er niks van je verhaal over. Ik denk ook dat opvang in de regio een goed idee is, want het kan niet zo zijn dat we Europa laten overspoelen. Zo, heb je toch nog een VVD-tekst."

U heeft zeven jaar over de havo gedaan.
"Ah, je hebt onderzoek gedaan."

Hoe komt dat zo?
"Onno kan zich niet concentreren op wat hij moet doen."

Was u een laatbloeier?
"Laten we het daarop houden, hahaha. Ik bedoel: ik haalde geen kattenkwaad uit, het was niet zo dat ik niet naar school ging. Ik zag er alleen de waarde niet zo van in. Ik was niet zo sociaal in die periode, ik was mijn weg aan het zoeken. Misschien had het te maken met hoe wij als gezin leefden in Den Bosch. We hadden een textielbedrijf, een oud familiebedrijf van moeders kant. Ik was de zesde generatie toen ik er ging werken."

"Mijn ouders hebben erg voor elkaar gekozen toen zij uiteindelijk trouwden in 1952. Een joods meisje met een katholieke jongen. Dat was nog niet zo simpel in die tijd. De familie van mijn vader mocht niet naar het huwelijk komen. Dat werd verboden door de pastoor. Verloven was nog tot daaraan toe, want dat zou wel overgaan. Maar trouwen? Die pastoor zei gewoon tegen ze: uw zoon kiest maar voor een ­keurig katholiek meisje."

En uw grootouders luisterden daarnaar?
"Het was Brabant, daar was, zeven jaar na de oorlog, de katholieke kerk nog hartstikke antisemitisch. Ze zijn niet geweest, ook niet op de dag van het huwelijksfeest. Ze luisterden, en daar kregen ze later vreselijke spijt van. De band is redelijk snel goed gekomen."

Heeft u er met uw ouders over gesproken?
"Veel te laat. Het heeft een enorme stempel op hun huwelijk en op het gezin gedrukt. Het leidde tot een zekere geïsoleerdheid. Naar de buitenwereld laat je zien hoe goed het met je gaat, terwijl je weet dat er om je heen nogal wat mensen zijn die jouw manier van leven niet accepteren."

"Mijn moeder had natuurlijk een klap mee gekregen van de onderduik. Mijn vader ging na de oorlog als vrijwilliger naar Nederlands-Indië, omdat hij dacht daar goed te kunnen doen. Toen hij terugkwam was alles op wat hij had gespaard, omdat zijn ouders het nodig hadden. Het waren twee teleurgestelde mensen met een mooi huwelijk, maar wel een huwelijk met weeffouten. Dat slaat toch over op de vier kinderen."

"Mijn moeder overleed acht jaar geleden, ze was inmiddels dement. Toen zijn we pas met mijn vader en de kinderen gaan nadenken waar mijn moeder voor stond, hoe ze in elkaar zat. Met mijn vader heb ik daarna nog wel kunnen praten. Daardoor heb ik een beter beeld gekregen van dat huwelijk, maar ook van de manier waarop kinderen, zeker uit Joodse gezinnen, worden getekend als de zaken thuis niet worden uitgesproken."

Bent u joods opgegroeid?
"Joods noch katholiek. Het Joods-zijn was thuis een half onderwerp. Mijn moeder was wel bezig met dingen rond Israël, maar over familie die er niet meer was, werd niet gesproken. Er bleef een soort ontkenning in zitten. Gelukkig heb ik een neef in Amsterdam die rabbijn is en die me af en toe kan uitleggen hoe het echt hoort, maar voor de rest was het zelf uitzoeken."

Beeld Jaap van den Beukel

Ze heeft u toch wel verteld dat u Joods bent?
"Als ze dat niet had gedaan was het me wel verteld door de ouders van vriendjes, want zo vlak na de oorlog was je een soort monumentje. We hebben er nog eentje."

Het bedrijf van uw moeder is in de oorlog compleet leeggeroofd.
"Mijn grootvader heeft het na de oorlog hersteld tot een bloeiend bedrijf. In 1976, in de crisis, is het failliet gegaan. Daarna hebben mijn vader en oom het weer opgebouwd."

En u hebt het op uw veertigste verkocht.
"Dat vonden ze heel logisch."

Het was al bijna tweehonderd jaar in de familie.
"Vanaf 1812. Mijn vader voelde dat hij ermee door moest gaan, terwijl hij liever had gedaan wat ik doe: openbaar bestuur. Of nog liever bij de politie. Het was plichtsbetrachting in de richting van mijn moeder en haar familie. Het was in die tijd ook niet zo makkelijk om in het bestuurlijke circuit terecht te komen als je geen universitaire opleiding had. Nog steeds niet. Hoeveel grotere gemeenten hebben een niet-universitair geschoolde burgemeester, zoals ik? Het zullen er niet veel zijn."

Wanneer vertelde u ze dat u homo bent?
"Vlak voordat ik 21 werd."

Wat laat.
"Ik was bang voor afkeuring, terwijl dat onzin was. Er werd thuis nooit over gesproken, dus ook niet negatief. Mijn ouders waren nergens negatief over. Het was in die tijd niet zo'n thema. Er waren ook geen rolmodellen."

Albert Mol.
"En daarvan dacht je: dat ben ik niet. Zover was ik wel. Maar voor de rest? Zelfs van André van Duin wisten we het nog niet. Mijn ouders waren niet zo actief in de seksuele voorlichting. Je kreeg wat boekjes en dan mocht je vragen stellen als het nodig was. Het was geen onderwerp waar ze makkelijk over spraken, dus we hadden het er niet over. Het waren traditionele mensen."

"Ik liep in die tijd stage in Rotterdam, dus ik dacht: ik vertel het op zondagavond, vlak voor ik de trein neem. Als het dan ruzie wordt, ben ik zo weg. Het werd natuurlijk huilen. Jongen, waar loop je mee rond? En waarom hebben we je niet kunnen helpen? Ze namen het zichzelf enorm kwalijk dat ze het niet hadden gezien. Maar ach, ik denk dat veel kinderen het ook niet aan ouders vertellen die er wel voor openstaan. Het blijft een dingetje. Het heeft me gevormd. Dat ik zeven jaar heb gedaan over de havo heeft waarschijnlijk ook te maken met die zoektocht naar mezelf."

Uw voormalige partijgenoot Geert Dales schrijft een boek over gebroken reputaties. Volgens hem bent u de enige die er weer bovenop is gekomen.
"Dat klopt misschien wel."

Hoe kan dat?
"Ik ben een redelijk blijmoedig mens."

Daar zijn er wel meer van.
"Er waren dagen dat ik de hele dag naar Netflix zat te kijken, maar ik heb mezelf gedwongen om elke dag naar buiten te gaan. Gewoon een blokje om. En de ­mensen aankijken. Vooral ouderen kwamen mij een hart onder de riem steken. Die kwamen mij in de supermarkt een hand geven. Of ze vertelden me hun eigen verhaal. Heel interessant. Sta je op een ­receptie met een mevrouw. 'Nou, wat ik allemaal met mijn man heb meegemaakt. Maar we hebben het gered. Gelukkig is mijn man niet zo bekend. En ik ook niet.'"

"Weet je wat het ook is: veel mensen zagen dat ik werd genaaid. Terwijl ze aanvoelden dat ik er hard voor heb gewerkt om van dat jongetje dat zeven jaar over de havo deed, burgemeester van Maastricht te worden. Ik ben geen man die in academische taal komt vertellen hoe het allemaal moet. Ik ben een gewoon mens, dat denkt: door met het leven. En ik ben natuurlijk ook een koopman: er moet brood op de plank."

"Ik zei weleens tegen mensen: u kunt op mij een heleboel moraliteit loslaten, maar daar gaat het nu even niet over. Zo ben ik opgevoed: het gaat om het werk dat je doet. Ik heb nooit moreel over iemand geoordeeld. Als mensen dat wel over mij doen, grijpt me dat enorm aan."

Bent u veranderd?
"Ik ben mijn spontaniteit niet kwijtgeraakt."

Uw moeder leefde met de gedachte: uiteindelijk moeten ze je toch hebben, omdat ze je manier van leven niet accepteren.
Na een lange stilte: "Ja, nu je het zo zegt. Ik word er emotioneel van."

Laten zien hoe goed het met je gaat, maar je eigenlijk wapenen.
"Dat je altijd die extra antenne hebt? Achteraf ben ik heel nieuwsgierig hoe mijn moeder vanbinnen was, maar door het pantser dat ze opgetrokken had, heb ik dat nooit echt ontdekt. Dat is misschien wel vergelijkbaar. Grappig. Of eigenlijk ­helemaal niet grappig. Ik worstel nog dagelijks met het verlies van mijn moeder. Het kan best zijn dat daarom het verdriet zo groot is. Ik had in haar graag een maatje gehad."

Uiteindelijk sta je er alleen voor.
"Dat heb ik wel gemerkt, ja. Net als mijn moeder ben ik ondergedoken in mijn appartement toen het net was gebeurd. Maar uiteindelijk is mijn moeder geholpen door allerlei mensen om haar heen. En ik ben ook geholpen, allereerst door familie en vrienden, maar ook door mensen in Den Haag die mij de kans gaven om weer mooie dingen te doen met mensen die helemaal niets van mijn verleden willen weten."

Onno Hoes
5 juni 1961, Leiden

1967-1973
Nutsschool, Den Bosch

1973-1980
Havo St. Janslyceum, Den Bosch

1980-1984
Studie commerciële economie aan de heao, Eindhoven

1984-2001
Textielgroothandel Hoes en De Winter, vanaf 1989 eigenaar

1989-2003
Zelfstandig ondernemer

1992-2003
Lid Provinciale Staten van Noord-Brabant

1993-1998
Lid Gemeenteraad Den Bosch

2001-2010
Gedeputeerde Noord-Brabant

2010-2015
Burgemeester Maastricht

2016-2017
Bestuursadviseur Centraal Orgaan opvang Asielzoekers

2016-2017
Voorzitter onderzoekscommissie forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg

2016-2018
Voorzitter Schakelteam Personen met Verward Gedrag

2016-heden
Voorzitter VVD Regio Zuid

2017-heden
Waarnemend burgemeester Haarlemmermeer

Onno Hoes woont afwisselend in Haarlemmermeer, ­Maastricht en Den Bosch

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.