Background

Ondertussen in Congo: Tienduizenden vluchtelingen en gevechten om goud en coltan

Terwijl de hele wereld kijkt naar Gaza, zijn ruim 3500 kilometer verderop tienduizenden mensen op de vlucht geslagen, doodsbang voor een escalatie van het geweld in de provincie Noord Kivu, in de Democratische Republiek Congo. Dinsdag werd de stad Goma veroverd door rebellen, en gevreesd wordt dat de regering zal proberen deze te heroveren - met het risico dat de buurlanden worden meegesleept in een oorlog waar de burgerbevolking de prijs voor zal moeten betalen.

Een soldaat van rebellenleger M23 beklimt het podium om de bevolking van Goma toe te spreken dat zij de stad hebben veroverd. Beeld AFP
Een soldaat van rebellenleger M23 beklimt het podium om de bevolking van Goma toe te spreken dat zij de stad hebben veroverd.Beeld AFP

Maar wie zijn deze rebellen en wat willen ze?

Zeven maanden geleden kwam er een nieuwe rebellengroep in beeld in DR Congo in beeld: de M23. De naam verwijst naar een vredesakkoord dat op 23 maart 2009 werd getekend door een andere militiegroep (de CNDP) die Goma in dreigde te nemen, en het Congolese Nationale leger.

Begin dit jaar deserteerden honderden soldaten (waarvan de meeste oud-CNDP-leden waren) uit het leger en vormden deze nieuwe beweging M23. Dit keer stopte de opmars niet bij de buitenwijken van Goma, maar werd er doorgestoten. De rebellen zouden gesteund worden door buurland Rwanda en zou over zeer geavanceerde wapens beschikken.

Buurland Rwanda zou de rebellen van wapens voorzien. Beeld REUTERS
Buurland Rwanda zou de rebellen van wapens voorzien.Beeld REUTERS

Duizenden Congolezen zijn ondertussen voor het geweld op de vlucht geslagen en de grens over getrokken. Volgens de organisatie Refugee Internation bevinden zich meer dan 450.000 mensen in de buurlanden, en zijn anderhalf miljoen Congolezen in eigen land op drift.

Congolese vluchtelingen aan de grens met Rwanda. Beeld epa
Congolese vluchtelingen aan de grens met Rwanda.Beeld epa

Nu Goma is ingenomen (een stad van een miljoen inwoners) en de rebellen op straat patrouilleren, zegt M23 het hele land te willen veroveren. Woordvoerder Vianney Kazarama zegt eerst te willen optrekken naar de stad Bukavu, en van daaruit door te willen gaan naar Kinshasa, ruim 1600 kilometer verderop.

De rebellen vinden dat ze niet de rangen en de salarissen hebben gekregen die hen volgens het vredesakkoord waren toegezegd. Daarbij spelen de lokale etnische conflicten in de grensstreek, wat weer samenhangt met de Rwandese wens om meer invloed te krijgen in de grensregio, die rijk is aan mineralen waaronder diamanten, goud en coltan (wat gebruikt wordt in mobiele telefoons).

Rebellen vieren de overwinning in Goma. Beeld afp
Rebellen vieren de overwinning in Goma.Beeld afp

De spanningen tussen Congo en Rwanda zijn door de rebellie dan ook enorm opgelopen. De Verenigde Naties proberen escalatie te voorkomen en de Congolese president Joseph Kabila en zijn Rwandese ambtsgenoot Paul Kagame zouden elkaar later woensdag ontmoeten, na lange onderhandelingen waar ook Oeganda bij betrokken is geweest. De VN-Veiligheidsraad heeft de inname van Goma veroordeeld.

De aanwezige VN-soldaten hebben, tot frustratie van de Franse regering, Goma niet verdedigd. 'De missie Monusco bestaat uit 17.000 soldaten, maar was helaas niet in de positie om te voorkomen wat er nu gebeurd is', zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius. 'Het mandaat van Monuscu moet worden herzien.'

'We zijn geen regeringsleger en zeker geen Congolees leger', zei een hoge VN-official tegen persbureau Reuters. 'Het is niet aan ons om positie in te nemen en een aanval tegen te houden. We moeten burgers beschermen.'

Burgers slaan op de vlucht als de gevechten rond Goma oplaaien. Beeld ap
Burgers slaan op de vlucht als de gevechten rond Goma oplaaien.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden