Plushet wietcircuit

Ondanks sanering nog 165 coffeeshops in stad

Het coffeeshopwereldje is flink opgeschud: uit het stadshart zijn er 22 verdreven, 19 moesten er weg bij scholen. Aan het begin van een korte serie over de cannabisbranche schetsen we de markt, waarin nog 165 shops actief zijn.

Het coffeeshopwereldje is flink opgeschud: uit het stadshart zijn er 22 verdreven, 19 moesten er weg bij scholen.Beeld Merel Corduwener

De bekendste volksvertelling onder coffeeshop­houders en hun klanten over het beruchte 'afstandscriterium tot scholen' is waar gebeurd. Niets overlevering, niks broodje aap. Liefst drie (3!) coffeeshops werden ternauwernood gered toen hun afstand tot het Barlaeus Gymnasium aan de Weteringschans ietsje zorgvuldiger werd opgemeten.

Dat zat zo. Vanwege aangescherpt landelijk beleid mag binnen een straal van 250 meter van een middelbare school of mbo sinds begin dit jaar geen coffeeshop meer zitten.

Die regel was lang omstreden en Amsterdam had er geen zin in, maar burgemeester Eberhard van der Laan sloot in 2011 het compromis dat zijn stad de gehekelde wietpas niet zou hoeven invoeren als dat afstandscriterium wél zou worden nagevolgd. Dus moesten ook de coffeeshops weg die zich met hun voordeur binnen een kwart kilometer van de voordeur van het Barlaeus bevonden.

Na raadpleging van Google Earth kwamen de ambtenaren in het stadhuis op drie stuks. De bekendste vestiging van The Bulldog van Henk de Vries in het oude politiebureau op het Leidseplein en The Rookies en Get Down To It in de Korte Leidsedwarsstraat.

Maar dat was gerekend vanaf de monumen­tale voordeur van het Barlaeus op nummer 29, tegenover Paradiso. Die ingang is al tijden niet meer in gebruik, bevestigde de rector.

De werkelijke toegang, op nummer 31, bleek bij nadere meting met zo'n wiel aan een stok op meer dan de gewraakte 250 meter van alle drie de shops te zitten. Voor de uitbaters was dat een hele opluchting.

Verbouwing niet nodig
Het wijdverbreide verhaal dat wietzaken mochten openblijven nadat ze hun voordeur een paar meter hadden verplaatst, zodat die nét buiten die kritische afstand viel, klopt overigens niet. Sommige eigenaars speelden met zo'n voornemen, maar bij secure nameting bleek de verbouwing nooit nodig om hun shop te redden.

Voor 19 shops was de nabijheid van een school wél fataal - al procederen sommige eigenaren nog tegen de sluiting. Het beroemdste slachtoffer was Mellow Yellow op de Vijzelgracht - de oudste (anno 1972) shop in de stad, ook geliefd onder internationale beroemdheden. Extra zuur: die shop moest weg omdat de Nederlandse Kappersacademie op 230 meter zit, aan de Weteringschans. Niet echt een opleiding vol kwetsbare pubers.

Slachting in de Warmoesstraat
Evenveel turbulentie als door 'de scholen­afstand' werd veroorzaakt door Project 1012, waarmee de gemeente de Wallen en omgeving wil ontdoen van 'criminogene factoren'. Liefst 22 coffeeshops moesten weg uit het postcode­gebied 1012.

Coffeeshophouders die daardoor hun zaak moesten sluiten konden zich bij de gemeente opgeven om elders in de stad een nieuwe plek te krijgen, maar slechts tien exploitanten deden dat. Vijf van hen bleken serieus en vonden een nieuw onderkomen.

In de Warmoesstraat was sprake van een slachting. Tien shops verdwenen tussen het voorjaar van 2013 en eind 2015. Sindsdien is de Haarlemmer­straat in de binnenstad de straat met de grootste concentratie coffeeshops - inclusief klassiekers als De Dampkring en Green House.

In heel grove lijnen is te stellen dat de vestigingen in de binnenstad vanzelfsprekend veel toeristen bedienen en die in de buitenwijken een meer sociale functie hebben, maar op die regel zijn vele uitzonderingen. Ook in het centrum zijn tal van buurtshops. Pure afhaalwinkels staat de gemeente niet toe; alle coffeeschops hebben (ook) een horecafunctie.

Volgens een ingewijde is het evenwicht door de sluitingen van de filialen verstoord, in die zin dat onder Marokkaanse en Antilliaanse Amsterdammers populaire coffeeshops onevenredig hard zijn getroffen.

Opvallend druk is de vestiging van Boerenjongens in de Utrechtsestraat. Daarover waren heel veel klachten, maar sinds de zaak is aangepast en de eigenaar maatregelen heeft genomen, is de overlast fors teruggelopen.

Wegebbende weerstand
Coffeeshops veroorzaken over het algemeen veel minder overlast dan kroegen en restaurants. Waar omwonenden van tevoren geregeld ageren tegen een te vestigen coffeeshop, ebt de weerstand meestal weg zodra de shop eenmaal draait, is de ervaring van betrokkenen en deskundigen.

Amsterdam-Zuidoost beleefde vorige week de historische opening van de eerste echte coffeeshop: Roots op het Hoekenrodeplein. En aan de Coenhavenweg in het Westelijk Havengebied, vlak bij de Coentunnel, heeft The Bulldog vestiging Port 26 geopend, die vooral is gericht op de forens: met veel glas, mooie bankjes, goed licht en een terras - deels op kunstgras.

De 165 overgebleven coffeeshops draaien vrijwel allemaal een prima omzet, zo niet een uitstekende. Waar een kleiner buurtexemplaar jaarlijks zo'n twee ton omzet, draait het in de grote shops in de binnenstad om miljoenen euro's.

Ondernemers klagen nauwelijks, tegen de aard van de gemiddelde middenstander in. En áls ze klagen, is het vooral over de drukte, die ze kopzorgen baart vanwege de behoefte aan voldoende goed personeel. En sommigen vinden het zonde dat uitbreiden in vierkante meters niet mag.

Het zijn problemen die vele ondernemers uit andere branches zouden inruilen voor hún sores.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden